Зувап айланы сыйлайыкъ
Ражаб айны йигирма еттинчи гечесинде Пайхаммарыбыз ﷺ кёклеге миъражгъа гётерилген, шагьбан айны ортасында сыйлы Бараат гече бар ва рамазан айда буса, сыйлы Хадир гече бар. Шулар бек сыйлы гечелердир. Миъраж гече, Аллагьутаала Пайхаммарыбызгъа ﷺ кёп тюрлю аламатланы гёрсетген. Олай сыйлылыкъны Есибиз Аллагь ﷻ дагъы бир пайхаммаргъа да, элчиге де бермегендир. Ондан уллу сыйлылыкъ да ёкъдур, неге тюгюл де о гече Пайхаммарыбыз ﷺ Аллагьны ﷻ гёрген, Аллагь ﷻ булан сёйлеген, сыйлы намазны Яратгъаныбыз бизге савгъат этип берген. Сыйлы женнетни де, ичиндеги ниъматланы да, муъминлеге онгарылгъан сыйлылыкъланы да гёрсетген. Жагьаннемни де, ону ичиндеги акъубаны да гёрсетген.
Шо гече Пайхаммарыбыз ﷺ башгъа пайхаммарлар булан да ёлукъгъан. Биринчи кёкде Адам пайхаммаргъа ёлукъгъан. Экинчи кёкде Исагъа да, Ягьиягъа да ёлукъгъан. Уьчюнчюсюнде – Юсуфгъа, дёртюнчю кёкде – Идрисге, бешинчисинде – Гьарунгъа, алтынчысында – Мусагъа, еттинчисинде буса Ибрагьимге ёлукъгъан.
Ражаб айдан сонг шагьбан ай геле. Пайхаммарыбыз ﷺ булай айтгъан: «Рамазан айдан сонг сыйлы шагьбан айны оразасыдыр, ва лап да сыйлы садагъа, рамазан айда этилген садагъа» (Тирмизи).
Расулуллагь ﷺ шагьбан айда кёп ораза тута болгъан. Усамат дейген асгьаба булай айта: «Бир керен мен Пайхаммарны ﷺ янына барып: “Гьей Аллагьны Элчиси ﷺ, шагьбан айда йимик кёп ораза тутуп сени гёрмегенмен башгъа айларда. Шону маънасын айт дагъы”, – деп тилегенде, Пайхаммарыбыз ﷺ: “Шагьбан ай, олай айдыр, адамлар оьзюнде кёбюсю хантав къала, о олай айдыр, этилген амаллар аламланы Еси Аллагьгъа ﷻ гётериледир ва мен сюемен мени амалларым гётерилегенде, ораза тутгъан гьалда болмагъа”, – деп жавап берди» (Насаи).
Бир-бир гьадислеге гёре, шагьбан айгъа Къуръанны айы деп де айта. Шо саялы Къуръанны кёп охумагъа къаст этейиклер. Къуръанны гьар заманда да охума яхшыдыр, амма шулай сыйлы айларда, ону охума дагъы да бек сыйлы бола. Анас асгьаба булай айта: «Шагьбан ай гелгенде бусурманлар Къуръанны охумагъа багъа эди ва кюю ёкълагъа, пакъырлагъа кёмек болсун, деп малындан секет де чыгъара эди» (Ибн Ражаб Гьанбали).
Къуръан охумакъ уллу ибадатдыр. Пайхаммарыбыз ﷺ булай айтгъан: «Къуръанны сыйлылыгъы башгъа каламлардан эсе, Аллагьны ﷻ Оьзю яратгъан махлукъатындан эсе сыйлылыгъы йимикдир» (Байгьакъи).
Асгьабалар Къуръанны охумай бир гюнню де йибермегенлер. Къуръан охуйгъан адамны яшаву ярыкъ бола, берекетли бола, гьатта кёкдеги малайиклер де олай адам булан оьктем бола. Янгыз дюньяда тюгюл, ахыратда да кёп уллу пайдасы бар бизге Къуръанны. Пайхаммарыбыз ﷺ: «Сиз Къуръан охугъуз, Къыяматгюн о сизге шапаатчы болуп, кёмекчи болуп гележек», – деп айтгъан (Муслим). Лап да къыйынлы гюн, лап да бизге кёмек тарыкълы гюн, бизге кёмекчи болуп Къуръан гележек. Шолай кёмекни биз де болабыз алып, эгер де биз оьзюбюз де Къуръан охуп уьйренсек, авлетлерибизге де уьйретсек.
Ожакъларыбызгъа берекет гелтиреген, шайтанланы къувалайгъан, яхшылыкъны артдырагъан, яманлыкъны аз этеген – Къуръан охумакъдыр. Пайхаммарыбыз ﷺ: «Бир уьйде Къуръан охулса, о уьйге малайиклер жыйыладыр, о уьйден шайтанлар арек боладыр ва уьйдегилеге эркинлик де боладыр, яхшылыгъы да кёп болуп, яманлыгъы да аз боладыр. Эгер де уьйде Къуръан охулмай буса, о уьйге шайтанлар жыйыладыр, малайиклер де арек боладыр, о уьйдегилеге тарлыкъ да боладыр, яхшылыгъы аз болуп, яманлыгъы кёп боладыр», – деп айтгъан.
