От булан оюн болмас
Аявлу яшлар, сиз барыгъыз да билесиздир от булан ойнамагъа ярамайгъанны. Амма бир-бир уланлар ва къызьяшлар шолай ойлашмай да бола. Инанмайгъан яшлар, шо шолай буса, бугюнгю хабарыбыз бу масъалагъа байлавлу къаравугъузну ва янашывугъузну балики алышдырар.
Мусагъа алты йыл бола. Ол бир ерде турмайгъан чарс яш ва айлана якъны билмеге бек гьасирет. Бир гезик Мусаны атасы ону къолунда спичка къутукъну гёре. Къолундан шону тартып алып, ата яшына от булан ойнамагъа ярамайгъанны айта. Неге десе отялын бек къоркъунчлу зат ва уллу балагьлар гелтирмеге бола. Муса, «оюнчакъсыз» къалгъанда, озокъда, бек пашман бола. Ол папасы неден шонча да бек къоркъагъанны англамай. Ол энни уллу яш чы ва спичканы нечик ягъагъанны алай арив биле. Шогъар да къарамайлы, Муса атасы булан эришип турмады. Бираздан ялкъмагъа башлап, Муса не зат булан ойнайым деп уьюнде ари-бери юрюп, оьзюне оюнчакъ излей.
Шо мюгьлетде ол баягъы спичка къутукъну гёре. Къолуна шону алгъанда Мусагъа атасыны сёзлери эсине геле. Гьатта спичканы ерине салмагъа да ойлаша. Амма «не болар» деген ой булан пикрусун алышдыра. Къутукъдан бир спичканы да чыгъартып ол ону шоссагьат ягъа. Спичка яллап-яллап бираздан сёне. Муса шондан кеп алып иржая. Ол гёрген кюйде отдан бир яманлыкъ да болмады. Ол арты булан бирдагъы спичканы якъды. Бу гезик де шо яллап-яллап сёндю. Сонг ягъылгъан башгъа спичкалар да шо кепде яллап сёне эди. Булай ягъып ойнагъан сонг, янгъан спичканы къолунда нечакъы заман тутуп болажакъман деп Муса билмеге сюйдю. Башлапгъы эки спичканы ол тез сёндюрдю. Уьчюнчюсюн буса оту бармакъларына етишгенчеге къоймагъа къарады. Авуртуп йибергенлигинден Муса къолундагъы спичкасын сёндюрмеге унутуп ташлап йибере. Шо буса тувра столдагъы атасыны кагъызларына тюше ва шолар ялламагъа башлай. Ялын бары да кагъызланы «ютуп» стол бютюнлей яллап йибере. Муса отну сёндюрмеге къарады, тек бир зат да бажарылмады. Ялын дагъы да бек яна.
Бираздан от столдан терезе перделеге «атыла» ва узакъ къалмай уьй савлайын отгъа тутула. Муса ажайып къоркъа, неге тюгюл тютюнден тыныш алмагъа болмай ва уьйден чыгъагъан ёлну да от япгъан. Насипге, уьйде болгъан ата отну тез сёндюрмеге бажара. Ялынны къамавундан баласын чыгъартып, ол от сёндюрювчюлени чакъыра. Шоссагьат етишип гелген «пожарныйлер» отну яйылмагъа къоймай тез сёндюре. Уллу зарал болмаса да, уьйню ичинде ремонт этмеге ва мебельны алышдырмагъа чы тюшежек. Шондан сонг атасыны алдында Муса бек уялды. Гёзлерине къарамагъа къоркъа туруп, ол оьзюнден гечмекни тиледи ва спичканы къолуна дагъы алмасгъа сёз берди. Атасы англатгъан кюйде, ол мебель саялы тюгюл, уланыны аманлыгъы учун къарсалагъан. Яшы бек къыйналагъанны ва гьёкюнегенни гёрюп, атасы Мусагъа артыкъ урушмай къоя. Болгъан иш атасыны сёзлеринден эсе Мусаны бек такъсырлай. Ата-ана нени буса да этме деп айта буса, шо ону пайдасы учун айтылагъынны эсине салды.
