Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

Расулуллагьны  савуту

 

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)

 

Мугьаммат ибну Сиринден булай етишген: «Мен оьзюме Сумрат бин Жундубнуки йимик къылыч этдирмеге сюйдюм. Ол буса, оьзюню къылычы Расулуллагьныкине ошатып этилген деди» (ат-Тирмизи).

 

Пайхаммарны ﷺ къылычына Ханфиялы деп айтыла болгъан, неге десе ону Бану Ханифа къавумну усталары этген (Мусайламат аль-Каззаб дейген ялгъан пайхаммарны къавуму). Бу къавумну усталары айтылгъан ва лап тизив къылычлар этегени булан белгили болгъан.

Анас бин Маликден етишген бу гьадисни имам ат-Тирмизи гелтире: «Пайхаммарны ﷺ къылычыны гардасы (къылычны итти ерине къолну сыргъалама къоймайгъан къылыч сапны гесеги) гюмюшден этилген эди».

Жаъфар ас-Садикден (Алини уланы Гьусейинни дёртюнчю наслусу) булай етишген: «Пайхаммарны ﷺ къыныны (ножны) тюп ва оьр янлары ва къылычыны гардасы гюмюшден этилген эди» (Ибну Саъд). Пайхаммарны ﷺ бир-нече къылычы болгъан. Къылычланы бирисине «Аль-Маъсур» («эсделикли», «гёрмекли» демек) деген ат тагъылгъан болгъан. Бу ону атасындан къалгъан биринчи къылычы болгъан. Олай да, Пайхаммарны ﷺ «Аль-Казиб» («уруп гесеген») деген аты булангъы къылычы да болгъан.

Пайхаммарны ﷺ башгъа къылычлары да болгъан. Масала, «Аль-Кульийу» дегени болгъан. Бу къылычны аты дангыллыкъдагъы (пустыня) бир юртгъа гёре берилген, шонда яшайгъанлар савгъат этген саялы. Пайхаммарны ﷺ «Аль-Баттар» («гесип тайдырагъан»), «Аль-Хатфа» (шону маънасы гёрсетилмеген), «Аль-Михзам» («гесеген»), «Ар-Расуб» (айтывгъа гёре, бу къылыч Балкис бийке Сулайман пайхаммаргъа савгъат этген етти къылычланы бириси болгъан) деген къылычлары да болгъан. Абу аль-Гьасан аль-Мадаинийу етишдирген кюйде, артдагъы эки къылычны («Аль-Михзам» ва «Ар-Расуб») Пайхаммаргъа ﷺ Мадинагъа адамлары булан гелгенде Зайд аль-Хайли савгъат этген.

Шолардан къайры Пайхаммарны ﷺ дагъы да къылычлары болгъан. «Ас-Самсамат» деген къылычны Пайхаммар ﷺ Халит бин Сайит бин аль-Асгъа савгъат этген болгъан. Пайхаммарны ﷺ «Аль-Лахиф» деген къылычы да болгъан, сонг шогъар – «Зу ль-Фикар» деп ат тагъыла, неге тюгюл къылычны ортасы адамны сыртындагъы сюеклер йимик айрыла болгъан. Сонг да, «Аль-Хуфру» деген къылыч да болгъан, бу – Пайхаммарны ﷺ лап айтылгъан къылычы болгъан. Ухуддагъы къазаватны вакътисинде бу къылычны Пайхаммар ﷺ тюшюнде гёрген болгъан. Бу къылыч да Балкис бийке Сулайман пайхаммаргъа савгъат этген етти къылычны бириси болгъан деп санала.

Пайхаммарны ﷺ къылычлары булан байлавлу ону элчилигин исбатлайгъан Яратгъаныбызны кёп муъжизатлары болгъан. Шолай, Бадр къазаватда Укашат бин Михсин дейген асгьабаны къылычы сына. Пайхаммар ﷺ буса огъар бир агъач гесек тутдуруп: «Шуну булан ябуш!» – дей. Шо мюгьлетде Укашатны къолунда агъач гесек йыртыллайгъан алай арив узун къылычгъа айлана. Ол бу савут булан бусурманлар утгъанча ябушуп тургъан. Бу къылыч булан Укашат Ухуддагъы, аль-Хандакдагъы ва оьзге къазаватларда да ябушгъан. Гьатта Пайхаммар ﷺ бу дюньядан гёчгенде де, Укашат шо къылыч булан Абу Бакрны сыдраларында динге арт бергенлеге къаршы ябушгъан. Шолай ябуша туруп, ол бир урушда шагьит даражагъа етип, жанын къурбан этген.

 

(Давамы гелеген номерде)

 

Рашид Камалов

2026-07-01 (Мугьаррам 1448 г.) №7.


Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   Ухуд къазаватгъа гьазирленив   Бир йыл гетген сонг маккалылар дав этмеге онгарылагъаны тамам бола. Къурайшитлерден ва оланы янын тутгъан булар йимик бутпереслерден жыйылгъан асгерде давда ортакъчылыкъ этмеге гьазир уьч минг адам болгъан....


Ана тилине гьашыкъ шаир

Баянлыкъны башын охугъанда, шаирлер барысы да ана тилин сюе, шогъар гьашыкъ, ят тилде яратмай чы деп эсге гелме бола. Шолай, озокъда, дюр, тек биревлер сюювню, ватанны, намусну ва шолай оьзгени артыкъ гёрюп, алгъа салып юрюте. Чагъына гёре жагьил буса да, тек ачыкъдан гёрюнеген пагьмусу булангъы...


Сафар ай оьзге вакътиден къалышмай

Белгили йимик, бусурман рузнамагъа гёре, сафар – мугьаррам айдан сонг гелеген йылны экинчи айы.   «Сафар» деген сёз (башында «сад» деген гьарпы булан) «сари болмакъ» демекни англатмагъа бола. Башгъа маънасы – «бошамакъ», «бош...


Рызкъы артмакъны себеплери

Бу дюньяны себеплеге кюрчюлю этип яратгъан Аллагьгъа ﷻ макътав болсун. Масала, терек оьсмек учун, бир башлап ону орнатма тарыкъ. Билимли болмакъ учун, муаллимни алдына барып, охума тарыкъ. Нени буса да сатып алгъанча ондан алда къазанып акъчалы болма герек. Рызкъы булангъы ишлерде де, Къуръанда ва...


Сыйлы адамлар: Умар ибн Абд уль-Азиз

Ата да, улан да бир йимик асил къылыкълы   (Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   Асгьабаланы асил вариси ва бусурманланы халипасы Умар ибн Абд уль-Азиз оьзюнден алда болгъан халипа Сулейман ибн Абд уль-Маликни къабурундагъы хумну къолларындан силкип тайдырып битгинче де аякъ тюпдеги...