Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

Расулуллагьны ﷺ опуракъгъа янашыву

 

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)

 

Мугьаммат Пайхаммарны ﷺ пальма терекни йипли чачакъларындан (волокна) толтурулгъан гён тёшеги болгъан. Шону узунлугъу эки къари (локоть), генглиги буса бир къари ва бир къарыш болгъан.

 

Пайхаммар ﷺ бу дюньяны малындан болгъан чакъы арек тургъан. Есибиз Аллагь ﷻ огъар Ер юзюню бары да байлыгъын савгъат этген, амма Расулуллагь ﷺ шону алмагъан, герти дюньяны талайлыгъына алышдырмагъан.

Айшагъа: «Уьюгюздеги Пайхаммарны ﷺ тёшеги нечик болгъан?», – деп сорагъанда, ол: «Расулуллагьны ﷺ пальма терекни йипли чачакъларындан толгъан гён тёшеги болгъан», – деп жавап берген (ат-Тирмизи).

Айшадан булай хабарлана: «Бир гезик мени уьстюме къонакълай ансарлардан бир къатынгиши гелген эди ва пальма терекни чачакълы йиплери чыгъып турагъан Расулуллагьны ﷺ ашалгъан тёшегин гёргенде, сонг магъа юнден толгъан башгъа тёшек йиберди. Бираздан яныма Пайхаммар ﷺ гелди ва янгы орунну гёрюп: “Айша, бу не затдыр?” – деп сорады. Мен огъар: “Ансарлардан пелен къатын шону йиберди магъа”, – деп жавапландым. Пайхаммар ﷺ: “Айша, къайтар шогъар шону. Аллагь ﷻ булан ант этемен, мен сюйсем Есибиз мени алдымда алтын ва гюмюш тавланы ачар эди”, – деди» (аль-Байгьакъи).

Пайхаммарны ﷺ бирев къатыны Хафсатгъа (Умар ибну аль-Хаттабны къызы): «Пайхаммарны ﷺ тёшеги нечик эди?» – деп сорагъанда, ол: «Шо дюр эди къалын юн къумач. Биз шону эки къат этип яя эдик, Пайхаммар ﷺ буса, шону уьстюнде ята эди», – деп жавап берген. Арты булан ол булай хабарлай: «Пайхаммаргъа ﷺ йымышакъ болсун деп, бир гече мен шо къумачны дёрт къат этип бюкдюм. Эртен Пайхаммар ﷺ: “Тёшегиме гече не этдигиз?” – деп сорады. Мен: “Шо сени алдагъы тёшегинг, тек йымышакъ этмек учун, бу гезик къумачны мен дёрт бюкдюм”, – дедим. Пайхаммар ﷺ: “Шону алдагъы кююне къайтарыгъыз, неге десе ону йымышакълыгъындан мен гече ортада намазгъа турмагъа болмадым”, – деди».

Пайхаммар ﷺ къайда барса да, оьзю булан юнден этилген накидка ала болгъан. Не ерде буса да, ятып юхлама тарыкъ болагъанда, ол шону эки къат этип бугюп, тюбюне салып ята болгъан. Кёбюсю гезик Пайхаммар ﷺ юкъгъа кийизни уьстюнде юхлай болгъан.

Ибну Масъуддан булай хабарлана: «Мен Пайхаммарны ﷺ уьюне гирдим, шо уьй гёгюрчюнню уясына ошай эди (иссиликден ва тунчукълукъдан). Ол эшилген халини (циновка) уьстюнде ятып юхлап, къабургъаларында челтирдей гьызлар къалгъан эди. Шо гьалны гёрюп, мен йылап йибердим. Шо мюгьлетде Пайхаммар ﷺ уянып, мен йылайгъанны гёрдю ва: “Гьей Абдулла, негер йылайсан?” – деп сорады. Мен: “Гьей Расулуллагь ﷺ, Кисра (перслени пачасы) ва Къайсар (Византияны пачасы) багьалы къумачлар гийип юрюй. Сен буса (дюньяланы Еси – Аллагьны ﷻ элчиси де болуп) къаркъарангда гьызлары къалагъан кюйде циновканы уьстюнде ятасан”, – дедим. Пайхаммар ﷺ магъа: “Гьей Абдулла, йылама. Гьакъ кюйде, олагъа бу дюнья савгъат этилген, бизге буса – даим дюнья (ахырат) савгъат этилген”, – деп маслагьат этди» (ат-Табрани).

