Гиччи ахтарывчу
Гиччи ахтарывчу
Гьава исси болгъаны кёп бола. Къыш ва сувукъ гюнлер, исси гийим ариде къалды, энни енгил кюйде гезей яшлар. Бары да халкъ болгъанчакъы заманын таза гьавада оьтгермеге къаст эте.
Ял алагъан гюнлерде Марат уллатасы булан геземеге бек сюе. Бу гезик олар йыракълагъа бара турмады. Абзарындагъы къайырлы дёрткюлде (песочница) токътады. Уланпав къайырдан нени буса да къурмагъа сюйдю. Шону учун ол оюнчакъ белин ва гиччи платсмас челегин де алып чыкъды.
Бир мюгьлетде Марат къайырны ичинде акъ ташгъа ошайгъан зат таба.
– Ата, къара бугъар! – деп, яш къычырып йибере.
Яшгъа къарап, уллата:
– Бигь, сен чи бир байлыкъ тапдынг! – дей.
Чонкъайып Марат шо таш булан асфальтны уьстюнде гьыз тарта. Тамаша акъ гьызлар ону кепине геле.
– Бу чу бор! Бир байлыкъ да тюгюл… – деп, улан пашман бола.
– Билмей туруп, сен олай айтма, гьакъыкъатда – шо бек къыйматлы табиат мал. Шону амалгъа геливю бек къужурлу ва адам учун тарыкълы мал, яшавда кёп къоллана, – деп, уллата баласына англата.
– Дюрмю? Неси пайдалыдыр муну? – деп, яш билмеге сюе.
– Школада муаллим такътада (доска) не булан яза? Ал заманларда бордан киреч этип, тамланы ва къалкъыны бояй эди. Ондан къайры, дарман этивде, атир ийис чыгъарывда ва къурулуш сурсатда да ону къоллай.
– Ва-а! Мен буса, ону булан янгыз сурат этме бола, деп ойлаша эдим, – деп, Марат тамаша бола.
– Олай тюгюл, адамлар табиат байлыкъны генг кюйде къоллама уьйренген. Шагьарланы ва юртланы тизегенде къурулуш сурсат къайдан алына деп эсинге геле? Бинаны исси этмек учун газ ягъыла, балчыкъдан керпич этиле. Булар барысы да табиат мал. Терезелени шишаларын да табиат малдан эте. Адамлар яхшы охуп, ахтарывлар этип, билимине гёре яхшы муратлар учун шоланы къолламагъа уьйренген саялы, инсан урлукъну яшаву алгъа гетген, – деп, уллата бары да затны мекенли кюйде англата.
– Ата, мен бу борну анама элтейим ва ону къыйматлыгъын, тарыкълыгъын айтайым. Олай буса, мен киммен? Пайдалы табиат мал излевчюменми?
– Тюгюлсен, балам. Олай деп геологлагъа айтыла. Пайдалы табиат мал излеп тапмакъ учун, бир бел таманлыкъ этмей. Бир-бирде уллу тракторлар, экскаваторлар ва оьзге техника тарыкъ бола. Неге тюгюл кёбюсю табиат мал ерни тюбюнде бола ва шолагъа етишмек учун, кёп къыйын тёкмеге тарыкъ.
– Тангала китапханагъа барып, охумакъ учун, геологланы гьакъында китап алайыкъ. Мен оланы бек билмеге сюемен.
– Озокъда, барарбыз. Гьали буса, бар ойна, тюш ашны заманы геле тура.
Марат уллатасын къучакълап, къайырда ойнамагъа башлай.
