Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик
Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик
(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)
Пайхаммар ﷺ заманда бир чачын тарай эди. Гьар гюн тюгюл, бир гюн къоюп тарай болгъан, неге десе эргишилеге тыш гёрюнюшюне артыкъ берилмеге къыйышмай. Шо гьакъда айтылагъан гьадисде эргишилени гьакъында айтыла, тиштайпалагъа безенмек яхшыдыр.
Бу бёлюкдеги Пайхаммарны ﷺ гьадислерин англатагъанда эки затны айырмагъа тийишли: гёзеллик ва арив гёрюнмеклик. Пайхаммар ﷺ гёзелликни ушата ва оьзюню тыш гёрюнюшюню гьайын эте болгъан гьатдан озмай. Артыкъ аривлюкню артындан чапмакъ эргишиге къыйышмай, айыплы санала.
Пайхаммарны ﷺ башында ва сакъалында бираз акъ тюклер болгъан (мекенли айта буса – 17 болгъан). Анасгъа: «Расулуллагьгъа ﷺ акъ гиргенми эди?» – деп сорагъанда, ол жавап берген кюйде, Есибиз Пайхаммарны ﷺ аривлюгюн ол уллу чагъында да ёкъ этмеген ва акъ тюклерден ону 17 тюгю болгъан (башгъа риваятгъа гёре – 18 болгъан).
Бир гезик Абу Бакр: «Гьей Расулуллагь ﷺ, сагъа акъ гиргенми?» – деп сорагъан болгъан. Пайхаммар ﷺ шогъар: «Магъа акъ гирмегини себеби «Худ», «Аль-Вакъиа», «Аль-Мурсаляту», «Амма ятаса-алюн» («Ан-Набаъ») ва «Иза шшамсу къуввират» («Ат-Такъвир») суралар себеп болду», – деп жавап берген. Бу сураларда Къыямат Гюнню акъубалары суратлана, шогъар гёре Пайхаммар ﷺ уьммети саялы къайгъыра болгъан.
Абу Хурайрагъа: «Расулуллагь ﷺ чачын бояймы?» – деп сорагъан болгъан. Ол: «Бояй эди», – деп жавап къайтаргъан. Амма, токъташгъан хыйлы гьадислеге гёре бизге белгили кюйде, Пайхаммар ﷺ чачын боямагъан ва боямакъ учун ону акъ тюклери де болмагъан.
Симак ибну Харб булай деп етишдирген: «Мен эшитген кюйде, Жабир ибну Сумрат айтагъангъа гёре, огъар Пайхаммарны ﷺ акъ тюклерини гьакъында сорагъанда, ол: “Чачларына май сюртегенде, акъ тюклери гёрюнмей эди, сюртмейген заманда, бир-нече акъ тюкню гёрмеге бола эди”, – деп жаваплангъан болгъан».
Бу хабардан англашылагъан кюйде, Пайхаммарны ﷺ башындагъы акъ тюк аз саялы, гьатта май сюртегенде шолар билинмей болгъан. Бу гьадислерден таба асгьабалар Пайхаммарны ﷺ нечик бек сюегенин ва олар Пайхаммарны ﷺ тыш гёрюнюшюндеги бары да затны эс эте болгъанын гёребиз.
Пайхаммар ﷺ бир-бирде сакъалын сари тюсге бояй болгъан. Шону учун ол Йеменде оьсеген сари терекни ва шафранны япыракъларын къоллай болгъан.
Пайхаммарны ﷺ Катада дейген асгьабасы етишдирген кюйде, ол Анас ибн Маликге: «Расулуллагь ﷺ чачын бояймы эди?» – деп сорагъан болгъан. Анас ибн Малик: «Шолай этмеге огъар гьажатлыкъ ёкъ эди, неге десе Пайхаммарны ﷺ акъ тюклери аз, самайлары бираз агъаргъан эди», – деп жавап берген.
Чач боявгъа гёре, алимлер гьисап этеген кюйде, шону учун хна яда чачгъа къызгъылт тюс береген боявлар къолламакъ яхшы.
Пайхаммар ﷺ: «Акъ гирген ерлени боямакъ учун лап яхшы зат – хна ва катму (къызгъылт тюс береген осюмлюк)», – деп айта болгъан (ат-Тирмизи, Абу Давуд). Расулуллагь ﷺ гьаж къылагъан вакътиде Абу Бакрны атасында кёп акъ тюклер гёргенде: «Шону нени булан буса да алышдыр, тек къара тюсден сакълан», – деген (Муслим).
Пайхаммар ﷺ айда бир керен наврат къоллай (тюк тайдырмакъ учун къоллана) ва гьар 15 гюнде тырнакъ гесе болгъан. Бу гьадисни башгъа риваятында айтылагъан кюйде, Пайхаммар ﷺ уьйден жума намазгъа чыкъгъанча алдын гьар жумагюн тырнакъ гесе ва мыйыкъларын къысгъарта болгъан.
Адамны къаркъарасындан айрылгъан бары да затны Пайхаммар ﷺ ерге гёммеге буюра болгъан. Оьлген сонг адамны ерге гёмегенде йимик, къаркъарадан айрылгъан затлагъа адамгъадай гьюрмет этмеге тийишли.
Анасдан булай етишген: «Деллекчи Пайхаммарны ﷺ чачын гесегенин гёргенмен. Асгьабалар ону айланып къуршагъан эди ва Пайхаммарны ﷺ башындан тюк ерге етишмей, оланы аясына тюше эди».
(Давамы гелеген номерде)
