Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)

 

Абу ль-Хайсам къонакълагъа аш гьазирлеме гете. Пайхаммар огъар: «Сен гележекде савулажакъны (бала тапма турагъан къойну) вёре соймагъа къарама», – дей. Имам Муслим етишдирген риваятда айтылагъан кюйде, Пайхаммар : «Сютлюсюн вёре соймагъайсан», – деген. Абу ль-Хасан натижада дёрт айлыкъ къозуну соя.

 

Алимлер бу гьадисге баянлыкъ бере туруп, къонакъны абурлайман деп оьзюнге, агьлюнге гюч этмеге тюшмей деп англата. Амма шо къозу йимик гиччирек малны, гьайванны сойса, къонакъгъа тийишли абур этилген деп санала. Расулуллагь ﷺ булай айта болгъан: «Аллагьгъа ва Къыяматгюнге инангъан гиши къонакъны абурласын…» Айрокъда Пайхаммар ﷺ йимик сыйлы къонакъланы.

Гьадисни арты булан булай эсгериле: «Бираздан Абу ль-Хайсам гьазирленген аш булан гелип, бары да ашайлар. Сонг Расулуллагь ﷺ огъар: “Къуллукъчунг бармы сени?” – деп сорав бере. Абу ль-Хасан: “Ёкъ”, – деп жаваплана. Пайхаммар ﷺ: “Есирге тюшген къулланы гелтиргенде бизге гелерсен”, – деген. Хыйлы заман да оьтмей Пайхаммар ﷺ муну янына эки къул булан гелип: “Къуллукъчу гьисапда шулардан бирисин оьзюнге сайла”, – дей. Абу ль-Хайсам: “Сен сайла дагъы”, – деп тилей. Булай айтмакълыкъда бу асгьабаны терен гьакъылы ва саламатлыгъы билине, неге десе ол Пайхаммаргъа ﷺ эдепли янашгъан. Расулуллагь ﷺ сайлагъан затда берекет артыкъ болажагъы ачыкъ.

Пайхаммар ﷺ: «Гьакъ кюйде, гьакълашагъан гиши янгылыш болмакъдан сакъланар. Ал шуну, мени эсиме гелеген кюйде, ол намаз къыла. Шогъар яхшы янаш (шо мени сагъа васиятым)», – дей. Абу ль-Хайсам къатыныны янына барып, Расулуллагь ﷻ булан болгъан бары да лакъырны айта. Ол бугъар къарап: «Пайхаммар ﷺ яхшы янаш деген гиши кимдир? Шо васият кютюлген болмас, эгер шо адам азат этилмей туруп», – деген. Абу ль-Хайсам: «Шо – эркин!» – деген. Бу ишден сонг, Абу ль-Хайсам Пайхаммарны ﷺ янына къайтып гелип, къатыны айтгъан сёзлени етишдире ва агьлюсю айтгъаны булан къулну азат этгенин билдире.

Пайхаммар ﷺ огъар: «Гьакъ кюйде, Есибиз Аллагь ﷻ пайхаммарлардан яда элчилерден кимесе биревню йиберегенде олагъа эки ювукъ адам да бере (шоланы бириси булан ол (пайхаммар) гьакълаша, ишлерини гьакъында айта, ол адам муну ичиндегин биле, кёмек этмеге даим гьазир). Шол адам ону (пайхаммарны) яхшылыкъ этмеге чакъыра, гери урулагъан ишлерден сакъланмагъа кёмек эте (яхшы къурдаш айтмагъа тийишли заманда пысып турмас). Экинчи ёлдаш буса, ону (пайхаммарны) яманлыкъдан сакъламас (пайхаммарны ичиндеги гьалгъа ону юреги аврумай)», – деп билдире. Пайхаммаргъа ﷺ гёре де, олай да оьзге бары да адамлагъа гёре де, биринчи ювугъу – малайикдир, экинчиси буса – шайтандыр. «Ва ким яман ювукъдан сакъланмагъа болгъан буса, шо сакълангъандыр (бу ва герти дюньяда огъар зарал этмеге болагъан ишлерден). Сакълангъан гиши – Есибиз Аллагь ﷻ сакълагъан адам». Пайхаммар ﷺ Абу ль-Хайсамгъа булайлыкъны айта туруп, огъар къатыны яхшыгъа чакъырагъан, яманлыкъдан сакълайгъан шолай ювукъ адам деп англата.

 

(Давамы гелеген номерде)

 

Рашид Камалов

2026-07-01 (Мугьаррам 1448 г.) №7.


Сорав – жавап

– Гебин къыйып, уьйленмек учун айрыча арив вакъти боламы? – Шаввал ва сафар айларда гебин къыйып, уьйленмек этмеге яхшы деп санала (желательно). Неге десе Расулуллагь ﷺ Айша булан шаввал айда уьйленген, къызын Фатиманы буса Алиге сафар айда берген. Гебин къыйывну дыгъарын (никягь)...


Сафар ай оьзге вакътиден къалышмай

Белгили йимик, бусурман рузнамагъа гёре, сафар – мугьаррам айдан сонг гелеген йылны экинчи айы.   «Сафар» деген сёз (башында «сад» деген гьарпы булан) «сари болмакъ» демекни англатмагъа бола. Башгъа маънасы – «бошамакъ», «бош...


Сыйлы адамлар: Умар ибн Абд уль-Азиз

Ата да, улан да бир йимик асил къылыкълы   (Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   Асгьабаланы асил вариси ва бусурманланы халипасы Умар ибн Абд уль-Азиз оьзюнден алда болгъан халипа Сулейман ибн Абд уль-Маликни къабурундагъы хумну къолларындан силкип тайдырып битгинче де аякъ тюпдеги...


Гюнагьлыбыз биз Аллагьны ﷻ алдында…

Газетибизни уьчюнчю бетинде пагьмусу арагъа чыкъмагъа башлагъан шаирибиз Умар Биймурзаев булан баянлыкъ этип, охувчуларыбызгъа, халкъыбызгъа ону таныш этме тийишли гёрдюк. Бу бетде буса, Умар яратгъан шиъруланы тергевюгюзге беребиз.   Гюнагьлыбыз биз Аллагьны ﷻ алдында… Къара кюлге...


Ана тилине гьашыкъ шаир

Баянлыкъны башын охугъанда, шаирлер барысы да ана тилин сюе, шогъар гьашыкъ, ят тилде яратмай чы деп эсге гелме бола. Шолай, озокъда, дюр, тек биревлер сюювню, ватанны, намусну ва шолай оьзгени артыкъ гёрюп, алгъа салып юрюте. Чагъына гёре жагьил буса да, тек ачыкъдан гёрюнеген пагьмусу булангъы...