БУСУРМАН РУЗНАМА

БУСУРМАН РУЗНАМА

Ораза башланыв булан къутлав

Дагъыстан муфтиси шайых Агьмат-афанди рамазан ай башланыву булан уьлкебизни ватандашларын къутлай

«Ассаламу алейкум ва рагьматуллагьи ва баракатугьу! Гьюрметли къардашлар ва къызардашлар! Гьакъ юрекден сизин барыгъызны да рамазан ай башлангъаны булан къутлайман. Тилеймен сизден шу берекетли вакътиде бир мюгьлетни де къутгъармай къаныгъывлу кюйде ибадатгъа берилигиз, бир-биригизге рагьмулу янашыгъыз, иш булан да, сёз булан да кёмек этигиз, янгыз къардашларыгъызгъа тюгюл, бары да къыйынлы гьалдагъылагъа табылыгъыз. Аявлу къардашлар ва къызардашлар, рамазан – яхшы ишлени, тазалыкъны, чыдамлыкъны ва рагьмулукъну вакътиси, шо саялы болгъан чакъы кёп яхшылыкълар этмеге къаст этейик. Шу авур заманларда жаныбызны ва юрегибизни беклешдирсин, гьакъылыбызны таза этсин ва балагьлардан сакъласын деп Есибизден тилеймен. Шу сыйлы гюнлени лап яхшы кюйде ибадат этип йибермеге Яратгъаныбыз насип этсин бизге. Ораза тутув гюнагьлардан тазалавгъа ва гьарамдан сакъланывгъа гелтирсин бизин. Оьз рагьмусун ва гечмеклигин берсин ва яхшы муратларыбызны, негетлерибизни яшавгъа чыгъармагъа кёмек этсин деп Есибизден тилеймен. Ватаныбызны къыйынлы вакътисинде бир-бирибиз саялы дуа этейик, кёмек къолубузну узатайыкъ, гьюрмет булан янашайыкъ, уьлгю гёрсетмеге къарайыкъ ва аслусу – Яратгъаныбызгъа, бизге берген ниъматлар саялы, шюкюрлюк билдирейик. Бизге барыбызгъа да Есибиз чыдамлыкъ берсин деп алгъыш этемен, бизин учун шу гюнлени берекетли этсин, аврувлардан, балагьлардан ва питнеден сакъласын деп тилеймен. Амин».

Рамазан айны сыйлылыгъы

Аявлу дин къардашларым ва гьюрметли къызардашларым! Аллагьу таала сыйлы болгъан Къуръанда булай айта (маънасы): «Гьей иман салгъан муъминлер, сизге ораза борч болду, сизден алдынгылагъа борч болгъан йимик…..» («аль-Бакъара» деген сура, 183-нчю аят).

Пайхаммарыбыз ﷺ булай айта: «Ислам дин беш затдан тизилгендир – иман шагьадат гелтирмек, къуллукъ этмеге тийишли болгъан гьеч зат ёкъ деп, бир Аллагьдан ﷻ башгъа ва Мугьаммат ﷺ Аллагьны Элчи Пайхамары деп, гюнде беш керен намаз къылмакъ, рамазан айда ораза тутмакъ, секет чыгъармакъ ва гючю чатагъан адам гьажгъа бармакъ» (Бухари, Муслим).

Инсан бусурман да, гьакъылбалыкъ да болгъан сонг ва ораза тутмагъа гючю де, савлугъу да болгъан сонг, ол адамгъа савлай рамазан айда ораза тутмагъа борч бола. Рамазан ай гелмеклик булан сегиз де женнетни къапулары ачыладыр, етти де жагьаннемни эшиклери ябыладыр, шайтанлар бугъавланадыр. Ораза Аллагьны ﷻ янындан уллу ниъмат, уллу байлыкъ, уллу савгъатдыр. Пайхаммарыбыз r: «Мени уьмметим рамазан айда оьзлеге болагъан яхшылыкъланы биле эди буса, сав йыл рамазан болгъанны сюер эди», – деген».

Башгъа гьадисде булай айтыла: «Ораза тутагъан адамгъа эки сююнч бар, бириси оразасын ачагъанда, бирёвюсю буса, оьзюню Еси Аллагьу таалагъа ёлукъгъанда». Ораза тутагъан адамгъа болагъан ниъматланы, сыйлы даражаланы гёрген заманда, бек сююнежек. Аллагь ﷻ бизин де шолай сююндюрсюн. Пайхаммарыбызны ﷺ Салман аль-Фариси t дейген асгьабасы булай айта: «Шагьбан айны ахырынчы гюнюнде Аллагьны Элчиси ﷺ бизге насигьат этип айтды: «Гьей инсанлар! Сизге уллу болгъан, берекетли болгъан ай гелди. Олай айдыр, оьзюнде бир минг айдан да сыйлы болгъан гече бар ай (Хадир гече). Олай айдыр, Аллагь ораза тутмагъа борч этген, гече ибадат этмекни (таравигьлени къылып) сюннет этген. Ким бу айда, бир яхшы амал этсе, башгъа айларда борч болгъан амалгъа болагъан зувапны алыр, ким бу айда бир борч болгъан амалны этсе, башгъа айларда етмиш борч амалны этгенде болагъан зувабын алыр.

