Сав болмакъ учун – оьз-оьзюме кёмек этермен
Яшлар, яй да гелди, каникуллагъа чыкъдыгъыз, ял алывну вакътиси болду. Ажайып заман! Сав гюн къырда турмагъа, топ ойнамагъа, атылып, чабып абзардан уьйге гирмеге сюймейген леззетли гюнлер башланды, огьо-гьой! Амма нени гьакъында биз даим эсде сакъламагъа герекбиз? Озокъда, тазалыкъны эсден тюшюрмеге ярамас.
Неге къолланы сапун булан жувмагъа герекни гьакъында билемисиз? Уьстюбюзде, айрокъда къолларда хыйлы-хыйлы микроблар жыйыла. Эгер олар ичибизге гирсе, яман аврулар башланмакъ бар. Микроблар шонча да гиччи, оланы янгыз микроскопдан таба гёрмеге бола. Сапунсуз оланы къоллардан тайдырып да болмай. Сапунда молекула деп айтылагъан миллионлар булан бек гиччи затлар бар. Олар сув булан къошулуп, гённю уьстюнде сыргъалай, наслагъа илине ва шоланы къаркъарадан тайдыра.
Бизин къолларыбызда – бармакълардан тирсеклеге ерли 2 миллиондан 140 миллионгъа ювукъ бактерийлер жыйыла. Къолланы сапун булан азында 20 секунд жувмагъа, сонг сув булан яхшы кюйде чайгъанда бет сибиреген явлукъ булан къуру этмеге тарыкъ. Шолайлыкъ булан айланабызда аврувлар ва нас яйылмакъны алдын алабыз. Къолланы не заман сапун булан жувмагъа герек? Орамдан гелгенде, гьажатханагъа гиргенче ва гирген сонг, ашагъанча ва ашагъан сонг, жан-жанываргъа тийип ойнагъан сонг, къолланы сапун булан яхшы кюйде жувмагъа тарыкъбыз.
Микроблар янгыз яманлыкъ гелтиредир деп, яшлар, сизин эсигизге гелмеге боладыр. Амма, алимлер токъташдыргъан кюйде, оланы заралсызлары да бола экен. Адамны ичинде кёп-кёп бактерийлер яшайгъаны белгили. Оланы бирлери ашагъан ашыбызны ичекде ишлетмеге болушлукъ эте. Башгъаларын буса, сют-къатыкъ болдурувда къоллай. Мисал учун, шолайларын сютге къошса, бишлакъ, ювурт, увмабишлакъ, айран этмеге бола.
Тазалыкъ дегенде, янгыз къолланы сапун булан жувгъан булан битип къалмай. Лап шо кюйде заманында тырнакъ гесмеге, чачны оьсмеге къоймай къыркъмагъа ва тиш тазаламагъа герекбиз. Масала, тишлени тазаламаса, кариес деген тиш аврув башланмагъа бола. Шо саялы гюнде эки керен тиш тазаламакъ яхшы болур. Гьар ашагъан сонг буса, авзун чаймакъ да савлукъ учун бек пайдалы.
Мугьаммат Пайхаммар ﷺ тиш тазаламакъ учун бусурманланы сивак (арак деген терекни бутакъларындан ва тамурларындан этилеген шётке) къолламагъа уьйрете болгъан. Сивак тишнеклеге де пайдалы, тишлени де къатты эте ва авузда бактерийлер яйылмагъа къоймай.
Шо саялы, аявлу яшлар, таза болугъуз, тазалыкъны сакълагъыз ва юрютюгюз. Оьз-оьзюгюзню аман сакълагъыз!
