Ораза айны нечик оьтгерсе яхшы
Рамазан ай бек сыйлы ай, динибизни рукнуларындан бириси. Рамазан ай гелмек булан Аллагьутаала женнетлени къапуларын ача, жагьаннемни къапуларын буса яба. Бизге енгил болсун учун шайтанланы, жинлени бугъавлай.
Рамазан ай Аллагьны ﷻ янындан йылда бир керен гелеген сыйлы къонакъдыр. Бизге сыйлы къонакъ геле десе, биз нечик ону къаршылайбыз, сыйлайбыз! Шолай рамазан айны да арив къаршылама герекбиз. Арив къаршылап бажарсакъ, Аллагьны ﷻ янындан бизге кёп сыйлылыкълар болур.
Шо саялы биринчилей оразаны хадирин билейик. Рамазан ай битгенни де эс этмей къалажакъбыз. Савлугъу бар адамгъа ораза тутма борч бола. Рамазан айда оразадан сыйлы ибадат ёкъ. Аллагь ﷻ Оьзюню малайиклерини алдында ораза тутагъан адамлар булан оьктем бола. Аллагь ﷻ олагъа айта: «Гьей мени малайиклерим, къарагъыз мени къулларыма, олар оьзлени напслары сюеген затланы да къойгъан, ашны-сувну да къойгъан Мени учун. Ораза Мени учундур ва Мен олагъа тийишли зувапланы берермен». Гёресиз, ораза тутагъанлар булан Аллагь ﷻ нечик рази бола!
Пайхаммарыбыз ﷺ булай айтгъан: «Ораза тутагъан адамгъа эки сююнч бар, бириси оразасын ачагъанда, бирёвюсю буса, оьзюню Еси Аллагьутаалагъа ёлукъгъанда» (Бухари). Гертиден де, оразаны ачагъан заманда бек сююнебиз чи! Шо кюйде ораза тутгъан адам болажакъ ниъматланы, сыйлы даражаланы гёрген заманда, ахыратда да бек сююнежек. Аллагь ﷻ бизин де шолай сююндюрсюн.
Экинчилей, биз болгъан гюнагьлагъа, хаталагъа герти товба этмеге герекбиз. Пайхаммарыбыз ﷺ булай айтгъан: «Сиз гюнагьлар этсегиз, ва шо сиз этген гюнагьлар кёплюгюнден кёклеге етишсе де, сонг эс табып герти товба этсегиз, Аллагь ﷻ сизин товбагъызны къабул этип гюнагьларыгъыздан гечежек» (Ибн Мажагь). Шо саялы рамазан айда гьар гюн товба этсек бек яхшы болур.
Ораза айда дагъы да яхшы бола Къуръанны кёп охумагъа. Пайхаммарыбыз ﷺ айтгъан: «Сиз Къуръан охугъуз, о сизге шапаатчы болуп, кёмекчи болуп гележек Къыяматгюн» (Муслим). Лап да къыйынлы гюн, лап да бизге кёмек тарыкълы гюн, бизге Къуръан гележек кёмекчи болуп. Рамазан айда Къуръанны охумакъ дагъы да сыйлыдыр, артыкъдыр. Къуръанны охуп болмайгъан адам, оьзю билеген сураланы охума да ярайдыр. Пайхаммарыбыз ﷺ, ону асгьабалары, имамлар, валилер рамазан айда Къуръанны кёп охуйгъан болгъан. Оьзюбюзге низам этип, эртен-ахшам охусакъ арив болур.
Бу айда садагъалар этмеге, бир-бирёвню гёнгюн алмагъа, сююндюрмеге яхшыдыр. Пайхаммарыбыз ﷺ шогъар гёре булай айтгъан: «Бу бир-бирёвню сююндюреген, гёнгюн алагъан айдыр» (Байгьакъи). Садагъа бек гючлю затдыр. Садагъа этмек герти муъминлени хасиятыдыр. Пайхаммарыбыз ﷺ: «Сиз садагъа этигиз, садагъа этмек сизин жагьаннемден къутгъаражакъ», – деп айтгъан болгъан (Табарани). Пайхаммарыбыз ﷺ булай да айтгъан: «Ким муъмин адамны ашатып тойдурса, Аллагь ﷻ Къыяматгюн болгъанда ону женнетни ашларындан ашатажакъ. Ким муъмин адамгъа сув берсе, сувсап болгъанда, Къыяматгюн Аллагь ﷻ ону женнетни сувларындан ичирежек. Ва ким муъмин адамны гийиндирсе, Къыяматгюн Аллагь ﷻ огъар женнетни гийимлерин гийиндирежек» (Абу Давуд, Тирмизи). Пайхаммарыбыз ﷺ бу сёзлени айтып къоймагъан, биринчилей оьзю этген. Рамазан айда Пайхаммар ﷺ йиберилген ел йимик болгъан садагъа этмек яндан, уьюне бир зат да къоймай оьлеше болгъан.
Рамазан айда таравих намазлагъа юрюмек – къатты сюннетлерден экенни билмеге герекбиз. Оразасын ачгъан сонг бираз ял да алып, яссы намазгъа межитге барып, жамият булан яссы намазны да къылып, ондан сонг таравих намазланы къылмагъа бек яхшы болур. Намазланы арасында Аллагьгъа ﷻ макътавлар этеген арив тасбигьлени де охуп, Аллагьгъа ﷻ тилеп, ялбарып, дуалар этмеге лап ери болур.
Пайхаммар ﷺ дёрт затны кёп этигиз деген: «Ля илягьа илляллагь» ва «Астагъфируллагь» деген калималаны охумакъ, женнетни тилеп, жагьаннемден къутгъармакъны гьакъында ялбармакъ (Байгьакъи).