Бу сабурлукъну айыдыр, сабурлукъну зувабы буса – женнетдир. Бу бир-бирёвню сююндюреген, гёнгюн алагъан айдыр, адамны рыцкъысы да артагъан айдыр. Ва ким ораза тутгъан адамны оразасын ачдырса, Аллагь ону гюнагьларындан да гечер ва шо ораза тутгъан адамгъа болагъан зувапны да алыр деген…» (Ибн Хузаймат, Байгьакъи). Шу насигьатда айтылгъан затлар булан амал этме къаст этейик. Аллагьу таала Муса пайхамаргъа u айтгъан: «Гьей Муса u, мен Мугьамматны ﷺ уьмметине эки ярыкъ береген нюр бердим, олагъа эки къарангылыкъ зарал этмейген кюйде». О заман Муса u сорагъан: «Гьей Есим Аллагь I, о ярыкъ береген эки нюр недир»? Аллагьу таала айтгъан: «Рамазан айны да ва Къуръанны да нюрю». Муса u дагъы да сорагъан: «Гьей Есим Аллагь I, о эки къарангылыкъ недир»? Аллагьу таала: «Къабурну да ва Къыямат гюнню де къарангылыгъы», -- деп айтгъан . Аллагь ﷻ учун ораза тутагъан адамны, Къуръан охуйгъан адамны бети ярыкъ бола дюньяда да, ахыратда да.

Рамазан айда оразадан къайры башгъа тюрлю яхшы амалланы да этмеге къаст этме герекбиз. Намазларыбызны жамият булан къылмагъа къаст этейик, Къуръанны кёп охума, зикирни кёп этмеге, ата-анагъа дагъы да бек рагьмулу болмагъа. Олай да пакъырлагъа, етимлеге, къыйын гьалдагъылагъа оьзюбюзден болагъан кёмек этме, садагъалар кёп этип, адамланы сююндюрме, къардашлыкъны юрютмеге, хоншулагъа яхшы болмагъа. Бу айда таравигь намазлагъа барма, тагьажжут намазлар къылма, бизден болагъан гьар-бир яхшылыкъны этме, гьатта жан-жанываргъа да, тилсиз гьайванлагъа да языкъсынма, яшланы кёп сююндюрме, гьар заман оьзюбюзге де, оьлгенлеге де дуа этме, Аллагь ﷻ гюнагьларыбыздан гечсин деп, жагьаннемден сакълап, женнет булан сююндюрсюн деп.

Рамазан айны оразасын тутмакъны зувабы уллу йимик, бола туруп ораза тутмай къоймакъны гюнагьы да уллудур. Пайхаммарыбыз ﷺ булай айта: «Ким рамазан айны оразасын тутма да бола туруп, бир гюнню оразасын уьзюрюсюз яда аврувсуз ачса, сонг гьёкюнюп, шону оразасын тёлеп тута болса да, шону зувабына етишмес, савлай йыл ораза тутса да» (Абу Давуд, Насаи, Тирмизи, Ибн Мажагь). Ораза тутагъан адам бирёв булан эришсе, бирёвню башын сёйлесе, бирёвню хатирин къалдырса, айтды-къуйтду юрютсе, экевню эришдирсе, ялгъан айтса, гьарам затгъа къараса, оразаны сыйлылыгъын, зувабын къутгъарадыр. Ораза тутмакъны эки борчу бардыр, биринчиси гьар гече негет этмек: «Мен негет этдим тангала шу йылны рамазан айыны борч болгъан оразасын Аллагь ﷻ учун тутмагъа», – деп. Негетни юреги булан этмеге борчдур, авзу булан этмек сюннетдир. Экинчиси буса эртен намаздан башлап ахшам гюн батгъынча гьар-бир оразаны бузагъан затлардан сакъланмакъ. Адам гюндюз вакъти биле туруп ашаса, ичсе, сигарет тартса, ораза бузуладыр, билмей унутуп ашаса, ичсе, нечакъы кёп ашаса да, оразасы бузулмайдыр.

Оьзюнден ихтиярсыз къусса да бузулмайдыр. Укол этмек булан, къан чыгъармакъ булан (кровопускание), тишин чыгъармакъ булан, тырнагъын, чачын гесмек булан ораза бузулмайдыр. Намаз жувунагъан адам авзун жувагъанда, бурнун чаягъанда, киринегенде, ичине сув гетмекден сакъ болма герек. Аллагь ﷻ бизге кёмек этсин рамазан айны гьюрметин сакълап, оразасын тутуп, дюньяда да ва ахыратда да талайлылардан болмагъа. Аллагьумма амин.

АБДУЛЛА МАГЬАММАТОВ