Яш бусурманны эдеплери

Яш бусурманны эдеплери

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)

 

6-нчы бёлюк. Айлана якъ.

27-нчи дарс. Табиатгъа янашыв.

 

Айланабыз нече де гёзел!

Есибиз Аллагь ﷻ бизге табиатны ва ону гёзеллигин савгъат этген, биз буса шо савгъатны аявлап болма герекбиз. Табиатны яхшылыгъындан таба Яратгъаныбыз адамлагъа лап къыйматлыны – яшавлукъну да берген.

Гьар адам айлана якъны сакъламакъ учун оьзюнден болагъан бары да ишни этмеге ва сонг оьзюнден сонг гелеген наслугъа о байлыкъны аман етишдирмеге герек. Бусурманлар – табиатны аяйгъан ва къоруп сакълайгъанлар, огъар зарал этмес, бузмас.

Терек емиш бермейген саялы ону гесип тайдырма ярамай. О терекден башгъа пайда болма бола – салкъынлыкъ берер. Сонг шо терекни тюбюнде ёлавчу ял алып болажакъ.

Олай да, оьзенлени ва кёллени тазалыгъын сакълама герекбиз. Аллагь ﷻ сувну таза этип яратгъан. Сувну пислеме, батдырма ва савлукъ учун зараллы этмек – айыплы ишлерден.

Адамлагъа четимлик этмес учун, ёлдан тегенекни, ташны яда бутакъны тайдырмакъ – пайдалы ва макъталгъан ишлерден. Шо иш саялы инсангъа Есибиз Аллагьдан ﷻ шабагъат болажакъ. Орамдагъы чёпню тайдыргъан яда ёлгъа бир зат да ташламай сакълангъан гишиге Яратгъыныбыз уллу зувап яза.

 

Айлана якъгъа янашывну эдеплери

  1. Жанлы яда жансыз негер буса да зарал этмекден сакъланмакъ.
  2. Табиат байлыкъны аявлап юрютмек. Тарыкъдан артыкъ терекни гесмекден сакъланмакъ. Сувну, ярыкъны, газны янгыз тарыкъ заманда къолламакъ.
  3. Айлана якъны батдырмакъдан сакъланмакъ. Чёп-чёпюрени шону учун гёрсетилген ерге ташламакъ.
  4. Табиатгъа не йимик буса да зарал этилген буса, шо заралны басылтмакъ. Гесилген терекни орнунда янгысын орнатмакъ, ял алагъан ерден чёпню тайдырмакъ, сынгъанны ярашдырмакъ ва шолай башгъаларын этмек.
  5. Гьар гюн айлана якъгъа не йимик буса да бир пайда этмек, гьатта табиатгъа бир зарал да этмеген бусагъыз да: ёлдан нас тайдырмакъ, янгы терек орнатмакъ ва шолай оьзге яхшы ишлер этмек.

 

(Давамы гелеген номерде)

 

А. Байгереев

2026-04-01 (Шаввал 1446 г.) №4.


Кёп сюеген Пайхаммары-бызны ﷺ гьакъында бек билейик

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   Расулуллагьны ﷺ савуту   «Аль-Кабир» деген гьадислени жыйымында имам ат-Табарани гелтиреген кюйде, Расулуллагьны ﷺ имбашында юрютеген гиччи сюнгюсю (копьё) болгъан. Намаз къылагъанда, ол шо сюнгюсюн алдына чанча болгъан – шолайлыкъ бу савут межитден яда...


Пайхаммарны ﷺ асгьабалары: Урва ибн аз-Зубайр

«Алим болмагъа умут этемен»   (Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   Эмчи (лекарь) сюек гесеген бычгъы ва докторлар къоллайгъан хас бичакъны къолуна тутгъанда, Урвагъа: «Мен гьисап этеген кюйде, биз сени чагъыр берип эсиртме герекбиз, неге десе шолай этсек, сагъа бу...


Бирикдиреген мажлислер

Ораза ай нече де тез битди. Яхшылыкъны, берекетни айы дагъы да узатылгъанны сюер эдик. Рамазанны вакътисинде бусурманлагъа ажайып гьал тува – ругь гётериле, аралыкълар ювукъ бола. Айрокъда ораза ачагъан заман гелгенде. Ифтар деп айтылагъан бу сыйлы гюнлердеги бирче бир тепсини айланасында...


Бенто-тортну язывлар безендире

Арт вакътилерде гиччирек тортлар ажайып яйылгъан. Шоланы себепге гёре де, себепсиз де кёп савгъат этеген болгъан. Ювукъ адамын кепин гётермек учун да берелер.   Оюнчакъдай гёрюнеген бу арив татлиликни аслу башгъалыгъы – уьстюндеги асил языву. Шо язывну охуп, ону алгъан адам сююнмей...


Сорав – жавап

– Къурбатда (чужбина) оьлген адамны сюегин ватанына гелтирмеге яраймы? Сонг да, къурбатда оьлген сюекни ватанына гелтирмеге деп акъча жыймагъа яратыламы? Шафии ва ханафи мазгьаплагъа гёре жавап бергенни сюер эдик. – «Тухфат аль-Мугьтаж» деген китабында ибн Гьажар...