Тишлени гьар гюн тазалама тарыкъ

Тишлени гьар гюн тазалама тарыкъ

Марат къурдашыны тувгъан гюнюнден геле. Бу гюн арив оьтдю, айрокъда татли торт ва хыйлы оьзге татлиликлер ону кепине гелди. Марат кампетлер, зефирлер, мармелад, шоколад къангъанча ашап тойду. Ондан къайры, яшлар уьйлерине къайтагъанда къурдашы гьарисине оьзю булан алып гетмеге дагъы да кампетлер берди.

 

Маратны насибини эби ёкъ. Ахшам уьюне къайтгъанда арыгъанлыкъдан ол чечинмей ва тишлерин тазаламай ятып юхлап къала.

– Марат, тишлени тазаламаймысан дагъы? – деп ана ону янына гире, тек уланы юхлайгъанын гёре.

Яшын уятмай, ана ону уьстюне ювургъан яйып, ярыкъланы сёндюрюп, астаракъ уьйден чыгъа.

Эртен Марат уьюнден яягъын тутгъан гьалда чыгъа.

– Ана, тишим авруй, – деп ол кант эте.

– Гёрсет чи тишинги. – Ана яхшы кюйде ону авзуна къарай. – Сени тиш аралыгъынга бир зат чы къысдырылгъан. Ахшам да сен тиш тазаламадынг.

Марат ванныйге гирип, тиш тазалайгъан шётке булан яхшы кюйде тишлерин тазалап чыгъа.

– Яшлар бавуна бугюн бармайсан, – деп ана токъташдыра. – Кюйге къарагъанда, тиш докторгъа бармасакъ болмай. Тиш оьзлюгюнден аврумас эди.

Ана тиш докторгъа телефон сёйлеп, сёйлешип, яшын тюшге таба огъар элтежек бола.

– Тишлени арасында гиччи тешик бар саялы тиш авруду. Шону ичинде буса, мармелад гесек къалгъан. Тишлени гьар заман тазалаймысан? – деп доктор Маратгъа сорай.

– Тазалайман, тек бир-бирде ахшамлар унутуп къаламан.

– Тиш тазаламакъ бек агьамиятлы иш, – дей доктор. – Айрокъда юхлама ятагъанда тишлени тазалап ятмагъа тарыкъ бола. Гьали тишингни сав этейик, дагъы ёгъесе хурт ашама бола.

Тишин сав этегенде Марат къоччакъ кюйде чыдай.

– Гьар эртен ва ахшам тишлерингни тазала, – дей огъар доктор. – Тишлени хурт ашаса, кариес болажакъ. Шо буса бара-бара тишлени буза ва теренге гете. Шётке булан гьар тишингни тазала, терге. Эгер тиш аралыкъда не зат буса да къысдырылып гёрсенг, хас йип булан шону тайдыр. Мунда сагъа ананг кёмек этер. Тишлени эки-уьч минутну узагъында тазалама тарыкъ. Тишлер сав буса, къаркъараны къалгъан янына да шо таъсир эте. Тергеп къарамакъ учун ярым йылдан янгыдан яныма гелерсен.

Марат тиш докторгъа баракалла билдирип, ону къолун ала ва тийишли кюйде гьар гюн тишлерин тазалажакъгъа сёз бере.

Тиш дагъы аврумады. Ахшам Марат парахат ашама болду. Энниден тутуп ол, докторгъа сёз берген кюйде, тишлерине мекенли къарап, гьайын этеген бола.

 

2026-03-01 (Рамазан 1447 г.) №3.


Ораза байрам ва ону булан байлавлу ишлер

Хадир гече (Ляйлят уль-Къадр)   Хадир гече (Ляйлят уль-къадр) – йылны ичинде лап абурлу гече. Ону маънасы гележекни белгилевю ва къудратлыкъны гечеси деп таржума этиле. Шу гече Лавгьуль Махфуздан (Хранимая скрижаль) Ер юзюню тюпдеги кёклерине сыйлы Къуръан китап тюшюрюлген болгъан ва ондан таба...


Хатирин къалдырыв – авур юк

Къайсы тиштайпаны да яшавунда ювукъ адамына, къурдашына хатири къалагъан гезиклер бола. Хатири къалгъанлыкъдан заманында арчылмаса, – къатынгишини авур хасиятына гёре, шо, озокъда, тынч иш тюгюл, – булар йыллар булан жыйыла туруп, аралыкъланы агъулай, оьсмекге пуршав эте, муратлагъа...


Илмугъа элтеген ёл

Билим алывну ёлуна тюшген алимлер ва сыйлы адамлар, илмугъа агьамият бермекден къайры, оьзюн нечик тутма герекни де ахтаргъан, шону булан байлавлу эдеплени де аяп юрютген. Гьакъны билмеге белсенген муталим оьзюню насигьатчысына юваш кюйде таби болмагъа герек, авруйгъан гиши докторгъа инамлыкъ...


АНА СЮЮНЧДЕН ТОЙСА...

Пагьмулу адам гьар бир якъдан пагьмулу бола. Муну этип бажарагъан, ону да кютме бола. Биревлеге бажарывлукъ, гьюнер эркин берилген ва оланы яратывчулугъу бир тармакъ булан дазуланмай. Арсен Ягьияевни охувчуларыбыз таныйдыр деп эсиме геле. Шаир гьисапда таныйдыр. Амма ол арив кюйде сурат да эте....


Анварны музейи – яратывчулукъну очагъы

Кёплер биледир Магьачкъалада уллу шаирибиз Анвар Гьажиевни атындагъы музей барны. Къумукъ поэзияны классиги, Дагъыстанны халкъ шаири яшагъан уьй, яратгъан ери аявлап жыйылгъан ва къаравчулар учун сав йыл ачылгъан. Мунда шаир яшагъан кюй сакълангъан, ол къоллагъан савутлар, алатлар, китаплар, огъар...