Жан-жанываргъа нечик янашмагъа герекни бил
Жан-жанываргъа нечик янашмагъа герекни бил
Югюрюк мишикни, гиччи такъалыбакъаны ва авазлы папугъанны ким сюймей? Амма сюйген булан болмай, уьй ва къыр жанлагъа нечик янашмагъа герекни билемисиз, яшлар?
Язда ва яйда кёплер табиатгъа ял алмакъ учун чыгъа. Агъачлыкъда къуш уяланы, бутакъдан бутакъгъа атылагъан атъялманланы ва оьзге жанланы гёрмеге бола. Агъачлыкъда оьзюбюзню нечик тутмагъа герекни билмеге яхшы. Жан-жаныварны хатирин къалдырмагъа, уясына тиймеге, айлана якъны батдырмагъа, от якъмагъа, хомусгъа тёбелени бузмагъа ярамай. Олагъа зарал этмекден сакъланмагъа тарыкъ.
Агъачлыкъда йимик, шагьарда да жанлагъа заралсыз ва астаракъ болмагъа тарыкъ. Орам мишиклеге, итлеге ва къушлагъа тетикли янашмагъа герек. Олар бизден къоркъмагъа ва гьатта уьстюбюзге атылмагъа, хапмагъа бола. Эгер оланы ашатмагъа сюйсегиз, ашны ерге салып, ариге тайыгъыз. Итлер ва мишиклер ийисни бек арив биле ва ашны тапмай къоймажакъ.
Аслу гьалда, ит адамгъа себепсиз чапмайгъанны билигиз. Итни янындан оьтегенде ону ачувландырмагъыз, къоркъагъаныгъызны билдирмегиз ва гёзлерине тикленип къарамагъыз. Яныгъызгъа гелсе, къатдырып: «Тай!», «Ерингде тур!», «Олтур!» – деп буюругъуз ва къачмагъыз.
Бир-бир яшлар, ата-анасы ихтияр берип, уьюнде о-бу жан сакълай. Амма «къурдашны» уьйге гелтиргенче олагъа нечик къарав герекни, не ашайгъанны, къыргъа нече керен чыгъартагъанны, кириндиреген кюйню билмеге тарыкъ. Агьлюде яшайгъанлагъа йимик, огъар да оьз мююш, ятагъан ва ял алагъан ер тарыкъ. Къурдашыгъыз папугъан яда оьзге къуш буса, ону челтирин таза сакъламагъа тюше. Чабакъ яда такъалыбакъа буса, аквариумну заманда бир сыйпамагъа, суву нас болса, тазасына алышдыра турмагъа тарыкъ бола. Олай да, жанлар авруп къалса, олагъа бакъмагъа, гьайын этмеге тарыкъ. Биз олагъа яхшы къарагъан сайын, олардан исинив гёрербиз ва шат боларбыз. Къурдашыгъыз бютюнлей сизден гьасил экенни унутмагъыз.
Сыйырлар, эчкилер, тавукълар уьй жанлар санала. Яшлар хозяйствосунда ата-анасына кёмек эте туруп, къушлагъа ем сала, гамишлеге сув бере, тюбюн кюрей. Олар буса бизге йымырткъа, сют, акъ къатыкъ ва оьзге сурсат бере.
Жанлар яшавубузну къужурлу эте. Жан булан къурдашлыкъ адамны яхшы эте, юрегинде макътавлу гьислер ярата.
