Сыйлы айны аслу маънасы

Оьтген рамазан айны татывун гелеген йылгъа ерли унутмай сакълайыкъ

Рамазан айны оьрлюгюн суратлайгъан Пайхаммарны ﷺ бир гьадисинде булай айтыла: «…Шу айда ораза тутгъан адамны ашатгъан гиши, гюнагьларындан гечилер ва жагьаннемни отундан эркин этилер. Ол, ораза тутгъан адам йимик, зувап да алажакъ, ораза тутгъан гишини зувабы буса, бирт де кем болмажакъ».

Асгьабалар: «Гьей, Расулуллагь ﷺ, ораза тутгъан гишини ашатмакъ учун тарыкъ-герегибиз болмай къалмакъ бар», – деген. Шо заман Пайхаммар ﷺ: «Аллагь ﷻ зувап булан сююндюре, ораза тутгъан гишиге гьатта кабахурманы гесегин, сют яда сув уртлама берсе де…», – деген (аль-Байгьакъи, Ибн Хузайма ва башгъалар).

Пайхаммар ﷺ шолай деп рамазан ай башлангъанча айтгъан ва бу гьадис рамазан айны ажайып къыйматлыгъын ва оьрлюгюн гёрсете. Есибиз бу айда болагъан зувапны терен маъналы оьзегине агьамиятыбызны бакъдыра.

Аявлу къардашлар, ойлашып къарасакъ, шу айда болагъан зувапны маънасы кёп ва бир-бирде уьйренчикли кюйде этилеген ибадатда, гьайт этип Къуръан охувда тюгюлюн гёрербиз. Амма шо зувапны маънасы, Пайхаммар да бизге шо гьакъда билдирген кюйде, къардашлыкъ аралыкъланы янгыртывда, оланы арасындагъы сююв беклешивде. Есибиз бу айда Оьз къулларын къардашлыкъ байлавлугъун къатты этмеге чакъыра. Йылны боюнда арада жыйылгъан насдан тазаланма, ачувдан, оьчлюкден, ихтиярланы къыйыкъсытывдан арчылма, гъибат ва бугьтан этип тургъан тилни яманлыгъындан къутулма чакъыра Есибиз. Муна, шулайлыкъда Есибиз рамазан айда къулларына бережек шабагъатны маънасы.

Муна, шу ажайып мурат учун Яратгъаныбыз рамазан айда ораза тутма буюргъаны. Гечелени ибадат этип йибермек де – шо мурат учун. Пайхаммар ﷺ Къуръан охума ва гери урулагъанны къоймагъа чакъырагъаны да, муна шо ажайып мурат учун. Кёбюсю гьадислер де шо ойну токъташдыра.

Есибиз къулларына къарап, шолар гюнагьлы экенни ва аралыкълары ачувдан, оьчлюкден похлангъанны ва гьатта бирлери башгъа адамны менлигине, барлыгъына ва намусуна тиймеге болагъанны биле. Ичибизде ерлешген осаллыгъыбыз янгылышмагъа ёл къоягъанны да Есибиз биле. Шолай болгъанда, Яратгъаныбыз рагьмулугъуна гёре, бу сыйлы ай булан, аралыкъланы къолай этмеге, яхшылашдырмагъа, йылны узагъында болгъан яманлыкъланы ёкъ этмеге имканлыкъ берген бизге. Есибиз Оьз къулларына багъагъанда йимик бола. Гертиден де, Ол бизге Пайхаммарындан ﷺ таба булай бувара: «Барыгъыз ва йылны ичинде йиберген хаталарыгъызны да, этген яманлыгъыгъызны да тюзлегиз. Чартлагъан аралыкъланы янгыртыгъыз, сюйкюмлю ва татувлу этигиз. Шолай аралыкълагъа тюгюлмю дагъы Ислам дин кюрчюленгени! Аралыкъларыгъызны оьчлюкден ва ачувдан тазалагъыз. Нече адамны хатирин къалдыргъанман, нечакъы яманлыкъ этгенмен, нече адамны менлигине тилим тийген деп, гьаригиз оьз-оьзюн тергеп къарасын».

Шу айда Аллагь ﷻ бизге шоланы тюзелтмеге имканлыкъ ва заман берген. Есибиз бизге этмеге буюргъан бары да ибадатларда ва шабагъатларда шулай терен гьакъыл ва ой бар. Шо саялы, пеленче адамланы ихтиярларын къыйыкъсытгъан, дин къардашына бакъгъан якъда ачувлу ва оьчлю гишиге рамазан айда къаныгъып Къуръан охуву, биринчи сыдраларда къылгъан таравигь намазлары, Аллагьгъа ﷻ ювукъ болмакъ учун, ач ва сувсап туруву да пайда бермесни, билигиз.

