Бары да затда бизин учун маслагьат бар

Бары да затда бизин учун маслагьат бар

Бары да затда бизин учун маслагьат бар

Бир болгъан, бир болмагъан Аминат дейген гиччи къыз болгъан. Огъар беш йыл болагъанда яшны ата-анасы айрыла. Къыз атасы булан къала. Башлапгъы заман Аминат анасын бек сагъына болгъан. Амма атасы баласыны гьайын эте туруп, ону пашманлыгъын басылтмагъа къарай ва ону къырыйындан таймай, даим ону булан бола.

Заман еринде токътамай ва биразлардан Аминатны атасы янгыдан къатын алмагъа токъташа. Къызы шо хабарны эшитгенде ажайып бола. Ол аявлу атасын бирев булан да бёлмеге сюймей! Къызьяш йылай туруп, атасына:

– Аявлу атам, биз олай да арив яшайбыз чы! Негер тарыкъдыр бизге башгъа бирев? – дей.

– Къызым, къарсалама. Мен сени аз сюеген болмажакъман, – деп ата иржая туруп баласына маслагьат эте.

– Сен бир затны англа, магъа янгыз къыйын. Сен баргъан сайын оьсесен, уллу боласан, сагъа ана тарыкъ болажакъ.

– Тарыкъ тюгюл! – деп Аминат къычыра, вуягьарай сала.

– Магъа бирев де тарыкъ тюгюл! Сен болсанг таман магъа! – Балам, магъа бек къыйын. Мен сагъа къатынгиши берип болагъанны бермеге болмайман. Ол сени кёп затгъа уьйретежек. Бизин гьайыбызны этежек. Гёрерсен – сен ону ушатажакъсан. Бизин толу агьлюбюз болажакъ, – деп ата яшын рази этмеге къарай. – Мен оьзюм охужакъман! Мен болажакъман! – деп Аминат йылай. Амма къыз не айтса да, не этсе де, атасы оьзюне къатын ала. Аминат шону къабул этип болмай къыйнала, оьзюне ер тапмай. Атысыны янгы къатынын гёрюп ярамай.

Ону сав дюньягъа хатири къала. Умуми дюнья оьзюн ташлагъан, Есибиз Аллагь ﷻ ону къойгъан деп ойлашмагъа башлай. Гьатта Къуръан охуйгъанын да къоя. Аминат сырларын ачмагъа болагъан дюньяда биргинебир адам къала – ону улланасы. Бир гюн Аминат школадан гелгенде улланасыны янына гире. Ол гьаманда йимик баласыны баласын къучакълап, гьалын, кююн сораша. – Нечиксен, Аминат? Не янгылыкъ бар? – Огь, ана, не янгылыкъ болсун? Бары да зат яман! – деп Аминат кюстюне.

– Атам ишинде «гётерилип» командировкалагъа кёп гетеген болгъан ва уьйде болма да болмай. Уьйде буса бу зат бар. Огь, мен ону гёрюп болмайгъан кюй! Айтдагъы магъа, не учун Яратгъаныбыз мени булай такъсырлай? Башлап анам гетди, сонг бу къатын чыкъды…Бир-бирде эсиме гелеген кюйде, атам мени сюймейген болду. Къатыны огъар менден артыкъ деп ойлашаман. Неге шолай бола? Неге? Уллана къызны къучакълап къыса.

– Балам, Есибиз ташламагъан сени! Ол сени бек сюе. Гьар кимни оьз ёлу ва оьтмеге герекли сынавлары бола. Сени нече де тизив атанг бар ва ол сени бекбек сюе. Бек! Ол къатын алгъаны буса – шо сени учун этилген иш. Ол сен толу агьлюде оьсгенни сюе. Инан магъа: дюньяда болагъан бары да ишде маслагьат бар, аслусу – чыдамлыкъ ва иман. Къачан буса да, бу къатын сени яшавунгда негьакъ тюгюлюн билерсен. Есибиз Аллагь ﷻ бизден яхшы биле. Унутма шону, – деп ол Аминатны къайгъысын басылтмагъа къарай. Бираздан Аминатны артындан атасы геле.