Ибну Аббасдан етишген кюйде, огъар Умар ибну аль-Хаттаб булай хабарлагъан: «Бир гезик мен Пайхаммарны ﷺ янына гирдим, ол шо вакътиде циновканы уьстюнде ята эди. Мен ону къырыйына чонкайып олтурдум. Пайхаммарны ﷺ уьстюнде янгыз изар (къаркъараны тюп янын яшырагъан опуракъ) бар эди. Ону къаркъарасында циновкадан къалгъан гьызланы гёрдюм; къырыйында – сагьны оьлчевюнде бираз арпа, жабарда тери яйылгъан. Бу гьалны гёрюп, гёзьяшларым чыгъып йиберди. Пайхаммар ﷺ магъа: “Гьей ибну аль-Хаттаб негер йылайсан?” – деп сорады. Мен: “Циновка къаркъарангда гьызлар къойгъанны гёрген сонг, йыламай нечик болайым?! Мен гёреген шу сени бар-барлыгъынг. Кисра ва Къайсар буса, гьар тюрлю ашлардан, ичкилерден леззет ала. Сен буса – Аллагьны Элчисисен ﷺ. Шундан артыкъ малынг да ёкъ!”, – дедим. Расулуллагь ﷺ: “Гьей ибну аль-Хаттаб, бизге даим дюнья (ахырат), олагъа буса, бу дюнья берилгенлик булан сен рази тюгюлмюсен?” – деп сорав берди. Олагъа бу пана дюньяда яхшылыкълар берилген, бизге берилежек яхшылыкълар буса, даим дюньягъа артгъа салынгъан”, – деп англатды». Имамлар аль-Бухари ва Муслим жыйгъан асарларда айтылагъан кюйде, шондан сонг Умар ибну аль-Хаттаб булай айтгъан деп бар: «Гьей Расулуллагь ﷺ, менден гечмекни Аллагьдан ﷻ тиле хари».

 

(Давамы гелеген номерде)

 

Рашид Камалов

2026-08-01 (Сафар 1448 г.) №8.


Яшлар булан бирче турув

Эришмей, къыйышып яшав   Гьалиги заманда уллу болгъан яшлар ата-анасы булан яшайгъан гезиклер аз тюгюл. Яшав шолай буваргъанда яш наслу ожакъда бир-бирде оьзлени низамын яратма ва уьйдеги гьалны, яшав-турушну оьз онгайлыгъына кюйлеме къарай. Токъташгъан адатланы бу кюйде алышдырма...


Язывчуланы Союзу пагьмуланы излей

Жамиятны маданият яшаву адабиятдан билинедир: язывчулар, шаирлер айтгъан сёз халкъгъа етише, таъсир эте буса, адамлар ругь яшавдан айрылмагъан. Инсанны къылыкъларын яхшылашдырмакъ учун дин аслу роль ойнай, тек шогъар кёмекчи гьисапда инче саният, адабият да янаша геле. Масала, адабият адамны...


Уьстюнлю сатыв-алыв

Сатыв-алыв лап гелимли касбу санала. Амма бу ишни юрютеген инсан ялгъан айтмайгъан, алдатмайгъан ва Яратгъаныбызны буйрукъларын къатты кюйде юрютеген адам болма герек. Мугьаммат Пайхаммар ﷺ булай айтгъан: «Адилли сатывчу Къыяматгюн сыйлы адамлар ва шагьитлер булан тирилежек» (Ибн...


Сорав – жавап

– Адам ихтияр бермей туруп, ону суратын чыгъарма ва ер-ерде яймагъа яраймы? – Адам ихтияр бермей туруп, ону суратын чыгъарма ярамай, эгер шолайлыкъ булан огъар ругь якъдан зарал тие буса. Ислам дин инсангъа не йимик зарал этме де къадагъа этген. Уьстевюне, адамны менлигине зарал этеген...


Мугьаммат Пайхаммар ﷺ тувгъан айдан сююнебиз

Есибиз Аллагьутаала бизге лап да сыйлы Пайхаммарны ﷺ йиберген, ону уьмметинден этген. Аллагьгъа ﷻ гьар бир макътавлар болсун, Оьзюню сыйлы Пайхаммары ﷺ булан бизин сыйлагъан саялы. Ол Пайхаммарны ﷺ сюймек бизин борчубуз. Сюймек учун адамны таныма герек. Пайхаммарны ﷺ сюйсек, Аллагь ﷻ да бизин...