Аллагьны ﷻ ихтиярлары рагьмулукъгъа кюрчюленгени белгили, Ону къулларыны бир-бирине бакъгъан ихтиярлары буса, талаплагъа кюрчюленген. Хадир гечени къыйматлыгъыны гьакъында Пайхаммарны ﷺ гьадисин эшитмегенмисиз? Шо Гече минг гечеден артыкъ ва Есибиз къулларына багъып булай айта: «Гечмекни тилейгенлер бармы? Мен гечермен олардан. Дуасы къабул болсун деп ялбарагъанлар бармы? Дуагъа Мен жавап берермен». Бир-бирин гёрюп болмайгъан, арасында оьчлюк таймагъан адамланы буса, Есибиз шо Гечени рагьмусундан къуру къоя.

Есибиз бизге: «Негетлеригиз таза буса, шо тазалыкъ аралыкъларыгъызны таза этмеге болушлукъ эте. Сизге белгили чи, Мен бары да адамны гьайын этегени, оланы сакълайгъаны», – деп айтагъанда йимик. Шо гьакъда Пайхаммар ﷺ булай айтгъан: «Яралгъан бары да зат – Аллагьны ﷻ гьайында ва Есибиз учун лап сюйкюмлюлери – Ону табилигиндегилеге лап пайда гелтирегенлери».

Рамазан ай гьисап беривге онгайлы заман, тек Есибиз булангъы аралыкъда тюгюл, неге десе Ол гече. Инсанлар булангъы аралыгъынг нечикдир, тилингден нечик зарал гёргенге байлавлу гьисап бермеге тарыкъ. Шо саялы Пайхаммар ﷺ: «Бу – маслагьатны айы», – деп билдирген. Ораза тутгъан гишиге оразасын ачмакъ учун нени буса да бермекни яда оьзюнг ашамай дин къардашынга алгъасап бир кабахурма бергенингни не къыйматлыгъы бар? Шону маънасы – дин къардашынгны юрегин ачагъанлыкъда, ону сююндюрегенликде ва шолайлыкъ булан аралыкъланы янгыртагъанлыкъда. Намаз чакъыргъан мюгьлетде бир кабахурма яда сув булан дин къардашынгны янына алгъасап, оразасын ачдырмагъа нечик тынч ишдир! Бары да адамлар шолай этмеге бола чы! Пайхаммар ﷺ агьамиятыбызны бакъдырагъаны йимик, шолайлыкъны маънасы ва мурады – шу айда дин къардашыбызны юрегине ёл тапмакъ. Амма пеленче адамны менлигин хорлап битип, ихтиярын къыйыкъсытгъан сонг, кабахурма яда сув булан алдына гелсе, иришхат йимик болмасмы дагъы? Шо саялы аралыкъланы тазаламакъдан, къыйыкъсытылгъан ихтиярланы къайтармакъдан башлагъыз ва арты булан юреклени безендиригиз.

Оьрде булай даражаланы гьакъында хабарлай туруп, къардашлыкъ аралыкъланы байлавлугъун уьзюп-бузуп, дам-дагъырын чыгъартагъан бир-бир адамлар рамазан айны эришивлю вакътиге айландырагъаны тамаша тие. «Таравигь 8 ракаатмы, 20 ракаатмы? Янгы гийирилген ишми?» – деп башлай. Ягъари, нечакъы сюйсенг ракаат къыл, тек къардашлыкъ аралыкълар къошум ибадатдан артыкъ экенни бил. Не заманда да хилаплы масъалалар болгъан, амма бир эришив де оьчлюк ва къаршылыкъ тувдурмагъан. Бугюн буса, хыйлы жагьиллер, масъаланы тюп маънасын да англамай туруп, оьзлер булан рази тюгюллеге бек къаршы тура, оьжетли янаша. Агьамиятлы тюгюл, йиберип къойма да ярайгъан ишлерде олар къатты кюйде эришме гьазир. Бир де башгъа тюгюл, Ислам динни душманлары бизин аралыгъыбызда от салагъаны аз йимик, олар да шо отгъа май къоша.

Къардашлар, берекетли рамазан ай – бирликни, маслагьатны, бусурман къардашлыкъны янгыртагъан, исси этеген ай экенни билигиз. Бу айны таравигь намаз, Къуръан кёп охув йимик белгилери буса, шо оьр муратлагъа етишмек учун себеплер ва шо саялы дюньяланы Еси – Аллагьгъа ﷻ битмес макътав болсун.

Зайнулла Атаев, къумукъ халкъны ифтарында этген ваъзасындан