Ляйлят-уль-къадр (Хадир гече)

Ляйлят-уль-къадр (Хадир гече)

Ляйлят-уль-къадр (Хадир гече) – йылны ичинде лап абурлу гече. Ону маънасы гележекни белгилевю ва къудратлыкъны гечеси деп таржума этиле. Шу гече Лавгьуль Махфуздан (Хранимая скрижаль) Ер юзюню тюпдеги кёклерине сыйлы Къуръан китап тюшюрюлген болгъан ва ондан таба буса Къуръанны суралары ва аятлары агьвалатлагъа гёре йибериле болгъан. Шо гечеге Къуръанны сав сурасы багъышлангъан.

 

Бу гечеге «Хадир гече» деп айтылагъанны себебин аглатса, шо гече адамланы къысматы, гележеги, ишлери, яшав гьалы белгилене. Абу Хурайра тапшургъан гьадисде булай айтыла: «Ляйлят-уль-Къадр гечени Аллагьны ﷻ шабагъатына инанып, иманлы ва умутлу кюйде ибадат этип йиберген гишиге алдагъы гюнагьлары гечиле» (Аль-Бухари).

Кёбюсю алимлер айтагъан кюйде, Хадир гече рамазан айны узагъында болмагъа бола. Амма оланы да кёбюсю ташдырагъаны йимик, Хадир гече рамазан айны ахырынчы он гюнюнде яшырылгъан.

Шо гече сыйлы айны къайсы гечесине рас гелегенни билмек учун бизге бир-эки белгилер де ачыкъ. Масала, Хадир гече парахат, тунчукъсуз ва сувукъ болмай, ай ярыкъ берегенде йимик ярыклы да бола. Шо гюн гюнеш де ярыкълы шавлаларсыз тува, неге тюгюл шо гюн кёкге багъып хыйлы-хыйлы малайиклер гётериле ва гюн ярыкъны шавласын кемите. Шо сыйлы гече болгъан чакъы кёп Къуръан калиманы, зикирни охума яхшы, намазлар къылмагъа, эртенги ва гечеги намазланы жамият булан къылмагъа, дагъы да яхшы – межитде буса. Олай да, Мугьаммат Пайхаммарны ﷺ абурлап-сыйлап, салаватлар охумагъа бек яхшы, Есибиз Аллагьгъа ﷻ дуа этмеге, алгъышлар тилемеге, иманыбызны беклешдирсин деп ялбармагъа ери болур.

«Аллахумма иннака ’афуввун тухиббуль- ’афва ва’фу ’анни» («Гьей мени Аллагьым ﷻ! Сен гечесен, Сен гечмеге сюесен, мени де геч деп тилеймен)» деген дуаны кёп охумагъа яхшы болур.

Бола туруп рамазан айны бары да гечелерин болмай буса, артдагъы он гюнню гечесин сама да межитде йибермеге къасткъылмагъа тарыкъ, иътикафгъа (межитде болувгъа) негет де тутуп. Иътикафны маънасыны ва агьамиятлыгъыны гьакъында хыйлы сёз айтылгъан. Бу сыйлы гече буса иътикафны даражасы нечик уллу болур дагъы?!

Есибиз Аллагь ﷻ бизге шо гечени лап яхшы кюйде оьтгермеге имканлыкъ да, гюч де берсин, Пайхаммарны ﷺ гьадисинде айтылгъандай, эртенге гюнагьлардан чайылып тазаланмагъа болар йимик. Амин!

 

 

Абдулла Магьамматов

2026-08-01 (Сафар 1448 г.) №8.


Сорав – жавап

– Адам ихтияр бермей туруп, ону суратын чыгъарма ва ер-ерде яймагъа яраймы? – Адам ихтияр бермей туруп, ону суратын чыгъарма ярамай, эгер шолайлыкъ булан огъар ругь якъдан зарал тие буса. Ислам дин инсангъа не йимик зарал этме де къадагъа этген. Уьстевюне, адамны менлигине зарал этеген...


Мугьаммат Пайхаммар ﷺ тувгъан айдан сююнебиз

Есибиз Аллагьутаала бизге лап да сыйлы Пайхаммарны ﷺ йиберген, ону уьмметинден этген. Аллагьгъа ﷻ гьар бир макътавлар болсун, Оьзюню сыйлы Пайхаммары ﷺ булан бизин сыйлагъан саялы. Ол Пайхаммарны ﷺ сюймек бизин борчубуз. Сюймек учун адамны таныма герек. Пайхаммарны ﷺ сюйсек, Аллагь ﷻ да бизин...


Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   Пайхаммар ﷺ асгерин уьч бёлюкге бёле: мугьажирлени бёлюгю, оланы байрагъы Мусаб бин аль-Абдариге тапшурула; ансарлардан топлангъан авситлени бёлюгю, буланы байрагъы Усайд бин Худайргъа бериле; ансарлардан топлангъан хазражилени бёлюгю, буланы байрагъы...


Янгы школа

Марьям янгы школагъа чыкъды ва биринчи гюн огъар бек къыйын тийди. Ол партаны артында яп-янгыз олтура, айлана якъда буса – танымайгъан белгисиз яшлар. Класдагъылар янгы охувчугъа къарай, тек таныш болмагъа бирев де янына гелмей. Ол бу мюгьлетде алдагъы къурдашларын эсге алып, бираз пашман...


Язывчуланы Союзу пагьмуланы излей

Жамиятны маданият яшаву адабиятдан билинедир: язывчулар, шаирлер айтгъан сёз халкъгъа етише, таъсир эте буса, адамлар ругь яшавдан айрылмагъан. Инсанны къылыкъларын яхшылашдырмакъ учун дин аслу роль ойнай, тек шогъар кёмекчи гьисапда инче саният, адабият да янаша геле. Масала, адабият адамны...