Пайхаммар ﷺ гёрсетген дарман

Пайхаммар ﷺ гёрсетген дарман

– Бу недир? – деп, Ислам анасыны янына гелип, ол тамаша къара бюртюклени бал булан булгъайгъангъа къарай.

– Балам, бу дюр къара тавмичари (чёрный тмин), шо бары да аврувлардан эм, муна шону булгъап, онгарып барыбыз да ичежекбиз ва аврумажакъбыз, – деп анасы не этегенин англата.

– Гьайран дарман! – деп Ислам тамаша бола. – О къайда оьсе?

– О чу бизин Дагъыстанда да бар, тек кёбюсю гезикде ону башгъа пачалыкълардан гелтире. – Къайсы пачалыкълардан?

– Масала, Эфиопиядан. Ислам тавмичарини бир бюртюгюн нечик экен деп ашап къарай ва бети бюрюшюп йибере.

– Ана, о чу бек аччы!

– Дюр, шо саялы ону бал булан булгъайман чы. Къоркъма, сагъа ва агъанга шондан аз-аз этип бережекмен.

– Ёкъ, мени ичиме чи гирмежек о!

– Балам, ону ашап турма тарыкъ да тюгюл, гиччи къашыкъ булан алып тез-тез сув булан ютасан ва ярым сагьат ашамай турарсан. Ислам бу дармандан къутулув болмасны англамагъа башлай.

– Узакъ заман ичеме шону?

– Яшым, бир айны узагъында эртен ва ахшам ичсе таман.

– Ёкъ, ичмесмен! Анасы гьазирлеген бу аччы дарманны ичмежекге Ислам къатты кюйде тюшюне.

– Аявлум, ёткюрегенинг кёп бола, сени сав этмек учун мен этмеген зат къалмады. Гьали энни шу дарманны къоллап къарайыкъ. Не эте, авруп уьйде турмагъа яхшымы дагъы? Ётелинг саялы яшлар бавуна элтип де болмайман сени. Тюзюн айтса, Ислам яшлар бавун ва ондагъы къурдашларын сагъынмагъа башлагъан. Ол тезтез сав болуп, гьамангъы яшавуна къайтмагъа сюе, тек ётели таймай, ахшамлар буса, айрокъда гючлене. Ана не этсе де, яш сав болмай. Бу гезик буса, «Пайхаммарны ﷺ медицинасы» деген китапда гёрюп, къара тавмичари булан янгы дарман гьазирлемеге токъташа.

– Билемисен, балам, бырын заманларда гьали йимик дарманлар, уколлар, бурнуна ва тамагъына себеген алатлар болмагъан. Араплар айлана якъда оьсеген оьсюмлюклерден пайдалана болгъан. Къара тавмичарини урлугъун кериванлар булан Индиядан ва Мисриден (Египет) гелтире болгъан ва араплар, Пайхаммар ﷺ ёрагъан сонг, шондан дарман этмеге башлай. Олар мен гьали этеген кюйде шону ярашдыра болгъан.

– Мугьаммат Пайхаммар да ﷺ шону иче болгъанмы?

– Оьзю де иче болгъан, бизге де ичсе яхшы болжакъ деген. Абу Гьурайра етишдирген гьадисде Пайхаммар ﷺ булай айтгъан деп бар: «Къара тавмичари оьлюмден къайры оьзге бары да аврувлардан дарман» (Агьмат, Бухари, Муслим, Ибн Мажжагь).

– Яшым, сен билемисен, шу дарманны ичмек – Мугьаммат Пайхаммар ﷺ этгенни этмек бола, демек сюннет. Сен сюемисен Пайхаммарыбызны

– Озокъда сюемен, – дей Ислам. Огъар Пайхаммарны, ону яхшы хасиятларыны гьакъында кёп керенлер айтгъан, хабарлагъан.

– Ана, ол бизге де къара тавмичари булан сав болмагъа деп айтгъанмы? Ол яшайгъан заманларда биз болмагъанбыз чы.

– Аявлу балам, ол бары да бусурманлагъа къара тавмичари булан сав болугъуз деп ёрагъан. Биз де бусурманларбыз чы, альгьамдулиллагь. Шолай болгъан сонг, ону сёзлери бизге ва оьзге бусурманлагъа да тие, гьатта ол яшагъан сонг ончакъы йыллар гетсе де. Пайхаммарны ﷺ уьммети – Ер юзюндеги бары да бусурманлар. Яшым, биз кёпбюз. Арив айтып, англатып ана яшын къара тавмичарини ичеген эте ва Ислам эртен де, ахшам да атасы ва агъасы булан шону кёп сююп ичеген бола. Узакъ заман да гетмей, тамаша кюйде ётел ёкъ болуп къала.

– Ислам, яшым, ётелинг тайгъаны нече гюн бола, сен шону эс этдингми?

– Этдим, ана. Къара тавмичари бары да аврувлардан сав эте экен, гьали мен шону билдим!

АЙША ТУХАЕВА