Атасыны кёмекчиси
Атасыны кёмекчиси
Кёрюкде бишген экмек артыкъ татывлу бола. Шо саялы, юртгъа тезден берли табии газ гелген буса да, Муслимни анасы экмекни гьар гюн де кёрюкде агъач ягъып бишире. Кёрюкде якъмакъ учун агъачны да Муслимни атасы ярып, тёбе этип къоя.
Агъач гесеген вакъти атасы бети булан этеген юм-чумгъа тергев этип, ол чыгъарагъан тавушгъа да тынглап турагъан Муслим:
– Атам, мен билсем, сагъа агъач ярмагъа нече де къыйын тие бугъай. Сен гьар гезик балтаны оьрге гётергенде неге агь урасан? – деп сорагъанда:
– Атангны сен шулай ойлашып билегенинг нечакъы бола буса даяхшы, балам. Агъач ярмагъа буса мен бир де къыйын гёрмеймен. Тек агь урсам, оьзюме кёмек болагъанда йимик гьис этемен, – деп жавап берген ол.
Шо заман Муслим де ойлашып къарап къалмайлы:
– Шолай буса, атам, агь уруп талчыгъып турмайлы, балтаны гётерип агъачны сен ярып тур. Мен сени орнунга агь урагъаны боларман. Къой, шо мен сагъа этген кёмек болсун, – деген.
Аврумакъны пайдасы
Дадайы тумав тийип авруп ятгъан Муслимге:
– Сав гюнню узагъында орундан турмадынг, ётел эте, шюшкюре туруп да тазза инжиндинг бугъай. Бетинг де гьали де агъарып тура. Абанг берип ичген дарманлардан да сагъа асув болуп, иссилигинг де тюшмегенге ошай. Нечиксен, балам? – деп сорагъанда:
– Нечик болайым, дадайым?! – деп, сорав булан соравгъа жавап бере туруп, ятгъан еринден хозгъалып олтуруп:
– Башгъа бираз гьакъыл гирип тура деп эсиме геле. Абийим йимик булакъ сувну тюбюне тюшюп магъа да къаркъарамны чыныкъдырмагъа, абам айтагъанны этип, чакъ сувукъ заманда къапудан орамгъа чыгъагъанда, исси бёрк гиймеге тюшегенни англап тураман, – деген ол.
Шо заман яшны уллатасы да иржайгъан гьалда:
– Не яхшыдыр! Къарайман, яш, авругъанынгны да сагъа пайдасы болмай къалмагъан.
– Дадайым, сен неге шолай айтасан? Адамгъа авругъандан пайда боламы?
– Дурус ойлашасан, балам. Аврув адамгъа бир пайда да гелтирмей, къаркъарасын ажиз эте, аздыра. Тек гьали, терс ишлерингни деп айтмайман, сагъа аврув оьзюнге берилеген насигьатланы гери уруп, къаркъаранга этген заралны англамагъа ёл ачгъан. Шо да – яхшы, оьзюнг учун пайда. Сен гележекге билип къал, уллулар яшлагъа береген насигьатлар барысы да – яхшылыкъгъа. Авругъанынга буса сен бир де талчыкъма, балам. Тузлукъгъа да манып, гьали анайынг этген гьалтаманы да басып ашап, арты булан эт бишген майлы шорпасын да ичсенг, аврувлар сенден болмагъан йимик тайып гетер. Аз аврувну аш енгер, аш енгмесе, иш енгер, – деп, дадайы бавруна басып, Муслимни ашюйге алып чыкъгъан.
Яхшылыкъ
Муслим бугюн эртенокъ уянды. Ата-анасы ишге гетгенни эшитсе де, школагъа юрюмейген каникулланы гюнлери экенге, ол кёп заман еринде ятып турду. Тюнегюн телевизордан гёрген кинону уьлгюлю игити сувда батылып барагъан ёлдашын къутгъаргъанын, сонг яллайгъан уьйден гиччи яшны алып чыкъгъанын эсине тюшюп, оьзю де шолай бир яхшылыкъ этмеге сюйдю.
– Мен де болур эдим бир яхшылыкъ этип, – деп ойлашды ол. Тек сувда яхшы юзюп болмайгъанына, яллайгъан гючлю отдан къоркъагъанына, гьатта оьзю-оьзюне мюкюр болмагъа да сюймейгенин эсине алып:
– Ким буса да бирев сувгъа батылгъанчагъа, не де отгъа тюшгенчеге къарап турайымы? – деп къойса да, еринден тургъан сонг да, уьйден чыкъмайлы, шо гьакъда хыйлы ойлашды.
Къызардашы Айна:
– Амайым, яшлар бавуна юрюйгенде тутагъан «аювумну» шынжырын онгарып берсенгни сюемен, – дегенде де, Муслим:
– Заманым ёкъ. Магъа ойлашмагъа пуршав этме гьали, – деп къойду.
– Орамгъа ойнамагъа чыкъмагъа сюемен, аякъгийимлеримни гиймеге кёмек эт дагъы, – деп, иниси Анвар гелгенде:
– Ижанг гийдирсин, барып огъар айт, – деп йиберди.
– Эртенги ашынгны аша, Муслим балам, бузавгъа сув да бер, – деген улланасыны сёзлерин эшитгендокъ буса, гюлле йимик уьйден чалт чыгъып, ону ягъына чабып барып:
– Мен, анайым, аш ашагъандан да, бары да ишден де алда не буса да бир яхшылыкъ этмеге сюемен, тек шону нечик этмеге тарыкъ экенин билмей тураман, – деп огъар оьзюню мурадын англатды.
– Неге билмейсен?! «Аювуну» шынжырын онгарып берсенг, балам, къызардашынга, аякъгийимлерин гийдирсенг, оьзюнгден гиччи ининге, бузавгъа сув берсенг, бизге уьйдегилеге барыбызгъа да – яхшылыкъ. Шолайлыкъда сен бир тюгюл, уьч яхшылыкъ этмеге боласан, балам, – деп, ону башын сыйпады улланасы. – Заманында ашасанг да сен оьзюнг-оьзюнге этген яхшылыкъ болур. Гючюнг етген ишни этип, ювукъ адамларынгны разилигин алмакъдан башгъа сен этген дагъы артыкъ яхшылыкъ болмас.
– Гьали англадым, анайым, – деп, Муслим улланасын къысып къучакълап йиберди. Шо гюнню узагъында ол абасы айтгъандан къайры да, гьалиге ерли оьзю гиччи ишлер санап тургъан дагъы да кёп яхшылыкъ этди.
