Яш бусурманны эдеплери

Яш бусурманны эдеплери

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)

 

6-нчы бёлюк. Айлана якъ.

27-нчи дарс. Табиатгъа янашыв.

 

Айланабыз нече де гёзел!

Есибиз Аллагь ﷻ бизге табиатны ва ону гёзеллигин савгъат этген, биз буса шо савгъатны аявлап болма герекбиз. Табиатны яхшылыгъындан таба Яратгъаныбыз адамлагъа лап къыйматлыны – яшавлукъну да берген.

Гьар адам айлана якъны сакъламакъ учун оьзюнден болагъан бары да ишни этмеге ва сонг оьзюнден сонг гелеген наслугъа о байлыкъны аман етишдирмеге герек. Бусурманлар – табиатны аяйгъан ва къоруп сакълайгъанлар, огъар зарал этмес, бузмас.

Терек емиш бермейген саялы ону гесип тайдырма ярамай. О терекден башгъа пайда болма бола – салкъынлыкъ берер. Сонг шо терекни тюбюнде ёлавчу ял алып болажакъ.

Олай да, оьзенлени ва кёллени тазалыгъын сакълама герекбиз. Аллагь ﷻ сувну таза этип яратгъан. Сувну пислеме, батдырма ва савлукъ учун зараллы этмек – айыплы ишлерден.

Адамлагъа четимлик этмес учун, ёлдан тегенекни, ташны яда бутакъны тайдырмакъ – пайдалы ва макъталгъан ишлерден. Шо иш саялы инсангъа Есибиз Аллагьдан ﷻ шабагъат болажакъ. Орамдагъы чёпню тайдыргъан яда ёлгъа бир зат да ташламай сакълангъан гишиге Яратгъыныбыз уллу зувап яза.

 

Айлана якъгъа янашывну эдеплери

  1. Жанлы яда жансыз негер буса да зарал этмекден сакъланмакъ.
  2. Табиат байлыкъны аявлап юрютмек. Тарыкъдан артыкъ терекни гесмекден сакъланмакъ. Сувну, ярыкъны, газны янгыз тарыкъ заманда къолламакъ.
  3. Айлана якъны батдырмакъдан сакъланмакъ. Чёп-чёпюрени шону учун гёрсетилген ерге ташламакъ.
  4. Табиатгъа не йимик буса да зарал этилген буса, шо заралны басылтмакъ. Гесилген терекни орнунда янгысын орнатмакъ, ял алагъан ерден чёпню тайдырмакъ, сынгъанны ярашдырмакъ ва шолай башгъаларын этмек.
  5. Гьар гюн айлана якъгъа не йимик буса да бир пайда этмек, гьатта табиатгъа бир зарал да этмеген бусагъыз да: ёлдан нас тайдырмакъ, янгы терек орнатмакъ ва шолай оьзге яхшы ишлер этмек.

 

(Давамы гелеген номерде)

 

А. Байгереев

2026-08-01 (Сафар 1448 г.) №8.


Уьстюнлю сатыв-алыв

Сатыв-алыв лап гелимли касбу санала. Амма бу ишни юрютеген инсан ялгъан айтмайгъан, алдатмайгъан ва Яратгъаныбызны буйрукъларын къатты кюйде юрютеген адам болма герек. Мугьаммат Пайхаммар ﷺ булай айтгъан: «Адилли сатывчу Къыяматгюн сыйлы адамлар ва шагьитлер булан тирилежек» (Ибн...


Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

Расулуллагьны ﷺ байлыкъгъа янашыву   (Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   Пайхаммар ﷺ опуракъда ва ашда оьзюне артыкълыкъ этмеген, башгъа асгьабалар йимик ач да болгъан, уьшюме де уьшюген.   Аль-Касталляни язгъан «Аль-Мавахиб» деген китапда Ибну Бухайра гелтирген бу...


Бусурман гиши билмеге тарыкъ аслу илму

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде).   Бары да къаркъаралар-чархлар бир ерге жыйылажагъына ва, гертиден де, халкъ башдагъы кююне къайтажагъына сени иътикъатынг нечикдир?   Шо биз токъташагъан зат, гертиден де, Аллагь ﷻ бары да инсанланы биринчи яратгъан йимик янгыдан тирилтер. Аллагь ﷻ...


Язывчуланы Союзу пагьмуланы излей

Жамиятны маданият яшаву адабиятдан билинедир: язывчулар, шаирлер айтгъан сёз халкъгъа етише, таъсир эте буса, адамлар ругь яшавдан айрылмагъан. Инсанны къылыкъларын яхшылашдырмакъ учун дин аслу роль ойнай, тек шогъар кёмекчи гьисапда инче саният, адабият да янаша геле. Масала, адабият адамны...


Мугьаммат Пайхаммар ﷺ тувгъан айдан сююнебиз

Есибиз Аллагьутаала бизге лап да сыйлы Пайхаммарны ﷺ йиберген, ону уьмметинден этген. Аллагьгъа ﷻ гьар бир макътавлар болсун, Оьзюню сыйлы Пайхаммары ﷺ булан бизин сыйлагъан саялы. Ол Пайхаммарны ﷺ сюймек бизин борчубуз. Сюймек учун адамны таныма герек. Пайхаммарны ﷺ сюйсек, Аллагь ﷻ да бизин...