Яш бусурманны эдеплери

Яш бусурманны эдеплери

Яш бусурманны эдеплери

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)

 

5-нчи бёлюк. Тарбия – инсанны лап арив безенчиси.

 

19-нчу дарс. Телефон сёйлемек булан байлавлу эдеплер.

 

Яшавлукъ онгайлыкълар

Гьалиги девюрде инсан урлукъ хыйлы онгайлыкълардан пайдалана, нечесе яхшылыкъланы къоллай. Шоланы арасында, озокъда, байлавлукъ алат – телефон да бар. Бизге берилген бу ниъмат саялы да, Есибиз Аллагьгъа ﷻ шюкюрлюк этмеге тийишлидир. Телефон – адамланы арасында байлавлукъ болдурмакъ учун яралгъан онгайлыкъ. Адамлар бир-бири булан бетге-бет хабарлайгъанда багъыйлыкъны, гелишликни юрюте ва лап шо кюйде телефондан таба сёйлейгенде де къатнав булан байлавлу эдеплени сакъламагъа тарыкъ бола.

Телефондан таба къатнайгъанда, шону булан байлавлу оьз эдеплерин юрютеген гиши, оьзюню де, айлана якъдагъыланы да хошун гётерер, аралыкъланы да исси сакълар.

 

Телефон къоллав булан байлавлу эдеплер

  1. Пелен адамгъа сёйлейгенде, кимни номерине сёйлегенни яхшы тергемек.
  2. Телефон зенг этген заманда, къаратып турмай, тез жавапланмакъ.
  3. Нече де эрте яда бек геч телефон сёйлемесе яхшы.
  4. Телефон зенг этгенде: «Алло» яда «Тынглайман сизге», – деп илиякълы кюйде жавапланмакъ яхшы.
  5. Тарыкъ болмай туруп телефон сёйлемесе яхшы, бош лакъырлардан сакъланма герек ва адамланы негьакъ заманын алмаса яхшы.
  6. Лакъырны барышында «ярай буса», «къыйын тюгюл буса», «тилевюме гёре», «геч хари» йимик илиякълы сёзлени къолламакъ арив болур.
  7. Дарсны вакътисинде телефон къолламакъдан сакъланмагъа тарыкъ. Дарс англатмагъа муалимге де, тынгламагъа муталимлеге де шо пуршав эте.
  8. Телефонну киседе юрютмей яда партаны уьстюне салмай, портфельде сакъласа яхшы.
  9. Телефон булан танапусда (перемена) сёйлемеге тарыкъ ва янгыз ата-ана булан.
  10. Телефондан таба сёйлеп турагъан адам бар ерге гирмей токътаса яхшы.
  11. Адамлар бар ерде телефон къоллайгъанда наушниклер булан тынгласа яхшы.

 

(Давамы гелеген номерде)

 

А.Байгереев

2026-05-01 (Зуль-къаида 1447 г.) №5.


Уллу шаирни эсделигине

Къумукъ поэзияны ярыкъ юлдузу Шарип Албериев тувгъанлы 100 йыл бите. Уллу шаирибизни яратывчулугъун адабият ахтарывчулар ва эсли чагъындагъы адамлар яхшы билсе де, жагьил наслу ону билмей, танымай деп айтма ярай. Шо гьалны къолайлашдырмакъ ва шаирни атын эсге алмакъ мурат булан гьали-гьалилерде...


Бусурман гиши билмеге тарыкъ аслу илму

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде).   Пайхаммарлагъа бакъгъан якъда не сифатлар борчлу?   Пайхаммарлагъа борчлу дёрт сифат бар, олар: Ас-сиддикъ – гертилик Ал-аманат – аманатчылыкъ Ат-таблигъ – етишдирмек Ал-фатанат – англавлу, итти гьакъыллыкъ. Гьали оланы...


Дагъыстан адабиятны терен билеген тамазасы

Гьалиги девюрде китап охуйгъанлар бек аз, кёбюсю халкъ интернетден пайдалана. Бу гьал девюрюбюзню аламатыдыр. Амма китап охумакъ не заманда да инсанны билимине, тарбиясына тувра таъсир этип гелгени белгили. Ана тилни яхшы билме сюегенлер учун, китап ва маълумат къураллар уллу пайда гелтирегени...


Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу

Бану Кайнука къавум дыгъарны буза   (Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   Есибиз Аллагь ﷻ бусурманлагъа Бадр къазаватда уьстюнлюк бергенни ва олар арапланы арасында макътавлукъгъа етишгенни, гючлю ва абурлу болгъанны ягьудилер гёргенде, оланы юреклериндеги оьчлюк бирден-бир гючлене....


Сыйлы адамлар: Абу Зейд

Оьлюню эсге кёп алыгъыз     (Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   «Гьей Абу Зейд, эгер Пайхаммар ﷺ сени гёрген эди буса, ол сени сююп къалар эди» (Абдуллагь ибн Масъуд ).   Хилял ибн Исаф оьзюню къонагъы Мунзир ас-Савриге: – Гьей Мунзир, юрю, иманыбызгъа...