Шаввал айдагъы ораза тутув

Шаввал айдагъы ораза тутув

 

Шаввал – гьаж къылагъан уьч айны (ашхур аль-гьаж) биринчиси. Гьаж къылывну аслу адатлары зуль-гьижжа айны биринчи он гюнюнде башлана буса да, шаввал айны 1-нден тутуп Арапа гюн болгъанча (зуль-гьижжа айны 9-у) гьажны вакътиси деп санала.

 

Бу айда алты гюн сюннет ораза тутмакълыгъы булан бусурманлар ажайып уллу шабагъатны ораза тутувну агьамиятлыгъын Мугьаммат Пайхаммар ﷺ оьзю белгилеген болгъан. Ол: «Рамазан айда ораза тутгъан ва сонг шаввал айда да алты гюн ораза тутгъан гиши сав йыл ораза тутгъан гишиге тенг бола», – деген (Агьмат).

Имам ан-Навави, шо гьадисге баянлыкъ бере туруп: «Шолайлыкъ сав йылгъа тенг бола, неге десе этилген гьар яхшы иш учун он керен артып зувап языла: рамазан ай учун – он айгъа йимик ва шаввал айны алты гюнюне де – къалгъан эки айгъа йимик», – деп англатгъан.

«Нихаят аль-Мугьтаж» деген китабында ар-Рамли булай яза: «Шаввал айда алты гюн ораза тутмакъ яхшы ишлерден (сюннет), неге десе Пайхаммарны ﷺ токъташгъан гьадисинде: “Рамазан айда ораза тутгъан ва сонг шаввал айда да алты гюн ораза тутгъан гишиге болажакъ зувап оьмюр бою ораза тутгъанда йимик”, – деп айтыла. Демек, оьмюр бою тутгъан борч оразалагъа йимик шабагъат болажакъ».

Оьрде язылгъангъа баянлыкъ эте туруп, аш-Шабрамаллиси булай яза: «Булай шабагъатны адам алажакъ, эгер ол гьар йыл рамазан айны бары да гюнлеринде ва арты булан гелеген шаввал айда да алты гюн ораза тутгъан буса».

Арты булан ар-Рамли булай эсгере: «...Эгер шаввал айда оразаны алты гюн арты-артындан тутмай, айны ичинде тутуп къойса, шо да сюннет иш деп санала, тек байрамдан сонг, арты-арты булан алты гюн ораза тутмакъ артыкъ къыйматлы».

Шаввал айдагъы ораза тутувну терен гьакъыллыгъы – оьзге къошум ишлерде йимик. Ратибат-намазлар борч намазларыбызны толумлашдырагъанда йимик, шо алты гюн сюннет ораза тутув да, рамазан айда йиберилген кемчиликлени толумлашдыра, алдын ала.

Есибиз Аллагьны ﷻ разилигин алмакъ учун, Яратгъаныбыз бизге гьакъ юрекден болгъан чакъы кёп яхшы ишлер этмеге кёмек этсин! Амин.

 

Рашид Камалов

 

2026-06-01 (Мугьаррам 1448 г.) №6.


Сорав – жавап

– Сюннет этилген сонг къалгъан гён ва бир-бир себеплеге гёре гесилген сан булан не этме герек? – Гесилген санланы къумачгъа чырмап гёмсе яхшы. Шо кюйде гинник бавну (пуповина) ва сюннет этилген сонг къалгъан гённю де ерге гёмсе яхшы болар. «Мугни аль-Мугьтаж» деген китапда...


Яшны алдында гечмекни тилеме герекми, тюгюлмю?

Яш талашгъан, оьзюн багъыйсыз юрютген буса, ол анасыны ва атасыны алдында оьзюнден гечсин деп тилемеге борчлу. Бу низамгъа бирев де шеклик этмей. Амма бир-бирде ата-ана да терс болма бола. Масала, яшлары булан кёп заманын йибереген ананы алып къарайыкъ. Ол айыплы буса, яшыны алдында оьзюнден...


Бусурман гиши билмеге тарыкъ аслу илму

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде).   Пайхаммарлагъа бакъгъан якъда не затгъа токъташмагъа борчлубуз?   Бары да пайхаммарлар исбайы сифатлар булан безендирилген, оланы ачыкъ яны да, ич яны да ва оланы сёзлери, ишлери яман ва айып ишлерден таза. Оланы адамларда болагъан аламатлары оьр...


Байрам шатлыкъда оьтсюн!

Сыйлы болгъан шу гюнлер булан ва берекетли Къурбан байрам булан сизин барыгъызны да къутламагъа сюемен. Аллагьутаала бизге булай сыйлы гюнлени берген биз гюнагьлардан тазаланып, Оьзюне ювукъ болсун деп ва дюньяда да, ахыратда да гьар бир тюрлю даражалагъа етишсин деп.   Бу – бек сыйлы...


Сёз юрекден гелмесе пайда ёкъ…

Шаирлеге къарап, сёз усталар къапиялы сатырларында терен гьакъылны ва ичиндеги гьислерин бир-бирине къыйышдырып, нечик къужурлу асарлар яратма бажарагъангъа не заманда да тамаша боламан. Шо саялыдыр шаирни сёзю адамны юрегине ёл табагъаны. Пагьмулу адамлар кёбюсю гезик къайсы якъдан да бажарывлу...