Раби уль-аввал – Пайхаммар ﷺ тувгъан ай

Раби уль-аввал – Пайхаммар ﷺ тувгъан ай

Раби уль-аввал («язны биринчи айы» дегенни англата) – бусурман рузнама булан уьчюнчю гелеген ай. Токъташгъан умуми гьалгъа гёре, шу айны ичинде Есибиз лап кёп сюеген къулу Мугьаммат Пайхаммарны ﷺ – Аллагьны ﷻ ахырынчы элчиси – тувмакълыгъы булан адам урлукъгъа рагьмулугъун яйгъан.

Бу ай оьзге агьвалатлар булан да бай ва шоланы арасында Расулуллагь ﷻ тувмакъдан къайры, асгьабалары булан ол Маккадан Мадинагъа гёчюп, гьижра этгенлиги де болгъан. Олай да, раби уль-аввал айда Мадина шагьарны къырыйында Аль-Къуба деген биринчи межит ишленив де болгъан. Биринчи жума намаз да шу айда къылынгъан.

Аллагьны Элчиси ﷺ – дюньяланы рагьмусу – сыйлы Маккада, Каабаны ювугъунда, раби уль-аввал айны 12-нде танг вакътиде тувгъан. Григориан рузнама булан, шо тарх 571-нчи йылны 22-нчи апрели бола.

Пайхаммар ﷺ аль-Хишам деген арап тухумдан. Бу тухум къурайшит къавумгъа гире. Расулуллагь ﷺ Исмайыл пайхаммарны тувра вариси. Исмайыл пайхаммар – Ибрагьим пайхаммарны уланы. Мугьамматны ﷺ атасы – Абдуллагь ибн Абд уль-Мутталиб (ол уланы тувгъанча бир-нече ай алда гечине), анасы – Амина бинт Вахб.

Айтылагъан кюйге гёре, болажакъ Пайхаммар ﷺ тувгъанда хыйлы тюрлю муъжизатлар болгъан. Бизге етишдирилген кюйде, айлы болгъанда анасы Амина тюшюнде уланы тувгъанда бек уллу адам болажагъыны гьакъында янгылыкъ ала. Демек, туважакъ улан Есибизни Пайхаммары болажакъ ва огъар Мугьаммат ﷺ (арапчадан гёчюргенде «Макъталагъан» яда «Макътавгъа тийишли») деген ат тагъылажакъ.

Пайхаммарны ﷺ къатыны Айша етишдирген кюйде, сатыв-алыв къуллукълары булан гелген Маккада бир пелен ягьуди болгъан. Пайхаммар ﷺ тувгъан гече ол кёкде янгы юлдуз чыкъгъанын гёре. Булайлыкъ Есибизни Элчиси ﷺ тувмакълыгъыны белгиси болгъан. Шондан сонг, бу адам къурайшитлени жыйынына гелип, шу гюн кимге яш тувгъанын сорай. Огъар Абдуллагьны ва Аминаны агьлюсюнде улан тувгъанын айта. Шо заман ягьуди ондагъа адамлагъа тувгъан яш ахырынчы пайхаммар болажагъын билдире. Ону аркъасында пайхаммарланы белгиси бар – тюк битген минг. Ягьуди тилеп, адамлар ону Аминаны уьюне элте, онда ол огъар уланын гёрсете. Ягьуди нарыстагъа къарап, пайхаммарлыкъны белгисин гёрюп, адамлагъа: «Есим булан ант этемен! Берилген бу пайхаммарлыкъ булан араплар абургъа ва къыйматлыкъгъа етишежек. Гьей, къурайшит къавум! Сююнюгюз! Аллагь ﷻ булан ант этемен, сиз гючлю ва къудратлы болажакъсыз, бу хабар гюнтувушдан гюнбатаргъа ерли яйылажакъ» (аль-Гьаким).

