Байрам гюн этилеген ишлер

Байрам гюн этилеген ишлер

Есибиз Аллагь ﷻ бусурманлагъа эки байрам савгъат этген – Ид уль-Фитр (Ораза-байрам) ва Ид уль-Адха (Къурбан-байрам).

Байрам гюнню агьамиятлы башгъалыгъы – шо гюн жамият жыйылып, байрам намаз (ид-намаз) къылагъаны.

Байрам намаз къылмакъ – суннатун муаккад (этмеге айрокъда яхшы иш). Бир-бир алимлер шону гьатта фарзу аль-кифаят деп гьисап эте (умуми борч, жамиятдан кимесе бирев шону кютсе, къалгъанлардан борч тая). Неге десе, Пайхаммар ﷺ шону этмеге къаст къыла болгъан.

Жума намаз къылмагъа борчлу адамлар ид-намазны къылмагъа яхшы деп санала. Пайхаммар ﷺ шону жамият булан къыла болгъан. Байрам намазны жамият булан къылмагъа болмагъанлар, уьюнде шону янгыз къылмагъа да бола.

Ид-намазны вакътиси

Ид-намазны вакътиси шаввал айны биринчи гюнюнде, танг къатгъанда башлана ва шо гюн гюнеш кёкню ортасына етишгенче (тюш намаз башлангъанча бираз алдын) узатыла.

Ораза-байрам гюн (Ид уль-Фитр) шо намазны гюнеш адамны бийиклигине гётерилгенче гиччинев артгъа теберсе яхшы. «Неге артгъа салына?» – деп сораса, адамлар байрам намазны алдында секет (закят уль-фитр) чыгъарып болсун учун шолай этиле.

Байрам гюнню эдеплери ва этмеге яхшы ишлери

1. Байрам намаз къылгъанча, жумагюнлер киринегенде йимик, киринмеге яхшы. Гечени экинчи яртысындан сонг киринмеге башласа яхшы деп санала.

Абдуллагь ибн Умар Ораза-байрам гюн танг къатгъанча кирине болгъан деп билдириле. Байрам гюн бары да адамлагъа киринмеге яхшы, жамият намазда ортакъчылыкъ этежеги-этмежеги башгъа тюгюл.

2. Байрам гюнге гьазирленегенде чачын къыркъып, тырнакъ гесип, лап арив (бола туруп акъ) опурагъын гийип, атир ийислер себип, оьзюню уьст янын багъыйлы этсе яхшы.
3. Байрам гюн жамият булан намаз къылмагъа чыкъгъанча нени буса ашап чыкъса яхшы. Барындан да яхшы – кабахурма (жутсуз санавда). Шо гьакъда Анас ибн Малик етишдирген гьадисде де айтыла: «Ораза ачагъан гюн Аллагьны Элчиси ﷺ бир-нече кабахурма ашамай туруп, байрам намазгъа уьюнден чыкъмай эди» (аль-Бухари).
4. Байрам гечелени ибадат булан жанландырса яхшы. Намазлар къылмагъа, Къуръан охумагъа, зикир этмеге, Есибизге алгъыш тилеп ялбармагъа, Пайхаммаргъа ﷺ салават салмагъа ва шолай башгъаларын этмеге ярай.

Имам аш-Шафии булай айтгъан болгъан: «Магъа етишген кюйде, беш гече этилеген дуа жавапсыз къалмай: 1) жумагюнню гечеси; 2) Къурбан-байрамны гечеси; 3) Ораза-байрамны гечеси; 4) ражаб айны биринчи гечеси; 5) шагьбан айны ортанчы гечеси – Бараат гече».

5. Шо гюн адамланы юреклерин сююндюрмеге, къардашланы ва ювукъ адамланы барып гёрмеге, амалсыз яшайгъанлагъа садагъа оьлешмеге яхшы.

Есибиз Аллагь ﷻ тутъан оразаларыбызны, этген яхшы амалларыбызны къабул этсин, юреклерибизни иманны нюрюнден ярыкъ этсин ва Яратгъаныбызны асил къулларындан этсин деп тилейбиз.

Ансар Рамазанов