Бусурман гиши билмеге тарыкъ аслу илму

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде).

Бары да къаркъаралар-чархлар бир ерге жыйылажагъына ва, гертиден де, халкъ башдагъы кююне къайтажагъына сени иътикъатынг нечикдир?

Шо биз токъташагъан зат, гертиден де, Аллагь ﷻ бары да инсанланы биринчи яратгъан йимик янгыдан тирилтер. Аллагь ﷻ Къуръан каламында булай эсгере (маънасы): «Сюеклени ким тирилте? Иш булай чы: олар чирип-дёнюп гетген чи? Сен: (гьей Мугьаммат ﷺ): “Оланы биринчилей ёкъдан бар этген Зат тирилте ва гьар-бир яратылгъан затны яхшы биле”, – деп айт» («Ясин» деген сура, 78–79-нчу аятлар). Инсанланы Аллагьутаала Къыяматгюн янгыдан тирилтежегине дагъы да кёп аятда эсгериле.

Олар (инсанлар) къабурларындан туражакъ ва оланы барын да ондан сонг бир «Мавкъиф» деген ерге жыяжакъ.

Шо гюн болажакъ гьалланы ва даражаланы эсгереген гьадислени бир-нечесин эсгерейик.

Сагьл ибну Саад булай айтгъан: «Мен Пайхаммар ﷺ: “Бары да инсанланы Къыяматгюн бир акъ, таза ерге жыяжакъ, ап-акъ чапелек йимик”, – деп айта туруп эшитдим». Сагьл: «Онда не гьеч асар, къурумлар яда бир белгили этеген зат болмас», – деп англатыв бере. Гьадисни имам Аль-Бухари ва Муслим гелтирген.

Анас ибн Малик булай айта: «Гертиден де, бир гиши Пайхаммаргъа ﷺ: “Гьей Аллагьны ﷻ Пайхаммары ﷺ, оьз бетинде капирни нечик тирилтежек?”, – деп сорагъанда, Пайхаммар ﷺ огъар: “Ону бу дюньяда эки де аякълары булан юрютюп болгъан, Къыяматгюн шо бетинден юрютюп болмажакъмы?” – деген» (имам Аль-Бухари, Муслим).

Гьисапгъа иътикъатынг нечикдир?

Мен, гертиден де, Аллагьутаала бары да халкъны Магьшаргъа жыйып, гьарисине гьисап-суал этежегине токъташаман. Аллагьутаала инсанланы этген амалларына гёре, яхшы болсун яда яман болсун, сёз болуп яда иш болуп, гьарисине тийишли жазасын бермеге деп токътагъанына гьисап деп айта. Бары да бусурманлар онда жыйылажагъына гьадисде, Къуръанда ва ижмаъда токъташдыра. Аллагь ﷻ булай айта (маънасы): «Адамлагъа гьисаплары ювукъ болуп къалды. Олар буса хантавлукъда» («Аль-Анбияъ» деген сура, 1-нчи аят). Адамлагъа Къыяматгюн ва шону гьисап-китабы ювукъ болду. Алимлерибиз: «Мугьаммат Пайхаммарыбыз ﷺ болуп гелмеги – оьзю Къыяматгюн ювукъ болгъанны инг де уллу аламаты», – дейлер.

Ва огъар токъташдыражакъ, этген яхшы яда яман амалларын ва оьзю этген амалларына мюкюр болмаса, оланы санлары огъар шагьатлыкъ этежек. Аллагь ﷻ булай айта (маънасы): «Шо (Къыямат) гюн оланы тиллери, къоллары ва аякълары оьзлер этип юрюген ишлерини гьакъында олагъа къаршы шагьатлыкъ этежек» («Ан-Нур» деген сура, 24-нчю аят).

Ва олар этген эсгик-пис амаллары ачыкъ болажакъ, оланы уьстюне гери уруп болмайгъан далиллер гелтирежек ва шо исбатгъа оланы гьеч уьзюрюсю болмажакъ. «Ким бу дюньяда мискъала зарра (чанг чакъы да) яхшылыкъ этген буса да, савгъатын алар. Ким бу дюньяда мискъала зарра чакъы яманлыкъ этген буса да, жазасын гёрежек» («Аз-Зальзаля» деген сура, 7–8-нчи аятлар).

Мизантерезелеге ва китапланы да бермегине сени иътикъатынг нечикдир?

(О мизан ва олчев биз бу дюньяда англайгъан кюйде тюгюл, ону бар кююнде къабул этмек лап яхшы)

Мен, Аллагьутаала инсанлагъа гьисап этген сонг, оланы этген ишлерин де токъташдыргъан сонг, оланы амалларын чегежегине, оланы амалларыны оьлчевюн ачыкъ этежегине токъташаман. Кимни яман амалларындан яхшы амаллары авур тартса, китабын огъар онг яныдан бережек. Шондан сонг, ол бек уллу насипли болажакъ. Кимни яхшы амалларындан яман амаллары авур тартса, огъар китабын сол ягъындан бережек. Шондан сонг, ол адам бек уллу зиянгъа тюшежек. Аллагь ﷻ Къуръанда булай эсгере (маънасы): «Шо гюн амалланы тартажагъы гьакъдыр. Кимни тартылгъан амаллары авур гелсе, гьона шолар уьстюн болажакълар» («Аль-Аъраф» деген сура, 8-нчи аят).

Сиратгъа токъташмагъынг нечикдир?