Олар машинге минип ёлгъа чыгъа. Къырда бек гючлю янгур ява ва ёлну уьстю сыргъалакъ бола. Хапарсыздан машин бир якъгъа багъып гетип, ёлдан учуп чыгъа ва бёттебен айлана… …Къыз гёзлерин ача ва къамашдырып урунгъан ярыкъдан оланы шоссагьат янгыдан яба. Сан-саны авуртагъанын гьис эте. Яякълары гёзьяшлардан сувлана. Шону булан бирче ол бетин пеленче адамны къолу сыйпайгъанын гьис эте. Гёзлерин ачгъанда улланасы яннавурунда экенин гёре.

– Аллагьгъа ﷻ шюкюр! Эсге гелдинг! – деп ол баласыны баласын къучакълай.

– Папам! Ол нечикдир? – деп Аминат къоркъа туруп сорай. – Къоркъма зат ёкъ, ол эсен-аман. Амма ол кёп къанын тас этген ва шо сийрек группалы экенге огъар кёмек болмас деп къоркъгъан эдик. Тек Аллагьны ﷻ рагьмулугъу булан ону янгы къатыны да шо сийрек группалы! Англаймысан?! Атанга ону къатыныны къанын тёкгенде ону гьалы къоркъунчлу тюгюл. Аллагьгъа ﷻ макътав болсун! Гьали билдингми мен сагъа о заман нени гьакъында айтагъанны? Бары да этилеген ишде маслагьат бола! Аминат гёзлерин юма. Ол хыйлы заманны ичинде янгыдан Яратгъаныбызгъа дуа эте, Аллагьгъа ﷻ шюкюрлюк билдире. Бираздан улланасыны кёмеги булан ол туруп, атасы ятагъан ерге бара. Олар гирип гелгенде атасы юхлай болгъан. Къырыйында буса, янгы къатыны олтуруп, ону къолун сыйпай туруп, алгъыш тилей. Аминат иннемей пысып къала. Гьали ол, гертиден де, бу ят къатын олар учун маслагьат экенни англай. Бир зат да айтмай Аминат оьгей анасыны янына гелип, исси кюйде къучакълай ону.

2026-02-01 (Шаабан 1447 г.) №2.


Къумукъ поэзияны инче асил тавушу

Артдагъы гюнлерде Супиянат Магьамматовна Мамаевагъа Дагъыстанны халкъ шаири деген ат берилди деген шат хабар барыбызны да сююндюрдю. Бизин республикада, савлай уьлкебизде ва гьатта тыш пачалыкъларда яшайгъан адабиятны сюеген, поэзияда англаву барлар бу янгылыкъны алдан берли къаравуллай эди, неге...


САЙЛАМЛЫ АСАРЛАР

    ЯШЛЫГЪЫМНЫ ДЮНЬЯСЫ Яратгъаным, язывунгну бузгъан ёкъ, Гьатта огъар гьат къошгъан ёкъ бир ерде. Амма юртну таш ёлуна чыкъгъандокъ, Гьалек болуп гете юрек бир-бирде.   Ата юртгъа ахыр гезик гелгендей, Абатларым, огь, бир авур алына… «Гетме дагъы, къал дагъы...


Сорав – жавап

– Къардашы оьлгенде яслы турмакъ нече гюн гёрсетиле? – «Тухфат аль-Мугьтаж» деген китабында Ибн Гьажар аль-Хайтами булай яза: «Тиштайпагъа (эрдегисине де, эрге бармагъанына да) оьлген къардашына яда ят эргишиге гёре (шо эргишиге ол исси гьислер сезмейгенге шекликлер...


Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   Бадр къазаватны натижалары   Къазават битгенде Расулуллагь ﷺ асгьабалагъа багъып: «Абу Жагьлге болгъангъа ким къарар?» – деп сорай. Шондан сонг адамлар ону излемеге башлай. Ону Абдуллагь бин Масъуд таба – Абу Жагьл жанындан...


Арыгъанлыкъ – агьлю насипни аслу душманы

Эр-къатынны яшавунда гелишли ва илиякълы аралыкъ оьзлюгюнден болуп къалагъан иш тюгюл экенни къайсыбыз да билебиз. Бир-биревге инанмакъ, бетге-бет къарап иржаймакъ, исси аралыкълар болдурмакъ, юваш гечелер йибермек учун эр де, къатын да къаныгъып чалышма герек. Олар бир-биринден гечмеге, гьариси...