Яхшылыкъ этмеге алгъаса
Тамдагъы сагьат эртен етти деп гёрсете, тек орамда гьали де ярыкъ болуп битмеген. Юхусурайгъан Марат яшлар бавуна бармагъа онгарыла. Бугюн ону уллатасы элтежек, неге десе ана эртерек ишге бармаса болмай.
– Бёркюм, шарфым. Бары да зат еринде, – дей уллата.
– Муна уьйню ачгъычлары, – деп Марат уллатагъа ачгъычланы узата.
Ярыкъланы сёндюрюп, эшикни бегетип, булар уьйден чыгъа. Уллата баласыны къолун тутуп, экевю де алгъасамай яшлар бавуна багъып гете.
Гьар гюн нече йылны узагъында Марат яшлар бавуна ата-анасы яда уллатасы булан бир ёл булан бара. Уллата Маратны онча да кёп элтмей, неге тюгюл ата-анагъа яшын яшлар бавуна етишдирмеге онгайлы – ишине барагъан ёлда. Олар ишине алгъасайгъан заманда буса, уллата шо «къуллукъну» кюте. Яшлар бавуна уллатасы элтеген гезиклени Марат бек ушата. Булар бирче барагъанда, алгъасамай бара ва эсине не гелсе, шо гьакъда хабарлай. Сёйлемеге темалар булагъа нечакъы да табыла. Масала, неге гюн къысгъа болма башлай? Неге бир-бир къушлар къышда бир ерге де учуп гетмей, башгъалары буса, исси якълагъа гёче? Неге ай башлап уллу, сонг гиччи бола? Бары да затны билеген уллата баласыны гьар соравуна тындыркълы жавап бере, о билмейгенни англата, уьйрете.
Ахшам Маратны яшлар бавундан анасы гелтире. Марат огъар:
– Ана, пелен адамгъа балагь къопса, башгъа адамны буса, огъар кёмек этмек учун акъчасы ёкъ заманда, оьзге кюйде кёмек этмеге боламы?
– Кёмекни йылы сёз, ашайгъан сурсат, опуракъ ва гьатта оюнчакъ булан да этмеге бола, – деп ана англата. – Негер сорайсан? Болгъан зат бармы?
– Бизин гюпдеги бир яшны уьюне тюнегюн от тюшдю. Гьали олар заманлыкъгъа башгъа уьйге гёчдю ва оьзлени уью онгарылгъанча онда туражакъ. Оланы уьюнде бир зат да къалмагъан деп айтма ярай. Шо яшны кёп сюеген оюнчакълары да яллагъандыр, – дей Марат пашман кюйде.
– О чу уллу балагь! От тюшген сонг буланы уьюн тез онгарар ва олар узакъ къалмай ожагъына къайтар деп умут этемен.
Марат оьз уьюне гетип онда къала. Бираздан ашамагъа деп чакъырма гелген ана, уьйню мююшюнде онгарылгъан сумканы гёре.
– Не этесен бу сумканы? – деп ана сорай.
– Мен ол улангъа оьзюмню бир-бир оюнчакъларымны бермеге сюемен. Менде олар кёп бар, ол буса сююнер, – деп Марат англата. – Мен огъар гёлегимни де, шорталарымны да бермеге боламанмы? Алышдырып гиймеге ону опурагъы къалмагъан. Тюнегюн магъа савгъат этген татлиликлени де огъар бермеге сюемен. Шо татлиликлерден мен бир кампетни татывуна да къарамагъанман.
– Марат, балам, не асил, не яхшы адамсан! – деп ана яшын къучакълай. – Озокъда, ярай. О агьлюге сени папанг да, мен де бизден болагъан кёмегибизни этежекбиз. Сен шолай оьзюнгню затларынгны бермеге сюйгенингни мек бек ушатдым, бек кепиме гелди.
Ашама олтургъанда Марат ойлашгъаны гьакъда атасына да, уллатасына да билдире. Олар да муну якълады ва макътады.
– Къоччакъсан, балагь къопгъанда, адамланы кёмексиз къоймагъа ярамай, – деди Маратны атасы. – Адамланы бир-бирине языгъы чыгъагъанда ва бир-бирине кёмек этегенде оланы арасындагъы гелишлик ва яхшылыкъ арта. Гюпдеги оьзге яшлар да, сени йимик чомарт болур ва шо уланъяшгъа кёмек этер, деп эсиме геле. Бир зат да этип болмай бусанг да, бил: сени йылы сёзюнг ва иржайывунг бек тарыкълы ва къыйматлы. Къыйынлы гьалда оьзюне юреги авруйгъанлар барны гёрегенде балагь къопгъан адамгъа шону башдан гечирмеге тынч бола.
Артындагъы гюн Марат къурдашына элтме сюйген бары да затны етишдире. От тюшген яшны агьлюсюне башгъа яшлар да оьзлерден болагъанын этди, тюрлю-тюрлю затлар гелтирди. Яшлагъа къарайгъан воспитатель къатын бек шат болду: уьюне от тюшген ёлдашына яшлар кёмек этди, шолайлыкъ булан герти къурдашлар экенин гёрсетди. Ол улан да бек сююндю ва гьар кёмек этген яшгъа баракалла сёзлер айтды. Энни ол янгыдан оюнчакъдан «бай» болду, огъар хыйлы янгы опуракъ да, кёп-кёп татлиликлер де тюшдю. Аслусу – янында герти къурдашлары барны гёрдю.
