А.С.ПУШКИН

А.С.ПУШКИН

Балыкъчыны ва балыкъны ёмагъы

(Гёчюрен Бадрутдин Магьамматов) (Давамы. Башы алдагъы номерде)

Толкъунланып гелеген
Гёк денгизине къайтып,
Къартым алтын балыкъны
Чакъыра атын айтып.
Юзюп гелип алтын балыкъ
Къызыл къанатларын яза:
«Айт мурадынг, айт, тамаза?!»
Къарт балыкъгъа башын ие:
«Рагьмунг болсун, бийкем–балыкъ,
Къатын къоймай, бермей яллыкъ,
Огъар янгы чара тарыкъ.
Чарабыз дёрт ярылгъан дей,
Бирт де битмей бетлеп тербей».
Къызыл къанатларын гере,
Алтын балыкъ жавап бере:
«Пашман болма, сыйлы къартым,
Уьйге эсен къайтма къара – 
Болур сизге янгы чара».
Къартым абзарына гире
Яп-янгы чараны гёре!
Къатын буса бирден-бир бек
Огъар къайнашып йибере:
«Гьай къолайсыз, гьай пайдасыз,
Янгыз чара тилегенсен!
Къалкъынг ёкъда, бу чарадан
Не пайда бар – билмегенсен!
Эсинг жыйып, тез гери къайт,
Бёркюнг алып, арив сёйлеп,
Бизге уьйлер тарыкъ деп айт!»
Булгъанышып гелеген
Гёк денгизине къайтып,
Къартым алтын балыкъны
Ахтара атын айтып.
Юзюп гелип алтын балыкъ
Къызыл къанатларын яза:
«Не къуллукъ бар, айт, тамаза?»
Къарт балыкъгъа башын ие:
«Багъышлап къой, бийкем–балыкъ,
Къатын къоймай, бермей яллыкъ.
Палчыкъ уьйден ялкъгъанман дей,
Огъар янгы уьйлер тарыкъ».
Алтын балыкъ жавап бере:
«Къартым, пашман болма, вёре.
Иш, нечик де, шолай буса,
Къыйнамасын сени бу ой –
Уьйлеригиз болду деп къой».
Уьйге къайтып къараса къарт – 
Гёз алдында гьайран сурат:
Тамашадан – тамаша.
Янгы ишленген къалаланы
Гёрсенг, гёзюнг къамаша!
Къапулары гёк эменден,
Тюнгюлюгю акъ ташдан…
Къарт къатыны къолун силлей
Къарап терезебашдан:
«Гьай къолайсыз, гьай ярахсыз,
Оьлтюресен мени чакъсыз!
Гечикмей бар, денгизге къайт.
Яхшы тилеп, балыкъгъа айт:
Мен сюймеймен къаравашдай
Даим эшик артда къалма,
Мен сюемен – бийке болма!»
Булгъанышып гёрюнеген
Гьалек денгизине къайтып,
Къартым алтын балыгъына
Тавуш бере атын айтып.
Гьазир етип алтын балыкъ,
Сорай: «Къартым, айт, не тарыкъ?»
Къарт энкейип башын ие:
Дертин ачыкъ этме сюе:
«Рагьмунг болсун, бийкем–балыкъ,
Къоймай къатын, бермей яллыкъ!
Гюн сайын къутуруп бара,
Бетлеше, баврумну яра…
Алдындан гьали шарайып – 
Ярлы къатын болма сюймей, –
Бийке къатын боламан, – дей!»
Балыкъ айта: «Пашман болма,
Бийке къатын болду деп къой,
Къайт, юрекге авур алма».

(арты гелеген номерде) Бу бетни А.Байгереев онгаргъан

2026-09-01 (Раби уль-аввал 1448 г) №9.


«Кепли китапны» бетлеринден

«Бу чу сени йырынг»   Йырчы Къазакъ – къумукъ поэзияны классиги, биринчи ердеги ва лап пагьмулу шаирибиз деп негьакъ айтылмайдыр. Ол оьзю буса: «Бир йырлагъан йырымны къайтарып йырлайман десем, башгъалатып къояман яда янгы йыр чыгъарып къояман», – дей...


Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   Абу ль-Хайсам къонакълагъа аш гьазирлеме гете. Пайхаммар ﷺ огъар: «Сен гележекде савулажакъны (бала тапма турагъан къойну) вёре соймагъа къарама», – дей. Имам Муслим етишдирген риваятда айтылагъан кюйде, Пайхаммар ﷺ: «Сютлюсюн вёре...


Тиштайпалар бош заманын йибереген кюйлер

Гьар къатынгиши де яхшылыкъ гелтиреген ва жагьлыгъын артдырагъан билимге ес болма сюедир. Бош заманын пайдалы кюйде йиберме бажарагъан тиштайпа оьз пагьмусун арагъа чыгъарма да, къазанмагъа да бола. Биревлер не булан машгъул болмакъны биле, башгъалар не этейим деп токъташып битмеген. Хасиятына ва...


Атаны хадирин билмейбиз

Герти кюйде адамны хадирин, биз бир-бирде ондан айрылгъан сонг англама башлайбыз. Айтылма герекли сёзлер авуздан чыкъмай, юрекде къалып къалгъан гезиклер бола. Билдирме сюеген баракалла айтылмай, ерине етишмей къала.   Ата… Бу адам оьзюню гьислерин ачыкъ этмей, айтмай, тек ону гьар...


Сыйлы адамлар: Гьасан аль-Басри

Пайхаммарны ﷺ уьюнде оьсген адам     (Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   «Арасында Гьасан аль-Басри йимик инсанлар бар туруп адамлар нечик адашмагъа бола?» Масляма ибну Абд-аль-Малик   Пайхаммарны ﷺ къатыны Умму Салямгъа элчи шат хабар гелтире: Хайра дейген ону къулукъчусу эсен-аман...