Байрам гюн этилеген ишлер
Байрам гюн этилеген ишлер
Есибиз Аллагь ﷻ бусурманлагъа эки байрам савгъат этген – Ид уль-Фитр (Ораза-байрам) ва Ид уль-Адха (Къурбан-байрам).
Байрам гюнню агьамиятлы башгъалыгъы – шо гюн жамият жыйылып, байрам намаз (ид-намаз) къылагъаны.
Байрам намаз къылмакъ – суннатун муаккад (этмеге айрокъда яхшы иш). Бир-бир алимлер шону гьатта фарзу аль-кифаят деп гьисап эте (умуми борч, жамиятдан кимесе бирев шону кютсе, къалгъанлардан борч тая). Неге десе, Пайхаммар ﷺ шону этмеге къаст къыла болгъан.
Жума намаз къылмагъа борчлу адамлар ид-намазны къылмагъа яхшы деп санала. Пайхаммар ﷺ шону жамият булан къыла болгъан. Байрам намазны жамият булан къылмагъа болмагъанлар, уьюнде шону янгыз къылмагъа да бола.
Ид-намазны вакътиси
Ид-намазны вакътиси шаввал айны биринчи гюнюнде, танг къатгъанда башлана ва шо гюн гюнеш кёкню ортасына етишгенче (тюш намаз башлангъанча бираз алдын) узатыла.
Ораза-байрам гюн (Ид уль-Фитр) шо намазны гюнеш адамны бийиклигине гётерилгенче гиччинев артгъа теберсе яхшы. «Неге артгъа салына?» – деп сораса, адамлар байрам намазны алдында секет (закят уль-фитр) чыгъарып болсун учун шолай этиле.
Байрам гюнню эдеплери ва этмеге яхшы ишлери
- Байрам намаз къылгъанча, жумагюнлер киринегенде йимик, киринмеге яхшы. Гечени экинчи яртысындан сонг киринмеге башласа яхшы деп санала.
Абдуллагь ибн Умар Ораза-байрам гюн танг къатгъанча кирине болгъан деп билдириле. Байрам гюн бары да адамлагъа киринмеге яхшы, жамият намазда ортакъчылыкъ этежеги-этмежеги башгъа тюгюл.
- Байрам гюнге гьазирленегенде чачын къыркъып, тырнакъ гесип, лап арив (бола туруп акъ) опурагъын гийип, атир ийислер себип, оьзюню уьст янын багъыйлы этсе яхшы.
- Байрам гюн жамият булан намаз къылмагъа чыкъгъанча нени буса ашап чыкъса яхшы. Барындан да яхшы – кабахурма (жутсуз санавда). Шо гьакъда Анас ибн Малик етишдирген гьадисде де айтыла: «Ораза ачагъан гюн Аллагьны Элчиси ﷺ бир-нече кабахурма ашамай туруп, байрам намазгъа уьюнден чыкъмай эди» (аль-Бухари).
- Байрам гечелени ибадат булан жанландырса яхшы. Намазлар къылмагъа, Къуръан охумагъа, зикир этмеге, Есибизге алгъыш тилеп ялбармагъа, Пайхаммаргъа ﷺ салават салмагъа ва шолай башгъаларын этмеге ярай.
Имам аш-Шафии булай айтгъан болгъан: «Магъа етишген кюйде, беш гече этилеген дуа жавапсыз къалмай: 1) жумагюнню гечеси; 2) Къурбан-байрамны гечеси; 3) Ораза-байрамны гечеси; 4) ражаб айны биринчи гечеси; 5) шагьбан айны ортанчы гечеси – Бараат гече».
- Шо гюн адамланы юреклерин сююндюрмеге, къардашланы ва ювукъ адамланы барып гёрмеге, амалсыз яшайгъанлагъа садагъа оьлешмеге яхшы.
Есибиз Аллагь ﷻ тутъан оразаларыбызны, этген яхшы амалларыбызны къабул этсин, юреклерибизни иманны нюрюнден ярыкъ этсин ва Яратгъаныбызны асил къулларындан этсин деп тилейбиз.
