Къайгъырышыв саялы хатиржанлыкъ
Къайгъырышыв саялы хатиржанлыкъ
Гьар кесге ажжал гележек ва биревге де шондан къутулув ёкъ. Адам пайхаммарны ва Гьаваны заманларындан берли къумарткъыны бары да инсангъа ичме тюше.
Яшавдан айрылмакъ янгыз оьлгенге тюгюл, ону къардашларына да, ювукъ адамларына да уллу сынав. Адам оьлюп де битгенче жамият оьз къайдалары булан басгъын этме башлай. Шоссагьат соравлар тува: тазият гьалиги «модагъа» гёре оьтгерилмесе халкъ не айтар, не ойлашар? Шо ойлагъа берилгенде дин буйрукъланы гьакъында унутуп къалмакъ да бар. Варислик тюз пайлангъанмы, етимлени гьайы этилгенми, борчлар тёленгенми – «арив» яс этемен деп, бу масъалаланы «унутуп» къалма ярамай. Адамлар не айтажагъы алгъа чыгъа, тек бир заманда да бары халкъны рази этип болмассан. Жамиятгъа ярама къарап инсанлар не де этме къарай, амма не этсенг де, олар нукъсанлыкъ тапмай къоймас.
Кёп ёлугъагъан бирдагъы масъала – тазиятгъа гелип болмагъанда къардашланы бир-бирине хатири къалыв. Пелен адам заманында етишип болмаса яда гьатта къайгъыргъан кююн ушатмаса, аралыкъ бузулма бола.
Ювукъ адамын тас этгенлени юреги ярадан толгъан. Шо вакътиде олар негер де гьасси бола. Къайгъырышыв сёзлер, янында болув, агьамият берив оланы жанына маслагьат, къайгъысын басылтма кёмек эте.
Тазият тозулгъан сонг, адамындан айрылгъанлар ким гелгенин, ким гелмегенин ва гьар ким нечик къайгъырышгъанын эсге алып, ойлашма башлай. Шо мюгьлетде шайтан отгъа май къоша. Алдагъы хатиржанлар эсге алына, оьчлюк оьсе, бир-бирин танкъыт этив башлана ва, озокъда, айтды-къуйтду юрютегенлер де ягъада къалмай. Натижада инсан аралыкълагъа пелекет тюше, арасы бузула, адамлар бир-биринден айрылмагъа бола.
Адамны яшавуну бары да янларын, гьатта башгъалардан яшырагъанларын да, арагъа чыгъарма къарамакъ, шо якъдан хотханып айланмакъ – бек эрши ва айыплы ишлерден. Шолай болагъанда, шайтан сююне, адам арада буса татывсузлукъ тува.
Натижада биревню оьлюмю хатиржанлыкъ тувдуруп, инсанланы арасын бузмагъа бола.
Яшав оьлюм булан янаша геле, биревлер тува, гьашыкъ бола, уьйлене, башгъалар – оьле. Бир-бирине ачув этип, адамлар къардашларын байрам булан къутламай ва гьатта тазиятларына бармайгъанлар да бола.
Булай гьал яхшы тюгюл ва мунда оьзденлик гёрсетме тарыкъ ва ярашывлукъ учун биринчи абат алгъанны даражасы артыкъдыр. Шолай этген – къоччакъ ва ол Есибизни разилигин алар.
Ким де янгылыш йибере, тек шогъар мюкюр болуп, тюзлегени ва къайтарып этмегени макътавгъа лайыкълы.
Эгер кимесе бирев сизге къайгъырышыв этмеген буса, шо саялы хатири къалмагъа ва оьч алмагъа тарыкъ тюгюл.
Балики, ол адамны уьзюрю себеби бардыр: ишинден чыгъып болмагъандыр, вакътисинде етишмегендир ва заман гетген сонг уялып гелмей къалмакъ бар. Себеплер тюрлю болма бола.
Лап асил къылыкълылар башгъалар этегенни айыбын чайма къарай, йиберилген хаталагъа къулакъ асмай ва шоланы гёрмемиш бола.
Адамлар бары да затны алдын алып болмай, тек гишини масъалаларына артыкъ агьамият бермесе яхшыдыр.
Тазиятгъа барма бажарылмай къалмакъ да бар; йыракъ ерден гелип къайгъырышма бары да адам бир йимик болмай. Бырын заманларда адамлар кагъыз язып, шо да йыллар булан етише эди.
Амма гьалиги девюрде хыйлы онгайлыкълардан пайдаланма имканлыкъ бар. СМС язма, зенг этме, сюйсе видео байлавлукъ тутма бола. Къайсыбыз да дюньяны не ерине сюйсек, шондагъы адам булан байлавлукъ тутмагъа, исси сёз айтмагъа, къутламагъа яда къайгъырышмагъа болабыз. Шолай этсе, адамны юреги сююнер ва узакъ унутулмас.
Бары да халкъгъа яхшы болма бажарылмай, тек бары да халкъгъа душман болмай къалмакъ да терен гьакъыл тарыкъ.
Магьаммат Алимчулов
