Эки къызардаш

Эки къызардаш

Эки къызардаш

Бир болгъан, бир болмагъан, Ася булан Дина дейген эки къызардаш болгъан. Дина эртерек туруп, анасына уьй къуллукъда кёмек эте, тепси къура, йымышакълар бишире. Ася буса, тёшекден турмагъа сюймей, геч болгъанча ятып яйнай. Ашуьйден татувлу йымышакъланы ийиси гелгендокъ, ач болгъан Дина шо заман тура экен. Ол агьлюсю булан тез-тез ашап, ойнамагъа деп къыргъа къачып гете. Шолайлыкъ булан, къызардашлар бир-бирине тыш якъдан да ошамай, хасиятлары да бек башгъа болгъан.

Каникуллар башлангъанда олар яйда турмакъ учун улланасыны янына юртгъа гете. Ата-анасы къызардашланы юртда къоюп гете. Огь, къызлар юртну сюеген кюй, ажайып зат! Айрокъда яйда онда арив бола. Къыздырагъан гюн, яп-яшыл от, шыбышлайгъан къушлар, бираз аридеги тап-таза суву булангъы оьзен – айтып битдирип болмасдай жан сююнч. Амма сакълыкъ яхшы зат, шо саялы уллана къызланы янгыз оьзенге йибермей. Ол бир зат болуп къалардан бек къоркъа болгъан.

Бир гезик буса, Ася айтгъангъа да тынгламай, оьзбашына абзардан чыгъып, эртенокъ оьзенге чабып гете.

Дина буса, уьйренген кююнде эртенден башлап уьй къуллукъгъа гиришип, улланагъа кёмек этмеге башлай. Ол да баланы баласындан сююнюп, оьзюне ер тапмай: гиччи буса да, бу къыз: «Не этейим», – деп гьап-гьазир тура, гелип къучакълар, гёнгюн алар, сырын чечер. Ахшамлар арып талгъан диванда юхлап къалагъан уллананы Дина гелип уьстюн ябар, аякъларын сыйпар.

Муна шолай, бир къызардаш ял алмай, талашып къуллукъ эте, башгъасы буса гьалла-гьалла гезеп ойнай. О да аз йимик, айтгъанны сан да гёрмей, чаба туруп оьзенге гете. Ол бир башлап ягъада олтуруп, агъып барагъан сувгъа таш ата. Сонг аякъларын сув этмеге сююп, астаракъ сувгъа гире. Сувну ичинде атылып ойнай туруп, Ася билмей агъымны гючлю ерине гирип гете.

Шо мюгьлетде тобукъларындан теберип йибергендей, къыз агъымгъа багъып гетип къала. Насипге, шо гюн оьзенни агъымы башгъа заманда йимик гючлю болмагъан ва Ася ягъадагъы терекни бутагъын тутмагъа бола. Бары да гючюн жыйып, гьаракат этип, гьаран-гьаран ол ягъагъа чыкъмагъа бажара.

Йылай туруп Ася уьйге чабып геле. Уьстюндеги гёлеги сыкъма-сув болгъан, гёзьяшдан шишген бети булан Ася улланасын ва къызардашын бек гьайран эте. Оланы эсине гелеген кюйде, Ася гьали де тёшекде ятып юхлай. Уллана шоссагьат сув опуракъны чечип, къурусун бере, къызны исси ювургъангъа чырмай. Дина буса, тез айланып къайнамагъа чай сала, эртен де ашамагъан къызардашын ашатмакъны гьайын эте.

Нечик де Асяны исиндире, чай ичирте, сонг олар бирче ашамагъа олтура.

– Гьы, Ася, энни англадынгмы айтгъанны этмесе не болагъанны? Мен айтгъан эдим чи сагъа оьзенге янгыз бармагъай эдинг, – деп уллана къызны айыплай.

– Ана, мен дагъы шолай этмесмен, айтгъан гьыздан чыкъмасман ва уьй къуллукъгъа да къошулажакъман, – деп Ася сёз бере.

Ол гертиден де шолай этмеге юрек тута, неге десе агьлюде олтуруп, къызардашы ва улланасы булан бирче болмакъ – уллу насип экенни сезмеге башлай.

Айша Тухаева

2026-06-01 (Мугьаррам 1448 г.) №6.


Эргишиге не савгъат берейик?

Эргишиге савгъат сайламакъ – тынч масъала тюгюл. Тиштайпа гюллеге яда кампет къутукъгъа сююнежек буса, эргишини не булан сююндюрейим деп къатын урлукъ ойлаша къала. Савгъат арив болмакъдан къайры, маъналы да болгъанны сюесен чи.   Эргишиге чораплардан къайры (озокъда, шо да пайдалы тек...


Къоркъмай алгъа

Ахшам Гьасан анасы булан янгы охув гюнге гьазирлене, рюкзагын жыя. Тангала улан башгъа школагъа чыгъа.   Гьазирленеген чакъы заман Гьасан сёйлемейген кюйде тептерлерин, китапларын онгара ва гьатта анасы чакъыргъанны да эшитмей. Уланы пашман ойлагъа батгъанын гёрюп ана огъар: «Не...


Сёз юрекден гелмесе пайда ёкъ…

Шаирлеге къарап, сёз усталар къапиялы сатырларында терен гьакъылны ва ичиндеги гьислерин бир-бирине къыйышдырып, нечик къужурлу асарлар яратма бажарагъангъа не заманда да тамаша боламан. Шо саялыдыр шаирни сёзю адамны юрегине ёл табагъаны. Пагьмулу адамлар кёбюсю гезик къайсы якъдан да бажарывлу...


Сорав – жавап

– Сюннет этилген сонг къалгъан гён ва бир-бир себеплеге гёре гесилген сан булан не этме герек? – Гесилген санланы къумачгъа чырмап гёмсе яхшы. Шо кюйде гинник бавну (пуповина) ва сюннет этилген сонг къалгъан гённю де ерге гёмсе яхшы болар. «Мугни аль-Мугьтаж» деген китапда...


Аллагь ﷻ бизден къачыргъын яманланы арекге…

Аллагьгъа ﷻ шюкюр къумукъ тилде язагъан язывчулар ва шаирлер болгъан ва бар. Уллу классигибиз Йырчы Къазакъдан, Анваргъа ерли ва сонггъулар ана тилибизде инче гьислени, сюювню, намусну, борчну, намартлыкъны, оьзденликни ва яшавну бары да дегенлей янларын, гьалларын суратлап гелген. Бир сатырлар...