Ас-Сират – Жагьаннемни сыртында инсанлар оьтсюн учун созулгъан кёпюр. Имам Ашъари (Аллагьны ﷻ разилиги болгъур) булай айта: «Алимлер бир ойда, гертиден де, Ас-Сират – жагьаннемни сыртындагъы узатылгъан кёпюр экенине. Къуллар оьзлени амалларыны къадарына гёре оьтеген, шоланы шо кёпюрден тез оьтмеги де, аста оьтмеги де оланы амалларына гёре болажакъ».

Имам ан-Навави (Аллагьны ﷻ разилиги болгъур) булай айта: «Салафлар, Сиратны гертилигине бир болду ва бизин мутакаллим алимлерибиз ва олардан башгъа салафлар да: “Гертиден де, Сират тюкден де юкъкъа ва къылычдан да итти”, – деп айталар. Ону Абу Сайидуль-Худри дейген асгьаба булай эсгере: «Етишди бизге, Пайхаммар ﷺ: “Гертиден де, Сират тюкден де юкъкъа ва къылычдан да итти”, – деп айтгъаны (Муслим).

Оьзюнден инсанлар оьтсюн учун, Аллагьгъа ﷻ мутиъ болгъан муъминлени аякълары онда бек къатты туражакъ, ондан оьтюп олар женнетге баражакъ, оланы арасында, кёпюрден оьтегенлер яшмын яшнагъанда йимик оьтежек, оланы арасында ону атлы йимик оьтегенлери болажакъ, аста оьтегенлери де болажакъ ва шо кёпюрден аякълары сыргъалап жагьаннемге тюшежек капирлени, Аллагьгъа ﷻ асси болгъан муъминлеге тамаша болма тюшмей. Аллагь ﷻ талайлылагъа ондан оьтме енгиллик этген, шону мисалы – Аллагь ﷻ Оьзю къушгъа гьавада учма енгил этген йимик.

Шо гюн, биревге сама шапаат этилежекми?

Шо гюн пайхаммарлар, малайиклер, Аллагьны ﷻ валилери, илмусуна гёре амал этген алимлер, Аллагьны ﷻ ёлунда жанын берген шагьитлер шапаат этежек.

Ибну Умар (Аллагьны ﷻ разилиги болгъур) булай айта: «Гертиден де, Къыяматгюн инсаллар тобукъланажакълар, гьар уьммет оьзюню пайхаммарына табиъ болажакълар. Олар: “Гьей пеленче (пайхаммар демек) шапаат эт бизге”, – деп тилежек». Гьатта олар бары да бизин Пайхаммарыбызгъа ﷺ гележек. Шо гюн Аллагь ﷻ бизин Пайхаммарыбызгъа ﷺ тирилтирежек уллу «Макъамуль-Магъмут» деген ерде (бек макъталгъан ер). Гьар-бир мунда эсгерилгенлени гьакъында Къуръанда ва гьадислерде эсгериле.

Шапаат этмеге ихтияр берилгенлер ким саялы шапаат этежек?

Шапаат этилежек бир-бир ассилик этген муъминлеге.

Капир адамгъа бирев сама шапаат этежекми?

Ёкъ, бир пайхаммар да шо гюн олагъа шапаат этип болмажакъ, айрокъда олардан башгъалар да, неге тюгюл олар биле, олагъа азапны калимасын Аллагь ﷻ борч этген.

Аллагь ﷻ Къуръанда шо гьакъда булай айта (маънасы): «Капир болгъанлагъа да Раббингни сёзю тап шулай болду. Озокъда, олар жагьанннем агьлюлердир» («Гъафир» деген сура, 6-нчы аят). Бугъар гьеч шеклик болмасын!

Гертиден де, Аллагь ﷻ шогъар ихтияр бермеген, Аллагь ﷻ булай айта (маънасы): «Ону алдында Ондан изнусуз гьеч ким шапаат этме болмай» («Аль-Бакъара» деген сура, 255-нчи аят). «Шо гюн Рагьман Оьзюне изну этген ва сёзюнден рази болгъанлардан башгъа гьеч биревню де шапааты пайда бермес» («Та-Гьа» деген сура, 109-нчу аят).

«Кавсар» деген недир?

Аллагь ﷻ шону бизин Пайхаммарыбызгъа ﷺ берген ва Оьзюню сёзюнде булай ишара этген (маънасы): «Биз сагъа Кавсарны бердик» («Аль-Кавсар» деген сура, 1-нчи аят).

Аль-Кавсар деп женнетдеги оьзенге айта, ону суву сютден де акъ, балдан да татли, ону сувундан бир ичсе, ондан сонг дагъы бирт де сувсап болмай.

Абдуллагь ибну Амрин булай айтгъан: «Пайхаммар ﷺ бизге: “Мени гьавзумну аралыгъы бир – ай чакъы, ону суву сютден де акъ, ону ийиси мускусдан да арив, ону сув ичеген савутлары кёкдеги юлдузлар йимик. Ким шондан бир ичсе, дагъы бирт де сувсап болмас”, – деген» (аль-Бухари, Муслим).

Табиъ болгъан муъминни гьисапдан сонггъу гьукмусу нечик болажакъ?

Гьисапдан сонг, инангъан, тынглавлу муъминлени гьукмусу – даим къалгъынча женнетни ичиндеги ниъматлары булан пайдаланып къалмакъдыр.

Оланы гьакъында Аллагь ﷻ Къуръанда булай эсгере (маънасы): «Оланы савгъатлары Раббисинден гечив ва тюбюнден оьзенлер агъып турагъан женнетлер болуп, олар шонда даимликге къалырлар. Амал этегенлени гьагъы, огъ, не яхшыдыр!» («Али-Имран» деген сура, 136-нчы аят). Олай сыйлы аятлар нече де эсгериле.

(Давамы гелеген номерде).