Бирев булан эришмекден, къавгъаламакъдан, гишини башын сёйлемекден, ёгъун айтмакъдан, яман сёзден бек сакъ болма герек. Гьатта бизин булан бирев эрише, яман сёйлей буса да, огъар гёре болмагъа тюшмей. Пайхаммар ﷺ шолай гезиклерде: «Мен оразаман», – деп айтып, ягъагъа таймагъа уьйрете. Шулар бары да оразаны зувабын бузадыр. Пайхаммар ﷺ айтгъан: «Ким яман сёзню къоймаса ва яман амалдан да сакъланмаса, ашны да, сувну да къоягъан саялы Аллагь ﷻ огъар гьажатлы тюгюл» (Бухари).
Башгъа гьадисинде булай айтылгъан: «Сен ораза тута бусанг, сени къулакъларынг да, гёзлеринг де ораза тутсун ва тилингни де ялгъандан ва гьарам затдан сакъла, хоншунга зарал да этме» (Байгьакъи).
Борч намазланы алдындан, артындан къылынагъан ратибат намазланы къылма къаст этейик, оланы кёп зувабы бар. Зугьа, аввабин, витр, тагьажжут намазланы къылма къаст этейик, хасокъда бу айда. Бу сюннет намазлар бек сыйлы намазлар.
Межитде кёп болмагъа къаст этейик, айрокъда жамият намазларда. Межитлер – Аллагьны ﷻ уьйлеридир, межитге гелген адам Аллагьгъа ﷻ къонакъ болуп гелген адам. Ахырынчы он гюн дагъы да бек сыйлы межитде иътикъафда болмагъа.
Рамазан айда яхшы бола сюннет амалланы кёп этмеге. Пайхаммар ﷺ булай айтгъан: «Ким бу айда, бир яхшы амал этсе, башгъа айларда борч болгъан амалгъа болагъан зувапны алыр, ким бу айда бир борч болгъан амалны этсе, башгъа айларда етмиш борч амалны этгенде болагъан зувабын алыр» (Байгьакъи).
Рамазан айда оьзюбюзге, ата-анабызгъа, агьлюбюз-авлетлерибизге, дос-къардашларыбызгъа ва савлай бусурман уьмметге кёп-кёп дуа этмеге яхшы бола. Дуа деп айтагъан зат, бек гючлю зат. Аллагьутаала сыйлы болгъан Къуръанда булай айта (маънасы): «Сизин Есигиз – Магъа тилегиз, Мен сизге жавап берермен». Герти юрек булан адам дуа этип Аллагьгъа ﷻ тилесе, Аллагь ﷻ огъар жавап бере, юрегиндеги къайгъысын тайдыра, гюнагьларындан гече, гьар бир тилевюне жавап бере. Адамлар оьзлеге бир затны тилесе сюймейлер, амма Аллагьутаала тилемесе, сюймейдир. Пайхамарыбыз ﷺ булай айтгъан: «Аллагьны ﷻ сыйлылыкъларын, яхшылыкъларын тилегиз, гертиден де, Аллагь ﷻ Оьзюне тилегенни сюедир» (Тирмизи).
Рамазан айда инсанлагъа рагьмулу болмагъа герекбиз. Бизин Пайхаммарыбыз ﷺ нечик рагьмулу! Ол инсанланы абурлагъан, олагъа кёмек этген, гелген къонакъны ажайып сыйлагъан, авругъанны гёрме баргъан, оьлгенни ахыр ёлуна узатгъан, ёлгъа чыгъагъангъа: «Аллагь ﷻ сапарынгны онгарсын», – деп арив дуа этген. Пайхаммар ﷺ башгъа тюрлю арив къылыкълары булан да белгили. Рамазан айда буса бу амаллар дагъы да бек сыйлы. Пайхаммарыбыз ﷺ: «Ким инсанлагъа рагьмулу болмаса, Аллагь ﷻ да огъар рагьмулу болмас», – деген (Бухари, Муслим).
Шардангъа турмагъа сюннет бола, шо сюннетни де къутгъармайыкъ. Пайхаммар ﷺ булай айтгъан: «Шардангъа турмакъ берекетдир, шону сиз къоймагъыз, туруп бир керен сув сама уртлагъыз. Гертиден де, Аллагь ﷻ да, малайиклер де шардангъа тургъанлагъа салават сала» (Агьмат). Ораза ачагъан заманда уьч хурма булан, ёкъ буса сув булан ачма сюннетдир. Сонг шулай дуа этмек де сюннет бола: «Гьей Аллагьым ﷻ, Сени учун оразаны тутдум, Сен берген рызкъы булан оразамны ачдым, Сагъа иман салдым, тавакал да этдим, Сени рагьмунга умут этдим, гюнагьлардан товба да этдим…».
Рамазан айны оразасын тутмакъны зувабы уллу йимик, бола туруп ораза тутмай къоймакъны гюнагьы да уллудур. Пайхаммарыбыз ﷺ: «Ким рамазан айны оразасын тутма да бола туруп, бир гюнню оразасын уьзюрюсюз яда аврувсуз ачса, сонг гьёкюнюп, шону оразасын тёлеп тута болса да, шону зувабына етишмес, савлай йыл ораза тутса да», – деген (Абу Давуд, Насаи, Тирмизи, Ибн Мажагь).
Аллагьутаала барыбызгъа да шу геле турагъан сыйлы рамазан айны гьюрметин сакъламагъа кёмек этсин. Йылдан-йылгъа эсен-аман етишип, Аллагь ﷻ рази болагъан кюйде яшамагъа Есибиз бизге кёмек этсин. Амин.
