Дарс китап булан болгъан иш
Бир гиччи юртда Салима дейген къыз яшай болгъан. Юртундагъы бары да адам ону ана тили, ногъай тилде сёйлейген саялы, бу гиччи къыз орус тилни бек осал биле.
Охувчуланы орус тилде тюз сёйлемеге ва янгылышсыз язмагъа школада муаллимлер бек къаст къылып уьйрете. Салима бешинчи класгъа чыкъгъанда буса, охувун узатмакъ учун, школа-интернатгъа гете. Мунда Дагъыстан республиканы ер-еринден гелген хыйлы къызьяш жыйылып, яшай ва охуй.
Ондагъы къызлар бир уллу агьлюдей яшай. Эртенлер уллу кама гесек булан манный каш ашай, янгы бишген экмекни къырыйын да бек сююп гемире. Ашап тоюп, бары да яш охумагъа класларына алгъасай.
Бир гезик Салиманы математикадан дарс китабы тас бола. Къыз ону бары да ерде излей: партаны ичинде, жабарда – тек, нетерсен, китап табылмай. Салима бек пашман бола, неге тюгюл дарс башлангъан, ону буса китабы ёкъ.
– Ибрагьим Магьамматович, – деп къыз муаллимине тас этгенин гёнгюлсюз кюйде билдирмеге къарай. – Китабымны столну уьстюнде эре тургъузуп салгъан эдим, гьали буса, о ёкъ болгъан.
Муаллим огъар къарап, оьзюню янына чакъыра:
– Гел къырыйыма, Салима.
Къыз муаллимни столуну ягъасына гелгенде, Ибрагьим Магьамматович:
– Салима, ал китапны ва столну уьстюне сал шону, – дей. – Гёремисен, шо эре турмай, шоссагьат ава? Ятдырып салсанг, салгъан кюйде ятып туражакъ. Нечик айтмагъа дурус болур?
Охувчулардан уяла туруп, къыз:
– Китапны столну уьстюне салмагъа герек, – деп жавап бере.
Яшав гёрген гьакъыллы муаллим йымышакъ кюйде къарай ва:
– Уялма, Салима, мени де муаллимим шолай уьйрете эди, – дей. – Къарсалама, табылмай къалмас китабынг. Олтур.
Бек уялгъан гьалда Салима ерине олтура. Шо заман партада бирче олтурагъан Айшат дейген къурдашы огъар тас болгъан математикадан дарс китапны тебере ва астаракъ булан:
– Къурдашым, багъышлап къой, мен билмей сени китабынгны оьз портфелимге салып къойгъан эдим, – дей.
Салиманы Айшатгъа хатири къалмай. Ондан къайры, юртдан гелген къыз сёзлени дурус айтмагъанына уяла. Ол бу болгъан ишни узакъ унутмай ва алгъан дарсындан пайда ала. Салима этген янгылышгъа класда бирев де кюлемей, ону мысгъылламай, неге десе, олар барысы да сыкълашгъан яшлар болгъан ва барысы да бир йимик орус тилге уьйренеген заманы. Оьсгенде буса, Салима муаллим касбуну сайлай ва яшавун адабиятгъа багъышлай, шаир бола.
