Шаввал айдагъы ораза тутув

Шаввал айдагъы ораза тутув

 

Шаввал – гьаж къылагъан уьч айны (ашхур аль-гьаж) биринчиси. Гьаж къылывну аслу адатлары зуль-гьижжа айны биринчи он гюнюнде башлана буса да, шаввал айны 1-нден тутуп Арапа гюн болгъанча (зуль-гьижжа айны 9-у) гьажны вакътиси деп санала.

 

Бу айда алты гюн сюннет ораза тутмакълыгъы булан бусурманлар ажайып уллу шабагъатны ораза тутувну агьамиятлыгъын Мугьаммат Пайхаммар ﷺ оьзю белгилеген болгъан. Ол: «Рамазан айда ораза тутгъан ва сонг шаввал айда да алты гюн ораза тутгъан гиши сав йыл ораза тутгъан гишиге тенг бола», – деген (Агьмат).

Имам ан-Навави, шо гьадисге баянлыкъ бере туруп: «Шолайлыкъ сав йылгъа тенг бола, неге десе этилген гьар яхшы иш учун он керен артып зувап языла: рамазан ай учун – он айгъа йимик ва шаввал айны алты гюнюне де – къалгъан эки айгъа йимик», – деп англатгъан.

«Нихаят аль-Мугьтаж» деген китабында ар-Рамли булай яза: «Шаввал айда алты гюн ораза тутмакъ яхшы ишлерден (сюннет), неге десе Пайхаммарны ﷺ токъташгъан гьадисинде: “Рамазан айда ораза тутгъан ва сонг шаввал айда да алты гюн ораза тутгъан гишиге болажакъ зувап оьмюр бою ораза тутгъанда йимик”, – деп айтыла. Демек, оьмюр бою тутгъан борч оразалагъа йимик шабагъат болажакъ».

Оьрде язылгъангъа баянлыкъ эте туруп, аш-Шабрамаллиси булай яза: «Булай шабагъатны адам алажакъ, эгер ол гьар йыл рамазан айны бары да гюнлеринде ва арты булан гелеген шаввал айда да алты гюн ораза тутгъан буса».

Арты булан ар-Рамли булай эсгере: «...Эгер шаввал айда оразаны алты гюн арты-артындан тутмай, айны ичинде тутуп къойса, шо да сюннет иш деп санала, тек байрамдан сонг, арты-арты булан алты гюн ораза тутмакъ артыкъ къыйматлы».

Шаввал айдагъы ораза тутувну терен гьакъыллыгъы – оьзге къошум ишлерде йимик. Ратибат-намазлар борч намазларыбызны толумлашдырагъанда йимик, шо алты гюн сюннет ораза тутув да, рамазан айда йиберилген кемчиликлени толумлашдыра, алдын ала.

Есибиз Аллагьны ﷻ разилигин алмакъ учун, Яратгъаныбыз бизге гьакъ юрекден болгъан чакъы кёп яхшы ишлер этмеге кёмек этсин! Амин.

 

Рашид Камалов

 

2026-06-01 (Мугьаррам 1448 г.) №6.


Загьмат – Аллагь ﷻ сюеген иш

Ислам дин загьматгъа, айрокъда топуракъ булан байлавлу яратыв, болдурув ишге айрыча агьамият бере. Юрт хозяйство тармакъ – лап асил касбулардан, неге тюгюл Яратгъаныбыз гёрсетген кюйде, топуракъны гьайын этив, мол тюшюм болдурувгъа ва адамланы сурсат булан таъмин этивге гелтире. Бу дюньяда...


Сорав – жавап

– Сюннет этилген сонг къалгъан гён ва бир-бир себеплеге гёре гесилген сан булан не этме герек? – Гесилген санланы къумачгъа чырмап гёмсе яхшы. Шо кюйде гинник бавну (пуповина) ва сюннет этилген сонг къалгъан гённю де ерге гёмсе яхшы болар. «Мугни аль-Мугьтаж» деген китапда...


Эргишиге не савгъат берейик?

Эргишиге савгъат сайламакъ – тынч масъала тюгюл. Тиштайпа гюллеге яда кампет къутукъгъа сююнежек буса, эргишини не булан сююндюрейим деп къатын урлукъ ойлаша къала. Савгъат арив болмакъдан къайры, маъналы да болгъанны сюесен чи.   Эргишиге чораплардан къайры (озокъда, шо да пайдалы тек...


Аллагь ﷻ бизден къачыргъын яманланы арекге…

Аллагьгъа ﷻ шюкюр къумукъ тилде язагъан язывчулар ва шаирлер болгъан ва бар. Уллу классигибиз Йырчы Къазакъдан, Анваргъа ерли ва сонггъулар ана тилибизде инче гьислени, сюювню, намусну, борчну, намартлыкъны, оьзденликни ва яшавну бары да дегенлей янларын, гьалларын суратлап гелген. Бир сатырлар...


Сёз юрекден гелмесе пайда ёкъ…

Шаирлеге къарап, сёз усталар къапиялы сатырларында терен гьакъылны ва ичиндеги гьислерин бир-бирине къыйышдырып, нечик къужурлу асарлар яратма бажарагъангъа не заманда да тамаша боламан. Шо саялыдыр шаирни сёзю адамны юрегине ёл табагъаны. Пагьмулу адамлар кёбюсю гезик къайсы якъдан да бажарывлу...