Яш бусурманны эдеплери

Яш бусурманны эдеплери

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)

 

6-нчы бёлюк. Айлана якъ.

27-нчи дарс. Табиатгъа янашыв.

 

Айланабыз нече де гёзел!

Есибиз Аллагь ﷻ бизге табиатны ва ону гёзеллигин савгъат этген, биз буса шо савгъатны аявлап болма герекбиз. Табиатны яхшылыгъындан таба Яратгъаныбыз адамлагъа лап къыйматлыны – яшавлукъну да берген.

Гьар адам айлана якъны сакъламакъ учун оьзюнден болагъан бары да ишни этмеге ва сонг оьзюнден сонг гелеген наслугъа о байлыкъны аман етишдирмеге герек. Бусурманлар – табиатны аяйгъан ва къоруп сакълайгъанлар, огъар зарал этмес, бузмас.

Терек емиш бермейген саялы ону гесип тайдырма ярамай. О терекден башгъа пайда болма бола – салкъынлыкъ берер. Сонг шо терекни тюбюнде ёлавчу ял алып болажакъ.

Олай да, оьзенлени ва кёллени тазалыгъын сакълама герекбиз. Аллагь ﷻ сувну таза этип яратгъан. Сувну пислеме, батдырма ва савлукъ учун зараллы этмек – айыплы ишлерден.

Адамлагъа четимлик этмес учун, ёлдан тегенекни, ташны яда бутакъны тайдырмакъ – пайдалы ва макъталгъан ишлерден. Шо иш саялы инсангъа Есибиз Аллагьдан ﷻ шабагъат болажакъ. Орамдагъы чёпню тайдыргъан яда ёлгъа бир зат да ташламай сакълангъан гишиге Яратгъыныбыз уллу зувап яза.

 

Айлана якъгъа янашывну эдеплери

  1. Жанлы яда жансыз негер буса да зарал этмекден сакъланмакъ.
  2. Табиат байлыкъны аявлап юрютмек. Тарыкъдан артыкъ терекни гесмекден сакъланмакъ. Сувну, ярыкъны, газны янгыз тарыкъ заманда къолламакъ.
  3. Айлана якъны батдырмакъдан сакъланмакъ. Чёп-чёпюрени шону учун гёрсетилген ерге ташламакъ.
  4. Табиатгъа не йимик буса да зарал этилген буса, шо заралны басылтмакъ. Гесилген терекни орнунда янгысын орнатмакъ, ял алагъан ерден чёпню тайдырмакъ, сынгъанны ярашдырмакъ ва шолай башгъаларын этмек.
  5. Гьар гюн айлана якъгъа не йимик буса да бир пайда этмек, гьатта табиатгъа бир зарал да этмеген бусагъыз да: ёлдан нас тайдырмакъ, янгы терек орнатмакъ ва шолай оьзге яхшы ишлер этмек.

 

(Давамы гелеген номерде)

 

А. Байгереев

2026-05-01 (Зуль-къаида 1447 г.) №5.


Уллу шаирни эсделигине

Къумукъ поэзияны ярыкъ юлдузу Шарип Албериев тувгъанлы 100 йыл бите. Уллу шаирибизни яратывчулугъун адабият ахтарывчулар ва эсли чагъындагъы адамлар яхшы билсе де, жагьил наслу ону билмей, танымай деп айтма ярай. Шо гьалны къолайлашдырмакъ ва шаирни атын эсге алмакъ мурат булан гьали-гьалилерде...


Сыйлы адамлар: Абу Зейд

Оьлюню эсге кёп алыгъыз     (Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   «Гьей Абу Зейд, эгер Пайхаммар ﷺ сени гёрген эди буса, ол сени сююп къалар эди» (Абдуллагь ибн Масъуд ).   Хилял ибн Исаф оьзюню къонагъы Мунзир ас-Савриге: – Гьей Мунзир, юрю, иманыбызгъа...


Адамлагъа ювукълар, женнетге де ювукълар

Чомартлыкъ – Ислам дин уьйретеген агьамиятлы хасиятлардан. Бу къылыкъ – иманны белгиси ва Аллагьны ﷻ разилигин къазанмагъа, адамлагъа кёмек этмеге чалышагъан бусурман гишини гёрмекли хасияты. Къуръанда ва сюннетде чомартлыкъны гьакъында, бу хасият Яратгъаныбызгъа ювукъ болма ва адам...


Соцсетлер ва яшлар

Соцсетлер жамиятны тюрлю къатлары булан таныш болмагъа генг ёллар ачды. Шолайлыкъ бир-бир пайдалы натижалар да берди. Шоланы ичинде маданият оьсювге, илму ахтарывгъа ва билимге ёл ачыв. Ондан къайры, соцсетлер къоллавчуланы о-бу тарыкъ-гереклерин де кюте: гьис булан байлавлу ишлени, психология ва...


Дагъыстан адабиятны терен билеген тамазасы

Гьалиги девюрде китап охуйгъанлар бек аз, кёбюсю халкъ интернетден пайдалана. Бу гьал девюрюбюзню аламатыдыр. Амма китап охумакъ не заманда да инсанны билимине, тарбиясына тувра таъсир этип гелгени белгили. Ана тилни яхшы билме сюегенлер учун, китап ва маълумат къураллар уллу пайда гелтирегени...