Яшавубуздагъы кёбюсю ниъматланы биз сан да гёрмейбиз, шолай болма герек деп эсибизге геле. Гьар эртен чыгъагъан гюнеш, ер «тойдуртагъан» янгурлар, гюнден-гюн ашдан толгъан тепсибиз ва шолай оьзгелери оьзлюгюнден болагъаны йимик гёрюне. Амма шолар барысы да – дюньяланы Еси бизге береген яхшылыкълар, Аллагьны ﷻ рагьмулугъу.

Амма бу берекет, барлыкъ – Яратгъаныбыз бизге гёрсетген рагьмулугъуну бир пайы. Ондан къайры, насип ва ругь талайлыкълар да бар нечакъы да! Амма шоланы да хадирин билмейбиз, багьаламайбыз. Аллагьу таала бизге берген лап уллу ниъматланы бириси – гьакъ динни етишдирмеге мурат булан, Оьзюню кёп сюеген къулу Мугьаммат Пайхаммарны ﷺ адам урлукъгъа йибергени. Бийибиз Мугьаммат Пайхаммарны ﷺ гьакъында Есибиз Аллагь ﷻ Къуръанда булай айтгъан (маънасы): «Ва Биз сени (гьей, Мугьаммат ﷺ) дюньялагъа (адамлагъа ва жинлеге) рагьму гьисапда тюгюл эсе йибермегенбиз» («Аль-Анбия» деген сураны 107-нчи аятына этилген баянлыкъны маънасы).

Бу сёзлер токъташдырагъан кюйде, Ислам – бир Аллагьгъа ﷻ инанмакъ демек ва Пайхаммар ﷺ яратылгъан бары да жангъа рагьмулукъ ва яхшылыкъ гьисапда йиберилген болгъан.

Пайхаммарыбыз ﷺ бек рагьмулу адам болгъан. Бирёвге де бирт де яман сёйлемеген, яманлыкъ ёрамагъан, бирёвню де хатирин къалдырмагъан, адамны артындан сёйлемеген. Гьар бир яман къылыкълардан, кемчиликлерден таза болгъан, лап да арив хасиятлы, арив къылыгъы булангы адам болгъан. Ону макътап, Есибиз Аллагь ﷻ Къуръанда булай айта (маънасы): «Гертиден де сен (гьей Мугьаммат), уллу къылыкъланы уьстюндеги адамсан». Аллагьу таала Оьзюню Пайхаммарын ﷺ шулай макътагъан. Пайхаммарлыкъ берилгенче халкъ арада ону «аль-амин» деген аты болгъан.

Абу Талгьат дейген асгьаба булай хабарлай: «Бир керен Пайхаммарны ﷺ янына бардым ва ону бек сююнюп, къуванып тапдым. Огъар: «Негер булай сююнесен?» – деп сорадым. Ол: «Неге сююнмейим, Аллагьу таала Жабрайыл малайикден уьмметиме сююнч хабар йиберди, шо саялы сююнемен», – деди. О сююнч хабар будур: «Ким сени уьмметингден сагъа бир салават салса, сени бир керен макътаса, ол адамны Аллагь ﷻ ва Ону малайиклери он керен салават салып макътар», – деп къошду Пайхаммар ﷺ.

Оьзюню заманында шулай сююнеген болгъан бизин Пайхаммарыбыз ﷺ. Лап да къыйынлы гюн бизге шапаат этежек, кёмек этежек Пайхаммарны ﷺ да сюймей дагъы кимни сююп бола?! Ол Пайхаммарны ﷺ сюйгенлени, огъар кёмек этгенлени, Аллагь ﷻ да Оьзюню рагьмусу булан, Оьзюню сыйлы женнетлери булан сююндюрер. Аллагь ﷻ бизге де кёмек этсин ол Пайхаммарны ﷺ дагъы да ювукъ таныма, ону сюймеге ва ол гёрсетген ёл булан юрюме. Пайхаммарны ﷺ яшавун билсек, ону гьакъында ожакъларыбызда кёп айтсакъ, огъар кёп салаватлар салсакъ, ожакъларыбызда Аллагьны ﷻ рагьмусу да, берекети де болур.

Ансар Рамазанов