Ляйлят-уль-къадр (Хадир гече)

Ляйлят-уль-къадр (Хадир гече)

Ляйлят-уль-къадр (Хадир гече) – йылны ичинде лап абурлу гече. Ону маънасы гележекни белгилевю ва къудратлыкъны гечеси деп таржума этиле. Шу гече Лавгьуль Махфуздан (Хранимая скрижаль) Ер юзюню тюпдеги кёклерине сыйлы Къуръан китап тюшюрюлген болгъан ва ондан таба буса Къуръанны суралары ва аятлары агьвалатлагъа гёре йибериле болгъан. Шо гечеге Къуръанны сав сурасы багъышлангъан.

 

Бу гечеге «Хадир гече» деп айтылагъанны себебин аглатса, шо гече адамланы къысматы, гележеги, ишлери, яшав гьалы белгилене. Абу Хурайра тапшургъан гьадисде булай айтыла: «Ляйлят-уль-Къадр гечени Аллагьны шабагъатына инанып, иманлы ва умутлу кюйде ибадат этип йиберген гишиге алдагъы гюнагьлары гечиле» (Аль-Бухари).

Кёбюсю алимлер айтагъан кюйде, Хадир гече рамазан айны узагъында болмагъа бола. Амма оланы да кёбюсю ташдырагъаны йимик, Хадир гече рамазан айны ахырынчы он гюнюнде яшырылгъан.

Шо гече сыйлы айны къайсы гечесине рас гелегенни билмек учун бизге бир-эки белгилер де ачыкъ. Масала, Хадир гече парахат, тунчукъсуз ва сувукъ болмай, ай ярыкъ берегенде йимик ярыклы да бола. Шо гюн гюнеш де ярыкълы шавлаларсыз тува, неге тюгюл шо гюн кёкге багъып хыйлы-хыйлы малайиклер гётериле ва гюн ярыкъны шавласын кемите. Шо сыйлы гече болгъан чакъы кёп Къуръан калиманы, зикирни охума яхшы, намазлар къылмагъа, эртенги ва гечеги намазланы жамият булан къылмагъа, дагъы да яхшы – межитде буса. Олай да, Мугьаммат Пайхаммарны ﷺ абурлап-сыйлап, салаватлар охумагъа бек яхшы, Есибиз Аллагьгъа ﷻ дуа этмеге, алгъышлар тилемеге, иманыбызны беклешдирсин деп ялбармагъа ери болур.

«Аллахумма иннака ’афуввун тухиббуль- ’афва ва’фу ’анни» («Гьей мени Аллагьым ﷻ! Сен гечесен, Сен гечмеге сюесен, мени де геч деп тилеймен)» деген дуаны кёп охумагъа яхшы болур.

Бола туруп рамазан айны бары да гечелерин болмай буса, артдагъы он гюнню гечесин сама да межитде йибермеге къасткъылмагъа тарыкъ, иътикафгъа (межитде болувгъа) негет де тутуп. Иътикафны маънасыны ва агьамиятлыгъыны гьакъында хыйлы сёз айтылгъан. Бу сыйлы гече буса иътикафны даражасы нечик уллу болур дагъы?!

Есибиз Аллагь ﷻ бизге шо гечени лап яхшы кюйде оьтгермеге имканлыкъ да, гюч де берсин, Пайхаммарны ﷺ гьадисинде айтылгъандай, эртенге гюнагьлардан чайылып тазаланмагъа болар йимик. Амин!

 

 

Абдулла Магьамматов

2026-06-01 (Мугьаррам 1448 г.) №6.


Къоркъмай алгъа

Ахшам Гьасан анасы булан янгы охув гюнге гьазирлене, рюкзагын жыя. Тангала улан башгъа школагъа чыгъа.   Гьазирленеген чакъы заман Гьасан сёйлемейген кюйде тептерлерин, китапларын онгара ва гьатта анасы чакъыргъанны да эшитмей. Уланы пашман ойлагъа батгъанын гёрюп ана огъар: «Не...


Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   Пайхаммарны ﷺ башчылыгъы булан этилген походлар   Ухуд къазаватны алдында гьижраны уьчюнчю йылыны мугьаррам айында болгъан бу поход Пайхаммар ﷺ башчылыкъ этген походлардан лап уллусу болгъан. Бу походну себеби – гьызарлавчулар билген кюйде,...


Бусурман гиши билмеге тарыкъ аслу илму

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде).   Пайхаммарлагъа бакъгъан якъда не затгъа токъташмагъа борчлубуз?   Бары да пайхаммарлар исбайы сифатлар булан безендирилген, оланы ачыкъ яны да, ич яны да ва оланы сёзлери, ишлери яман ва айып ишлерден таза. Оланы адамларда болагъан аламатлары оьр...


Яшны алдында гечмекни тилеме герекми, тюгюлмю?

Яш талашгъан, оьзюн багъыйсыз юрютген буса, ол анасыны ва атасыны алдында оьзюнден гечсин деп тилемеге борчлу. Бу низамгъа бирев де шеклик этмей. Амма бир-бирде ата-ана да терс болма бола. Масала, яшлары булан кёп заманын йибереген ананы алып къарайыкъ. Ол айыплы буса, яшыны алдында оьзюнден...


Аллагь ﷻ бизден къачыргъын яманланы арекге…

Аллагьгъа ﷻ шюкюр къумукъ тилде язагъан язывчулар ва шаирлер болгъан ва бар. Уллу классигибиз Йырчы Къазакъдан, Анваргъа ерли ва сонггъулар ана тилибизде инче гьислени, сюювню, намусну, борчну, намартлыкъны, оьзденликни ва яшавну бары да дегенлей янларын, гьалларын суратлап гелген. Бир сатырлар...