Къабурдагъы къардашыбызгъа кёмек этмеге болабызмы?
Къабурдагъы къардашыбызгъа кёмек этмеге болабызмы?
Заманда бир гьар адам ювукъ къардашын тас эте. Биревлр яхшы ишлер кёп этмеге болмагъан кюйде хапарсыздан оьле. Сорав алынагъан гюн мизантерезелерде яхшы ишлер авур тартмаса, къыйын болур.
Шолайлыкъны билегенлер, къардашлары учун юреги авруйгъан саялы, Къыямат гюн болгъанча кёрню ичинде туражакъ адамыны гьалын енгил этмекни гьайын эте. Бу дюняда къардашына кёмек къолун узатып, тюз ёлгъа бакъдырмагъа болмагъаны оларда гьёкюнч тувдура. Гьёкюнегеник ва къайгъырагъаныкъ – яхшы, неге десе шо аччы сынав гележек яшавгъа яхшы яндан таъсир этмеге бола. Амма пашманлыкъ юрекни булутдай бийлемекге себеп ёкъ, неге тюгюл оьлген къардашыбызгъа аз буса да енгиллик болдурмагъа болабыз. Рагьмулу Аллагь ﷻ къардашларыбызгъа, гьатта оьлген сонг да олагъа кёмек этмеге болагъан кюйню яратгъан. Этеген дуабыз оьлгенлеге кёмек этегени шексиз. Этеген яхшы ишлерибиз саялы болагъан шабагъатыбызны да олагъа багъышламагъа болагъаныкъ да гьакъ зат. Абу Гьурайра етишдирген гьадисде Пайхаммарны ﷺ булай сёзлери гелтириле: «Адам оьлегенде уьчевюнден къайры ону оьзге ишлери токътала.
Шо уьч иш саялы ол оьлген сонг да гелеген шабагъат токъталмай: арты бёлюнмейген садагъа (садагъа жария); адамлар пайдаланмагъа болагъан билим; ата-анасы учун авлетлени Аллагьгъа ﷻ бакъгъан дуасы» (Бухари, Муслим, Абу Давуд, Тирмизи). Шолайлыкъ булан, оьлген къардашларыны гьалын енгил этмеге сюеген гьар ким де шолар учун даим алгъыш тилемеге, гюнагьларын Аллагь ﷻ гечсин деп тилемеге ва яхшы ишлери учун болагъан шабагъатын оьлюлерине багъышламагъа герек болажакъ. Аллагь ﷻ буюрса, этилеген яхшы ишлерибиз саялы болагъан шабагъат олагъа да етишжек. Къардашларыбыз бу дюньядан бусурман кююнде гетген буса, бизин яхшы ишлерибиз олагъа да пайда гелтирмеге ва гюнагьларын гечивге себеп болмагъа умут бар. Пайхаммарны ﷺ шо гьадисинде айтылгъан кюйде, иманлы авлетлени дуасы оьлген ата-анагъа пайда гелтире. Оьлю учун охулагъан Къуръан да шолай пайдалы. Шо саялы Къуръан охумагъа тарыкъ.
Ата-анасы яда оьзге къардашлары учун Къуръанны не ерде де охумагъа ярай, тек къабурну уьстюнде охуса бирден-бир яхшы болур, неге десе Къуръан охулагъан ерге Есибизни рагьмулугъу тюшюрюле. Шо саялы кёплер къабурлагъа барып, кёрню уьстюнде Къуръан охуй. Ондан къайры, оьлген къардашларыны уьстюне барыв агьамиятлы сюннетлерден санала. Къабурлагъа барыв оьлгенлеге де пайда гелтире, савлагъа да яхшы, неге десе гележекде олар да о дюньягъа гёчежегин эсине сала. Расулуллагь ﷺ айтып етишген кюйде, оьлю учун лап яхшы мюгьлет санала ону уьстюне ол шу дюньяда сюеген адам гелген заман. Бу дюньяда бары да затдан артыкъ ата-ана оьз авлетлерин сюе ва оланы гёргенде лап бек сююне. Шо саялы къабурланы уьстюне оьлюню авлетлери гелегенде шолар учун кёрдеги турушунда енгиллик ва маслагьат бола. Абу Бакр Ас-Сиддик етишдирген кюйде, Пайхаммар ﷺ булай айтгъан болгъан: «Гьар жумагюн ата-анасыны къабуруна барып, «Ясин» сура охуйгъан гьар кимни де Есибиз шо сурадагъы гьарпланы ва сёзлени санаву чакъы гюнагьларын гечер» (Дайлами).