Уллулар оьзюгюз уьйренип болмагъан бусагъыз, гьали авлетлеригизни, оланы авлетлерин уьйретип боласыз чы. Сыйлы болгъан Къуръанны охуп уьйренмекден оланы магьрюм къоймайыкъ. Пайхаммарыбыз ﷺ булай айтгъан: «Сизин сыйлыларыгъыз – Къуръанны охуп билегенлер ва шогъар башгъаланы да уьйретегенлер» (Агьмат, Бухари).
Биз Къуръанны тутсакъ, кёп охусакъ, огъар гёре амал этсек, Аллагь ﷻ бизин гётережек.
Пайхаммарыбыз ﷺ: «Гертиден де, Аллагь ﷻ бу Къуръан булан бирёвлени гётере, бирёвлени буса эсгик эте», – деп айтгъан (Муслим).
Биз алда эсгерген кюйде, шагьбан айны ортанчы гечеси Бараат гече. О гече – бек сыйлы ва берекетли гечедир. Аллагьутаала Оьзюню къулларына айрыча рагьму этеген, гюнагьларындан гечеген, дуалагъа жавап береген, жагьаннемден кёплени чыгъарагъан гече.
Пайхаммарыбыз ﷺ булай айтгъан: «Аллагьутаала Оьзюню бары да махлукъатына айрыча рагьму булан шагьбан айны ортанчы гечесинде къарайдыр ва барын да гече, мушриклерден де ва бир-бирев булан эришип юрек тутгъанлардан къайрыланы да» (Агьмат, Табарани, Ибн Гьиббан).
Башгъа гьадисде булай айтыла: «Бары да къулларын гече экевден къайры: бир-биревге юрек тутгъанлардан ва адам оьлтюргенлерден къайры» (Агьмат).
Пайхаммарыбыз ﷺ булай айтгъан: «Бир керен Жабрайыл малайик гелип айтды: “Бу гече шагьбанны ортанчы гечеси, Аллагьутаала бу гече жагьаннемни отундан «Бану Калбны» къойларыны тюклерини санаву чакъы адамланы чыгъарадыр”. Шо гече Аллагьутаала къарамайдыр, гечмейдир мушриклени, бир-биревге ачув тутгъанланы, къардашлыкъны бузгъанланы, оьктемлигин гёрсетип узун опуракълар гийгенлени, ата-анагъа тынгламайгъан авлетлени ва ичкиге даимчилик этегенлени» (Байгьакъи).
Шунда эсгерилген, Аллагь ﷻ гечмейгенлерден болмайыкълар.
Шо саялы бизге Бараат гечени ибадат булан, Аллагьны ﷻ эсгерип, дуалар этип оьтгерме яхшы, шо гюн ораза тутма да яхшы. Пайхаммарыбыз ﷺ: «Шагьбан айны ортасы болгъанда, шо гечени ибадат булан оьтгеригиз, гюндюз буса ораза тутугъуз, гертиден де, Аллагьутаала, шо гече гюн батмакъ булан эртен болгъунча: “Бармы гюнагьлардан геч деп тилейген – шону гюнагьларындан гечейим, рызкъы тилейген адам бармы – рызкъы берейим, къыйынлыкъгъа, балагьгъа тюшген адам бармы – къыйынлыкълардан, балагьлардан къутгъарайым!” – деп бизге айта» (Ибн Мажагь).
Гьар ожакъда бир къайгъы бар, аврув бар, тюрлю-тюрлю къыйыны бар, биревлени авлетлери ёкъ, биревге харж етишмей, биревлер борчларындан къутулуп болмай, шо саялы гьарибиз оьзюбюзню къайгъыбызны айтып, Аллагьгъа ﷻ тилесек, дуалар этсек, Аллагь ﷻ шексиз кёмек этежек.
Пайхаммарыбыз ﷺ шо гече шулай дуа эте болгъан: «Аллагьумма инни аъузу биъафиятика мин ъукъубатик, ва аъузу бика минка ля угьси санаан ъаляйка, анта кама аснайта ъаля нафсик» (Байгьакъи) (маънасы: «Гьей Аллагьым ﷻ, гертиден де, мен Сени гечмеклигинг булан тилеймен, Сени азабынгдан сакъламакъны, ва Сени булан мен сакъланаман, Сагъа тийишли кюйде макътавлар этип де болмайман, Сен Оьзюнгню Оьзюнг макътагъан Аллагьсан ﷻ». Шу дуаны бизге де яхшы кёп охума.
Аллагь ﷻ барыбызгъа да кёмек этсин шу сыйлы айланы, сыйлы гечелени арив оьтгермеге. Аллагь ﷻ барыбыздан да гечсин, оьлгенлерибизни де гечсин, авруйгъанлагъа савлукъ да, сабурлукъ да берсин, борчу барлагъа борчларындан къутулмагъа кёмек этсин. Бир-биревню гечейиклер, рагьмулу болайыкълар, этеген гьар бир яхшы ишлени Аллагьны ﷻ разилиги учун этейиклер. Адамны къанына, малына, намусуна тиймекден, башын сёйлемекден, ёгъун айтып бугьтанлар этмекден сакъ болайыкълар. Аллагь ﷻ кёмек этсин бизге. Амин.
