Яш бусурманны эдеплери

Яш бусурманны эдеплери

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)

 

2-нчи бёлюк.

Бизин ватаныбыз.

6-нчы дарс. Ватан сююв.

 

Бизин уьлкебиз – Россия

Бизин ватаныбыз – Дагъыстан

 

 

Ватан

Ватан деген недир? Шо дюр биз тувгъан, оьсген, тарбия алгъан ер. Ватан бизин учун кёп иш эте, биз ону гьакъ юрекден сюебиз.

Ватанны сюймек – дин белгиси. Мугьаммат Пайхаммар ﷺ тувгъан ва оьсген ерин гьакъ юрекден сюе болгъан. Ол Макканы сюе эди, сонг Мадинаны да сюйдю. Ол оьзюню халкъын – бусурманланы да бек сюе болгъан.

«Лап гючлю къала – Ватанын сюймек», – деп имам Шамил айта болгъан.

Ватанын сюеген инсан пайдалы билим алмагъа къаст эте. Шолайлыкъ – уьлкесини гележегини гьайын этеген бола. Олай да, ол тазалыкъ юрюте, табии байлыкъланы да аявлап сакълай.

Иманы бар адам оьз ерин ва ана топурагъын сюе. Ол ватаныны тарихин ва маданиятын къыйматлай, ана тилин биле ва сюе. Халкъланы башгъалыкъларына буса абурлу янаша.

Бизин Ватаныбыз – Дагъыстан. Бу – уллу алимлени ва имамланы ватаны. Давну заманында Дагъыстанны игитлери ватанын якълагъан. Къоччакълыгъы булан олар оьз топурагъын белгили этген. Къагьруман кюйде чалышгъан имам Шамилни атын сав дюньяда биле. Дагъыстан алимлени китапларын да шо кюйде дюньяны бары да еринде охуй.

Биз Ватаныбызны сюебиз ва абурлайбыз. Къайда болсакъ да, ана топурагъыбызны ва ону игитлерин бирт де унутмасбыз.

Ватанны алдындагъы борч:

– Ватанны сюймек

– Къыйынлы заманда Ватан якъламакъ

– Ватанны тарихин билмек

 

 

Ватан сююв

Бир ахшам уьч агъа-ини – Агьмат, Гьабиб ва Даниял – уьюнде агьлюсю булан ойнай ва ата-анасы булан хабарлай болгъан. Алда адамлар нечик яшай болгъанны гьакъында айтмагъа Агьмат атасына тилей.

Ата булай хабарлай: «Балам, магъа уллатам айтгъанны айтайым сагъа. Ол простой уьйде яшай эди ва онда электрик ярыкъ, кондиционер, иссиде салкъын сув ичмеге болардай холодильник де болмагъан. Бир ерден башгъа ерге чалт кюйде элтмеге болардай ону машини болмагъан, гьатта къоркъунчсуз кюйде сапар этмеге ёллар да болмагъан. Охумакъ учун багъыйлы ва арив школалар да болмагъан. Оьзлер чачгъанны ашай болгъанлар.

Бизин заманда буса, яшларым, биз ватаныбызда къоркъунчсуз ва парахат яшайбыз. Бизин машинибиз ва онгайлы уьюбюз, билим алмакъ учун тизив школалар да бар. Аллагь ﷻ гёрсетмесин, бирибиз авруп къалсакъ, сав болмагъа азархана бар. Амма булай яхшылыкълардан дюньядагъы бары да яш пайдаланмай. Давдан сонг бузулгъан, амалсыз ва ач яшайгъан пачалыкълар дюньяда гьали де кёп бар.

Яшамакъ учун бизге булай пачалыкъ берген ва ватаныбызны сюегеник саялы, биз Есибизге шюкюрлюк этмеге герекбиз. Гьали, яшлар, айтыгъыз магъа, уьлкебиз учун биз не этмеге болабыз?»

Агьмат:

– Оьсгенде мен инженер болажакъман ва уллу уьйлер тизежекмен, – дей.

Гьабиб:

– Адамланы савлугъун къолай этмек учун мен доктор болмагъа сюемен, – деди.

Даниял буса:

– Ватанымны якъламакъ учун мен асгерде къуллукъ этмеге сюемен, – деп билдирди.

Уланлары берген жаваплар булан ата бек рази къала ва:

– Аллагь ﷻ онгарсын сизин! Ватаныбыз бек аявлу, биз шону якъламагъа ва аяп сакъламагъа тарыкъбыз.

 

(Давамы гелеген номерде)

2026-06-01 (Мугьаррам 1448 г.) №6.


Къоркъмай алгъа

Ахшам Гьасан анасы булан янгы охув гюнге гьазирлене, рюкзагын жыя. Тангала улан башгъа школагъа чыгъа.   Гьазирленеген чакъы заман Гьасан сёйлемейген кюйде тептерлерин, китапларын онгара ва гьатта анасы чакъыргъанны да эшитмей. Уланы пашман ойлагъа батгъанын гёрюп ана огъар: «Не...


Аллагь ﷻ бизден къачыргъын яманланы арекге…

Аллагьгъа ﷻ шюкюр къумукъ тилде язагъан язывчулар ва шаирлер болгъан ва бар. Уллу классигибиз Йырчы Къазакъдан, Анваргъа ерли ва сонггъулар ана тилибизде инче гьислени, сюювню, намусну, борчну, намартлыкъны, оьзденликни ва яшавну бары да дегенлей янларын, гьалларын суратлап гелген. Бир сатырлар...


Эргишиге не савгъат берейик?

Эргишиге савгъат сайламакъ – тынч масъала тюгюл. Тиштайпа гюллеге яда кампет къутукъгъа сююнежек буса, эргишини не булан сююндюрейим деп къатын урлукъ ойлаша къала. Савгъат арив болмакъдан къайры, маъналы да болгъанны сюесен чи.   Эргишиге чораплардан къайры (озокъда, шо да пайдалы тек...


Яшны алдында гечмекни тилеме герекми, тюгюлмю?

Яш талашгъан, оьзюн багъыйсыз юрютген буса, ол анасыны ва атасыны алдында оьзюнден гечсин деп тилемеге борчлу. Бу низамгъа бирев де шеклик этмей. Амма бир-бирде ата-ана да терс болма бола. Масала, яшлары булан кёп заманын йибереген ананы алып къарайыкъ. Ол айыплы буса, яшыны алдында оьзюнден...


Гьаж къылмакъны сыйлылыгъы

Гьюрметли дин къардашларым ва къызардашларым! Сыйлы болгъан гьажгъа бармагъа онгайлыкълар берген саялы, ёлланы ачгъан саялы Аллагьутаалагъа макътавлар болсун. Бизин ата-бабаларыбызны кёбюсю гьасирет къалгъанлар гьажгъа барып болмай. Гьаж – Ислам динни бешинчи рукнусудур. Гьажгъа бармакъ булан...