Межитге абурлу янашыв лайыкълы
(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)
1-нчи бёлюк. Эдепни кюрчюлери
5-нчи дарс. Межитге абурлу янашыв
Межит – Аллагьны ﷻ уью. Бусурманлар межитде жыйылып, ибадат эте, Аллагьны ﷻ эсгере, динни оьзге буйрукъларын кюте. «Межит» деген сёз «масжид» деген арап сёзден геле. Шону маънасы – «баш иеген ер». Кёбюсю гезикде «межит» деген сёзню дин буйрукълар учун тизилген бина булан байлай.
Ясалгъан кююне гёре, межит оьзге биналардан къалышына. Ону ичинде жаны барланы сураты, оьзге келпетлер ва таш суратлар (статуя) болма герекмей. Бир-бирде межитни ичин Къуръан аятлар яда арапча язылгъан сыйлы сатырлар булан безендире. Каабагъа, Маккагъа бакъгъан тамгъа «михраб» деп айтыла. Ер юзюндеги бары да бусурманлар намаз къылагъанда Каабагъа багъып тура.
Ислам динде уьч межит айрыча гьюрметлене: Маккадагъы масжид Аль-Гьарам, Мадинадагъы Мугьаммат Пайхаммарны ﷺ межити ва Иерусалимдеги Аль-Акъса.
Межитге этилеген эдеплер
- Межитге баргъанча гьазирлик:
– намаз жувунмакъ
– сивак ишымакъ
– арив ва таза опуракъ гиймек
– атир ийислер сепмек
– межитге барагъанда алгъасамай, саламат кюйде бармакъ
- Межитге гиргенче аякъгийимлени тазаламакъ ва гёрсетилген ерде къоймакъ
- Намаз къылагъанланы алдында юрюмемек
- Межитге онг аякъдан гирмек ва: «Бисми-ллагь, Аллагьумма салли гIала Мугьаммадин, Аллагьумма-фтагъ ли абваба рахIматика», – деп айтмакъ.
- Межитден сол аякъдан чыкъмакъ ва: «Бисми-ллагь, Аллагьумма салли гъала Мугьаммадин, Аллагьумма инни асъалука мин фадлика», – деп айтмакъ.
- Межитге гиргенде саламлашыв намаз къылмакъ (тахийят намаз). Пайхаммар ﷺ шо гьакъда булай айтгъан: «Межитге гиргенде, олтургъанча бир башлап эки ракаатлы намаз къылыгъыз» (ат-Тирмизи, ан-Насаи, Гьаким).
- Межитде маънасыз лакъыр юрютмекден ва къычырып кюлемекден сакъланмагъа тарыкъ.
Гьасили:
Межит – Аллагьны ﷻ уью. Межитде бусурманлар намаз къыла, билим ала, Къуръан охуй ва Къуръан охуйгъангъа тынглай.
Пайхаммар ﷺ: «Межит – Аллагьдан ﷻ къоркъагъан гьар бусурманны уью», – деп айтгъан (Абу ад-Дарда).
Бусурманлар межитге бек гьюрметли янаша ва абур-сый эте.
Жамият булан намаз къылып, шабагъатын артдырмагъа сюеген бусурман адам, бары да беш намазын межитде къылса яхшы.
Гиччи яшлар Къуръан охувгъа яш заманындан башласа яхшы. Шолайлыкъ оланы бу ва герти дюньяда насипли этежек.
Бусурман адам не этип де дини учун къуллукъ этмеге ёл тапмагъа тарыкъ.
Бусурман гиши аз буса да яхшы ишлер этмеге къаст къыла. Оланы кёплюгю агьамиятлы тюгюл, аслусу – олар яхшы болмакъ.
Намазланы токъташгъан заманында къылмагъа тарыкъ. Ибн Масъуд етишдирген кюйде, Пайхаммар ﷺ булай айтгъан болгъан: «Лап яхшы иш – заманы гелгенде, лап башында къылынгъан намаз» (ат-Тирмизи, аль-Гьаким).
