Яш бусурманны эдеплери

Яш бусурманны эдеплери

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)

 

6-нчы бёлюк. Айлана якъ.

27-нчи дарс. Табиатгъа янашыв.

 

Айланабыз нече де гёзел!

Есибиз Аллагь ﷻ бизге табиатны ва ону гёзеллигин савгъат этген, биз буса шо савгъатны аявлап болма герекбиз. Табиатны яхшылыгъындан таба Яратгъаныбыз адамлагъа лап къыйматлыны – яшавлукъну да берген.

Гьар адам айлана якъны сакъламакъ учун оьзюнден болагъан бары да ишни этмеге ва сонг оьзюнден сонг гелеген наслугъа о байлыкъны аман етишдирмеге герек. Бусурманлар – табиатны аяйгъан ва къоруп сакълайгъанлар, огъар зарал этмес, бузмас.

Терек емиш бермейген саялы ону гесип тайдырма ярамай. О терекден башгъа пайда болма бола – салкъынлыкъ берер. Сонг шо терекни тюбюнде ёлавчу ял алып болажакъ.

Олай да, оьзенлени ва кёллени тазалыгъын сакълама герекбиз. Аллагь ﷻ сувну таза этип яратгъан. Сувну пислеме, батдырма ва савлукъ учун зараллы этмек – айыплы ишлерден.

Адамлагъа четимлик этмес учун, ёлдан тегенекни, ташны яда бутакъны тайдырмакъ – пайдалы ва макъталгъан ишлерден. Шо иш саялы инсангъа Есибиз Аллагьдан ﷻ шабагъат болажакъ. Орамдагъы чёпню тайдыргъан яда ёлгъа бир зат да ташламай сакълангъан гишиге Яратгъыныбыз уллу зувап яза.

 

Айлана якъгъа янашывну эдеплери

  1. Жанлы яда жансыз негер буса да зарал этмекден сакъланмакъ.
  2. Табиат байлыкъны аявлап юрютмек. Тарыкъдан артыкъ терекни гесмекден сакъланмакъ. Сувну, ярыкъны, газны янгыз тарыкъ заманда къолламакъ.
  3. Айлана якъны батдырмакъдан сакъланмакъ. Чёп-чёпюрени шону учун гёрсетилген ерге ташламакъ.
  4. Табиатгъа не йимик буса да зарал этилген буса, шо заралны басылтмакъ. Гесилген терекни орнунда янгысын орнатмакъ, ял алагъан ерден чёпню тайдырмакъ, сынгъанны ярашдырмакъ ва шолай башгъаларын этмек.
  5. Гьар гюн айлана якъгъа не йимик буса да бир пайда этмек, гьатта табиатгъа бир зарал да этмеген бусагъыз да: ёлдан нас тайдырмакъ, янгы терек орнатмакъ ва шолай оьзге яхшы ишлер этмек.

 

(Давамы гелеген номерде)

 

А. Байгереев

2026-02-01 (Шаабан 1447 г.) №2.


Арив къылыкъны уьч кюрчюсю

Гьалиги алгъасавлу ва къавгъалы яшавда инсан тамурларын тас этме болагъаны гьакъда кёп айтыла. Амма бусурман дин ёрайгъан ругь къылыкъ (игьсан) шолайлыкъдан сакълай. Мугьаммат Пайхаммар ﷺ адамны аслу къыйматы игьсанлыкъда деп айта болгъан. Оьзге арив къылыкъланы арасында сабурлукъ (сабр), гьакъ...


Къумукъ поэзияны инче асил тавушу

Артдагъы гюнлерде Супиянат Магьамматовна Мамаевагъа Дагъыстанны халкъ шаири деген ат берилди деген шат хабар барыбызны да сююндюрдю. Бизин республикада, савлай уьлкебизде ва гьатта тыш пачалыкъларда яшайгъан адабиятны сюеген, поэзияда англаву барлар бу янгылыкъны алдан берли къаравуллай эди, неге...


Эсингни жагьил заманда сакъла, Аллагь ﷻ сагъа шону уллу болгъанда сакълар

Тогъуз йыллыкъ уланыгъызгъа холодильникден пелен затны гелтир дейсиз, ол буса, шону алдында да туруп, нени алма герегин эсине гелтирме болмай токътагъан. Имтагьан (экзамен) берме заман геле турагъанда охувчулар охугъанын унута. Къатынгиши базаргъа барып, хыйлы затны сатып ала ва уьюне къайтгъанда,...


Ораза айны нечик оьтгерсе яхшы

Рамазан ай бек сыйлы ай, динибизни рукнуларындан бириси. Рамазан ай гелмек булан Аллагьутаала женнетлени къапуларын ача, жагьаннемни къапуларын буса яба. Бизге енгил болсун учун шайтанланы, жинлени бугъавлай.   Рамазан ай Аллагьны ﷻ янындан йылда бир керен гелеген сыйлы къонакъдыр. Бизге...


Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   Бадр къазаватны натижалары   Къазават битгенде Расулуллагь ﷺ асгьабалагъа багъып: «Абу Жагьлге болгъангъа ким къарар?» – деп сорай. Шондан сонг адамлар ону излемеге башлай. Ону Абдуллагь бин Масъуд таба – Абу Жагьл жанындан...