Межитде болувну агьамиятлы къайдасы
Межитде болувну агьамиятлы къайдасы
Сыйлы Къуръанда айтылагъан кюйде, Есибиз Аллагь ﷻ бизин Огъар ибадат этсин деп яратгъан. Шону булан бирче бизин ибадатыбыз шариат къайдалагъа ва мердешлеге гёре болмагъа герекли. Уьстевюне гьар ибадатгъа гёре этмеге яхшы ишлени де къошса, тапшурувланы да болдурса, артыкъ шабагъат къазанмагъа боларбыз.
Масала, межитдеги жамият намаз – Пайхаммарны агьамиятлы сюннетлеринден ва шогъар, айрыча къылгъан намаздан эсе, бусурман адам азында йигирма етти керен артыкъ шабагъат алмагъа бола.
Эгер межитге барагъан гиши, межитге барагъан тапшурувланы да болдурса, ону шабагъаты дагъы да артар. Оьзге ёравланы арасында, межитге бир ёлдан барып, къайтагъанда башгъасындан гелмек де бар.
Жабирден гелген гьадисде булай айтыла: «Байрам гюнлерде Пайхаммар межитге барагъан ёлдан эсе башгъасындан геле болгъан» (Бухари).
Бир ёлдан барып, башгъасындан къайтмакъ янгыз межитге барагъанда тюгюл, оьзге гезиклерде де мердешге тутса яхшы. Шолай, аврувну гёрмеге барагънда, гьаж къылмагъа чыгъагъанда, оьлюню ахыр ёлуна салагъанда ва бу кюйдеги оьзге яхшы ишлерде бу къайданы сакъламакъ яхшы болур.
Бир ёлдан барып, башгъасындан къайтмакъны маънасы – Яратгъаныбызгъа ﷻ ибадат этеген ерлени кёп этмек бола.
Абдулла Ибн Умар етишдирген гьадисде булай айтыла: «Расулуллагь Мадина шагьардан чыгъагъанда ол Аш-Шажжарадан гете болгъан, гери къайтагъанда буса Аль-Муъаррасдан геле болгъан. Пайхаммар Маккагъа оьр сыртдан (перевал) гире, тёбен сыртдан чыгъа болгъан» (Бухари, Муслим).
«Тухфат аль-мугьтаж» деген китабында Ибн Гьажар Аль-Хайтами дейген шафии мазгьапны белгили алими булай яза: «Пайхаммар этеген кюйде, байрам намазгъа (ид намаз) бир ёлдан бармагъа яхшы (мандуб), къайтмагъа буса башгъа ёлдан. Шо гьакъда Бухари етишдирген гьадисде айтыла.
Шолайлыкъны гьакъылы Пайхаммар межитге йыракъ ёлдан бара болгъан, неге тюгюл межитге барагъан ёл кёп болгъан сайын шабагъат да артыкъ бола. Къайтагъанда буса къысгъа ёлдан геле болгъан. Шолайлыкъ бары да ибадатларда сюннет санала».
«Тухфат аль-мугьтаж» деген китапгъа этген баянлыкъда Абдулгьамит Аш-Ширвани булай англатыв бере: «Межитге барагъанда узакъ ёлдан бармагъа яхшы, гьатта намаз къылмакъ учун заман аз къалып тура буса да. Амма Ибн Аль-Имад йыракъ ёлдан бармакъ сюннет (мустагьаб) деп айта, жаназа-намазгъа барагъандан къайры гезиклерде. Жаназа-намазны гьакъында айтагъанда, о межитде яда оьзге ерде къылына буса да, шогъар къысгъа ёлдан барып, алгъасамакъ яхшы болур.
Шолай гьукму жамият намаздан къуру къалмагъа къоркъагъангъа да болур. Шондан англашылагъан кюйде, жамият намазгъа гечигип, шогъар етишмей къаларгъа къоркъунч бар гезиклерде, межитге къысгъа ёлдан бармагъа ва алгъасамагъа яхшы болур. Уьстевюне, борч (фарз) намазны гечигип къутгъармагъа болагъан гишиге межитге къысгъа ёлдан бармагъа ва алгъасамагъа герекли бола» («Гьашият аш-Ширвани»).
Оьрде айтылгъанлардан англашылагъан кюйде, къыйналмай, артыкъ гюч этмей ва харж да чыгъармай биз енгил кюйде шабагъат къазанмагъа болабыз. Бары да ишлерибизде, шолар дин булан байлавлуму яда дюньялыкъ буланмы башгъа тюгюл, Пайхаммарны сюннетине гёре юрюсек, пайда да гелтирер, эки де дюньяда талайлыкъ да берер, Аллагь буюрса.
Нурмагьаммат Изудинов