Биревлер ата-анасыны сав заманда хадирин билмей ва етим къалгъанда тас этивюню уллулугъун сезмеге башлай. Авлетлер къаравдан, сюювден, иссиликден къуру къалгъанда янгыз къалгъанын билеген бола. Кёплер ата-анасына ва къардашларына тийишли кюйде абур-сый этмей къоя. Сонг гьёкюнмеге башлагъанда гьалны алышдырмагъа ёл излей. Ондан да бетери, ата-анагъа тынгламагъанлар ва оланы къыйнагъанлар. Сав заманда ата-ананы хадири билинмей де къала, оланы тарыкълыгъы герек кюйде сан этилмей. Ата-анасы оьлген сонг, юрекге гьёкюнч гирип, авлетлер олар саялы даим дуа этсе, Къуръан охуса, яхшы болмагъа къаст къылса, Есибиз Аллагь ﷻ олардан гечип, атларын ата-анагъа таби болгъанланы арасына язмакъ бар. Адамны гьалын яхшы якъгъа багъып Аллагь ﷻ алышдыраргъа себеплени бириси – ата-ананы къабуруну уьстюне барыв. Къабурлагъа кёп баргъан сайын адам олагъа таби болгъанлардан, зарал да, къыйынлыкъ да этмегенлерден ва оланы алдындагъы борчун кютгенлерден болмакъ бар. Ата-ананы къабуруну уьстюне барагъанда тийишли эдеплени сакъламагъа тарыкъ. Сав заманында ата-анадан нечик ариде турагъанда йимик къабурну янында да шолай мезгилде турмагъа яхшы. Оланы янында тавушун гётермесе илиякълы болур. Къардашларыбызны герти дюньядагъы гьалын енгиллешдиривге оланы атындан оьлешинген садагъа да себеп.
Шо садагъа яхшы ва пайдалы болгъан сайын, ата-анагъа этилген кёмекни даражасы да артар. Бусурманланы анасы Айша етишдирген кюйде, булай хабарлана: «Пеленче бирев Пайхаммарны ﷺ янына гелип: “Гьей, Расулуллагь r! Васият да къоймай хапарсыздан анам гечинди, тек оьлгенче сёйлеген эди буса, мени эсиме гелеген кюйде, ол садагъа оьлешгенни сюер эди. Мен ону орнунда садагъа оьлешсем, огъар шабагъат тиерми?” – деп сорай. Пайхаммар ﷺ огъар: “Тиежек”, – деп жавап бере» (Бухари, Муслим, Ибн Мажжагь, Ибн Гьиббан). Къардашларыбзны гьалын енгиллешдирмеге болагъан хыйлы яхшы иш этмеге болабыз. Шо саялы гьар алгъышда оланы атларын эсгермеге, гюнагьларындан гечсин деп Есибизден тилемеге ва не йимик буса да ибадат саялы алагъан шабагъатыбызны олагъа да тийдермекни гьакъында дуа этмеге унутмайыкъ. Шолай этсек, Есибизни пурманы булан алагъан шабагъатыбызны оьлчевю де кемимежек, олагъа да пайда тиежек, неге тюгюл Аллагьны ﷻ рагьмулугъуну дазусу ёкъ. Яратгъаныбыз Аллагь ﷻ къардашларыбызны къабурдагъы турушун ва Сорав алынагъан гюн жавабын енгли этсин. Амин.
МУСЛИМ АБДУЛЛАЕВ
