Яшавумну алышдыргъан китап

Яшавумну алышдыргъан китап

Яшавумну алышдыргъан китап

Бырын заманларда адам урлукъ сынавун тапшурмакъ, маълумат етишдирмек, болгъан ишни яймакъ учун янгыз эсин къоллай болгъан. Языву ёкъ жамиятлар йыракъ ерлеге маълумат йибермеге тарыкъ болгъанда, айтма сюегенин гёнгюнден уьйренип, шо кюйде адамдан таба янгылыкъларын йибере болгъан.

 

Амма бара-бара гьал алышына, языв арагъа чыгъа, китаплар язылма башлай. Гьалиги заманда китапны кёмеги булан къайсы тармакъдан да тарыкълы билим алмагъа болабыз, гьар тюрлю масъалаларыбызны чечебиз. Алдагъы девюрлерде болгъан агьвалатланы унутмагъа къоймай, алгъа бармагъа сюе бусакъ, билимибиз артмагъа тарыкъ. Бырын заманларда болгъан ишлени кёп билген сайын, алгъа барыв тынч болур. Китап – гьарибиз учун къыйматлы даражада болмагъа герекли агьамиятлы эсибиз.

Китап – яшавдан дарс беривчю, шондан таба ата-бабаларыбыз булан байлавлукъ тутабыз. Китапны яхшылыгъындан гьакъыллы, чыдамлы болабыз, яшав масъалаланы чечмеге уьйренебиз, яхшыны ямандан айырмагъа, бар-барлыгъыбызны къыйматлама бажарабыз, талайлы болабыз. Кёп китап охугъан адам яшавда оьз ерин тапмай къалмас. Шолай адам булан лакъыр этмеге кепинге геле, ондан гьакъыл алмагъа къарайсан, яшавда ёлугъагъан масъалаланы чечмеге уьйренесен.

Китап охуп оьсген адамны даражасы йыл сайын арта. Ол яшавда ёлугъагъан къыйынлыкълардан, адам алдатывдан, гьилла-макюрден чыкъмагъа, яшав ёлун узатмагъа бажара. Бир гезик шайых Агьмат-афанди Абдулаев язгъан «Сыйлыланы оьр къылыкълары» («Благонравие праведников») деген китабы къолума тюшдю. Шо китапгъа гёре конкурс билдирилип, утгъан адамгъа «Приора» машин берилежекни билдим. Бу китапны айланасында булай ярышлар оьтгериле буса, онда не язылгъан экен деп тамаша болдум. Шо китапны биринчи бетин ачгъандокъ адап къалдым. Охувгъа гиришдим, язылгъан гьар сатырны уьстюнде ойлаша туруп, баргъан сайын яшавгъа къаравларым гёзлерим ачылгъандай ачыкъ болма башлады. Энни башымны сёйлейгенлеге ачувум тайды, магъа адилсиз янашагъанлагъа хатирим къалмайгъан болду. Китапны сююп къалдым ва гьатта конкурсда ортакъчылыкъ этдим, экинчи тиретге етишсем де, финалгъа чыкъмадым. Амма бирт де утдурмадым, некъадар, утсам тюгюл. Машинден хыйлы къыйматлыгъа ес бодум – яшавда бек тарыкълы билимден англайгъан болдум. Бу тамаша китапны бир башын охуп, башгъасына чыгъа туруп, ажайып дюньягъа гёзлерим ачылды. Сыйлы адамланы оьр къылыкъларына къарап, тергев берип, оьз гьалыма багьа бермеге башладым. Напсымны тазаламагъа, гьислеримни тергевню тюбюнде сакъламакъ учун уьйренмеге башладым. Башгъалар сени гьакъынгда айтагъанны унутмагъа герекни билдим. Артынгдан сёйлейгенлер сагъа оьзлени яхшы ишлерин береген бола чы, сен буса, гюнагьларынгдан тазаланасан. Гъибат деген сёзню маънасына тюшюндюм. Башым сёйленегенде, не эте эдим шончакъы къарсалап? Энни жаным рагьатлыкъны сезеген болду, шо гьакъдагъы ойларымдан къутулдум. Шайыхны китабы гьар гюн охулагъан болду. Сыйлыланы оьр къылыкъларына къарап, шоланы яшаву, этеген ишлери мени учун яшав уьлгю болду.

Шайых Агьмат-афанди Абдулаевге язгъан китабы саялы – гьакъ юрекден уллу разилик билдиремен. Шо асарны яхшылыгъындан нечесе минг адам гьакъ ёлгъа тюшмеге болду! Терек орнатагъан гиши, терекдеги япыракъланы санавуна гёре яхшылыкълар къазана, шайыхны китабы буса, шолай минг тереклерден артыкъ. Арабызда Агьмат-афанди йимик адамлар бар саялы, Есибиз Аллагьгъа ﷻ минг макътавлар болсун.

 

Салимет Майлыбаева

2026-09-01 (Раби уль-аввал 1448 г) №9.


Бусурман гиши билмеге тарыкъ аслу илму

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде).   Капир адамны ва мунапикъни де гьисапдан сонг гьукмусу нечик болажакъ?   Капирни ва мунапикъни гьукмусу гьисапдан сонг, даим жагьаннемге гирип ондан уьзюлмей къатты авуртдурагъан азапда турмакъ. Аллагь ﷻ оланы Къуръанда булай сифатлай (маънасы):...


Танг намаз ва адамны савлугъу

Шексиз кюйде, юху – Есибиз Аллагь ﷻ бизге берген уллу ниъматланы бириси. Авур гюнню йиберип, ишлеп арыгъанда, тангала да загьмат тёкмеге болардай жагьлыкъ учун, инсан юхлап, гюч топламакъны гьайын эте. Юху къаркъараны савлугъу ва гьалны яхшылыгъы учун тарыкълы. Юху юрекни парахат эте,...


Тиштайпалар бош заманын йибереген кюйлер

Гьар къатынгиши де яхшылыкъ гелтиреген ва жагьлыгъын артдырагъан билимге ес болма сюедир. Бош заманын пайдалы кюйде йиберме бажарагъан тиштайпа оьз пагьмусун арагъа чыгъарма да, къазанмагъа да бола. Биревлер не булан машгъул болмакъны биле, башгъалар не этейим деп токъташып битмеген. Хасиятына ва...


Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   Урушгъа ахырынчы гьазирликлер   Бу отрядны тавну башында ерлешдирип ва къатты буйрукълар берип, Пайхаммар ﷺ, бутпересли атлылар бусурманланы сыртына чыгъып, дёгерек айланып къамавгъа алмас учун, биргине-бир ёлну бегетдире.   Асгерни оьзге...


«Кепли китапны» бетлеринден

«Бу чу сени йырынг»   Йырчы Къазакъ – къумукъ поэзияны классиги, биринчи ердеги ва лап пагьмулу шаирибиз деп негьакъ айтылмайдыр. Ол оьзю буса: «Бир йырлагъан йырымны къайтарып йырлайман десем, башгъалатып къояман яда янгы йыр чыгъарып къояман», – дей...