Маякъ
Бугюн Маратны яшлар бавундан уллатасы алды. Олай буса, уьйге алгъасама тарыкъ тюгюл: кёлню ягъасында геземеге ва гюллери булангъы узун орамдан парахат юрюмеге болалар. Бу ерлени уллата бек ушата.
Кёлню ягъасында олтуруп ял алмакъ учун, уллатаны «аявлу» скамейкасы да бар. Ол оьзю булан тарих китап алып, шонда узакъ олтуруп, охуйгъан хасияты бар.
– Ата, къара, кёлню ариги ягъасында бир бийик зат бар. Терекни уллу бутагъына ошаш геле, – деп Марат о якъгъа гёрсете.
– Маякъгъа ошай, – деп уллата иржая.
– Ата, маякъланы не учун эте?
– Олар ярыкълары булан денгиздеги гемелеге ёл гёрсете болгъан. Маякъ денгизде юзегенлеге не ерде экенин англата, ягъа къайда экенин белгилей. Шону кёмеги булан гемедегилер денгизни сай ва къоркъунчлу ерлери къайда экенин биле болгъан. Гьалиги девюрде буса, янгы-янгы техника гемелеге ёл гёрсетмеге, къоркъунчлу затланы дагъы да яхшы билмеге кёмек эте. Бырын заманларда маякъ уллу пайда гелтире болгъан, ону яхшылыгъындан геме сав етишежеги-етишмежеги гьасил болгъан.
– Гьалиги заманда къайда буса да, маякъ сакъланып бармы? – деп бары да затны билмеге сюеген яш сорай.
– Озокъда, бар, дюньяда оланы санаву минг ярым бар де санала. Алда йимик, гьали де олар пайда гелтирип ишлей. Дюньядагъы лап бырынгъы маякъны румлар бизин асрудан эки юз алда тизген. Шо гьали де Атлантик океанны ягъасын ярыкъ эте. Булай маякълар дюньяда кёп бар. Шоланы хыйлылары уьлкесини бир белгиси, эсделиги йимик болуп къалгъан.
– Ата, неге маякъ гьыз-гьызлы?
– Неге тюгюл шолай буса, ону йыракъдан эс этмеге бола. Гьыз-гьызлы маякъны гёз ариден гёре. Амма шо бир тюслю болгъан эди буса, ону гёрмеге, маякъ экенин англама къыйын болар эди, – деп уллата англата.
– Ондан сигнал нечик йибере?
– Аслу гьалда шо янып сёнеген сигнал.
– Уллу болгъанда, огь мен де гемени юрютер эдим!
– Гемени юрютеген рулгъа штурвал деп айта.
– Штурвалны тутгъан гьалда турнамадан (бинокл) къарап, герти маякъны гёрмеге нече де арив болар эди! Матрослагъа: “Де, уьстге жыйылыгъыз!” – деген буйрукъ да берип, – деп Марат ата булан хабарлай туруп, кагъыздан гиччи геме де этип, ону кёлге бакъдыра.
