Ражаб – Яратгъаныбызны айы

«Ражаб» деген сёзню айрыча маънасы бар, о уьч гьарплы (арап тилде созукъ гьарплар ёкъ): «р» «рагьмат» демек (Аллагьны ﷻ рагьмулугъу), «ж» «журмул абди» (Аллагьны ﷻ къулларыны гюнагьлары) ва «б» – «бирру ллагьи тааля» (Яратгъаныбыз Аллагьны ﷻ яхшылыгъы). Есибиз Аллагь ﷻ булай деген (маънасы): «Гьей, Мени къулларым, Мен сизин гюнагьларыгъызны Мени рагьмулугъумну ва Мени яхшылыгъымны арасында ерлешдиргенмен».

Ражаб сыйлы уьч айланы башы да дюр (ражаб, шагьбан, рамазан), шону булан бирче ражаб Яратгъаныбыз давлар этмеге, эришивлюклер юрютмеге гьарам этген айланы бириси де дюр (ражаб, зулькъаада, заль-гьижжа, мугьаррам). Каабагъа къарайгъанлар ал заманларда ону сыйлылыгъына гьюрмет этип, ражаб айда башындан ахырына ерли ону ачыкъ кюйде сакълай болгъан. Башгъа айларда Кааба янгыз итнигюнлер ва жумагюнлер ачыла болгъан. Олар ражаб – Яратгъаныбызны айы, Кааба буса – Ону Уью деп айта болгъан. Адамлар да – Есибизни къуллары, шо саялы биз оланы Яратгъаныбызны айында Есибизни Уьюнден арекде сакъламагъа болмайбыз. Аллагьны Элчиси ﷺ булай айтгъан болгъан: «Ражаб – Яратгъаныбызны айы, шо айда бир гюн сама да ораза тутгъан адам булан Аллагь ﷻ рази болурну эсигизде сакълагъыз». Ба айда Есибиз ажайып оьлчевде гёрсетеген рагьмулукъ ва чомартлыкъ саялы ражабгъа Яратгъаныбызны айы деп айтыла.

Гьадисде айтылагъан кюйде, ражаб айда бир гюн сама да ораза тутгъан гиши Фирдавус деген женнетге гирежек. Эки гюн ораза тутгъанлар эки къат шабагъат гёрежек. Уьч гюн ораза тутгъан адам учун ону жагьаннемден айырагъан зор уллу ор къазажакъ. Шо ор шонча да уллу болажакъ, гьатта шондан оьтмек учун бир йыл ёл этмеге тарыкъ болажакъ. Бу айда дёрт гюн ораза тутгъан адам гьакъылдан тайышывдан ва оьзге бир-бир авур аврувлардан сакъланажакъ. Беш гюн ораза тутгъан гиши къабурда болагъан азабдан эркин этилежек. Алты гюн ораза тутгъан адам Къыямат гюн кёкдеги ай йимик ярыгъы булангъы бет булан тирилтилежек. Етти гюн ораза тутгъанны алдында Яратгъаныбыз жагьаннемни къапуларын ябар. Сегиз гюн ораза тутгъангъа женнетни къапулары ачылар. Он дёрт гюн ораза тутгъан гишиге берилежек шабагъат шонча да уллу болажакъ, шо гьакъда бир жан да эшитмеген. Ражаб айда он беш гюн ораза тутгъан адамгъа Есибиз Аллагь ﷻ шонча да уллу даража берер, гьатта ону къырыйындан малайиклер булай деп айтмай туруп оьтмес: «Къутлайбыз сени, неге тюгюл энни сен къоркъунлчукъ ёкъ ердесен». Сав ражаб ай ораза тутгъанлагъа айрыча уллу шабагъат болур деп айтыла. Анас ибн Малик етишдирген гьадисде булай айтыла: «Ражаб айда ораза тутугъуз, неге десе бу айда тутулгъан оразаны Аллагь ﷻ товба этивню айрыча къайдасы йимик къабул эте».

Кёбюсю гьадислерде айтылагъан кюйде, ражаб айда Аллагьгъа ﷻ ибадат этивге, намаз къылывгъа ва зикир охувгъа айрыча агьамият бермеге тарыкъ. Амма ражаб айда этилмеге лап яхшы ва ёралагъан иш – товба этив. Ражаб айда урлукъну топуракъгъа ташлай, демек адам товба эте. Шагьбан айда чачылгъаннны сугъара, демек товба этген сонг яхшы ишлер эте. Рамазан айда буса, мол тюшюмню жыя, демек товба да этген, яхшы ишлер де кютген сонг, адам гюнагьлардан чайыла, уллу даражалагъа етише.

Рагъаиб гече

Ражаб айны гьар гечеси де, жумагюню де къыйматлы. Ражаб айны биринчи хамисгюнюнде ораза тутмагъа яхшы, артындагъы гече буса, демек биринчи жумагюн юхламай ибадат этип йибермеге яхшы деп санала. Шо гечеге Лайлат-уль-Рагъаиб деп айтыла. Шо гече Мугьаммат Пайхаммарны ﷺ ата-анасы гебин кыйгъанлар. Шогъар Рагьмулукъну Гечеси деп де айтыла, неге десе шо гече Яратгъаныбыз Оьз къулларына рагьмулу янаша. Шо гече къылынгъан намаз да къабул этиле. Шо гече къылынгъан намаз, тутулгъан ораза, берилген садагъа саялы этилеген шабагъат кёп-кёп керенлер арта.

«Рагъаиб» деген сёзню маънасын «Аллагь ﷻ гечерге умут, Ону Оьз къулларына бакъгъан рагьмулукъ ва тилеклени, дуаланы къабул этив» деп англатма ярай. Шо гече ва гюн шонча да гьакъыл бар, гьатта биз шону гёзалгъа гелтирип де болмасбыз. Шо саялы имканлыгъына ва билимине де гёре гьар бусурман адам бу гече ибадат этмеге, этген гюнагьлары саялы товбагъа тюшмеге, Аллагьдан ﷻ гечмекни тилемеге, бар буса, намазланы тёлеп къылмагъа, садагъа оьлешмеге, пакъырлагъа кёмек этмеге, яшланы сююндюрмеге ва савгъатлар бермеге, ата-ана, къардашлар ва ювукъ адамлар булан къатнамагъа, олар учун алгъаш тилемеге яхшы.

Бир гезик Пайхаммарыбыз ﷺ ражаб айдагъы ибадатны къыйматлыгъыны гьакъында айтгъан болгъан. Пайхаммарны ﷺ заманында яшагъан бир чагъы уллу гиши сав ражаб айда ораза тутмагъа болмайгъанын айтгъан болгъан. Пайхаммар ﷺ шогъар булай деген: «Сен ражаб айны биринчи, он бешинчи ва ахырынчы гюнлеринде ораза тут! Шолай этсенг сав ай ораза тутгъандай рагьмулукъну гёрерсен. Неге тюгюл рагьмулукъ он керен артыкъ этилип языла. Амма сыйлы ражаб айны биринчи жумагюнюндеги гечени гьакъында да унутма».