Гиччиден арив тарбиялангъан яшлар

Гиччиден арив тарбиялангъан яшлар

Яшланы иман ёлда эдепли тарбиялама герекни гьакъында кёп айтыла, шону агьамиятлыгъы да англашыла. Гертиден де, дин уьйретеген таза къылыкъ булан оьсген яшлар асил адамлар болажакъ, жамитягъа пайда гелтирежек. Шону учун агьлюлерде нарыстаны лап гиччи заманындан трабиялама герек. Яшлар бавунда ва школада инсаплы къылыкъланы артдырыв узатылса, гележегибиз яхшы адамлардан тюзелер эди.

 

Ишин гёрсетип, уьлгюсю гьакъда айтма ярайгъан кюйде арабызда шолай идаралар ёкъ тюгюл. Масала, Къаягент райондагъы Къаранай-авулну «Къарчыгъа» («Соколёнок») деген яшлар бавунда гиччипавланы асил къылыкълы болардай тарбияламакъ учун гёрмекли гьаракат этиле. Яшлар бавуну заведующийи Патимат Кубатова шо муратлагъа етмеге деп оьзлерде бары да шартлар яратгъан. Мунда ишлейгенлер яш тарбияламакъны уллу жаваплыгъын яхшы англай ва гьар гюнлюк загьматы булан оьсюп гелеген наслугъа яхшы къылыкълар сингдирмеге белсенген.

Мисал учун, яшлар бавундагъы воспитатель болуп ишлейген Патимат Никматуллаева юреги булан ишине берилген насигьатчы. Ол яшларын кёп сюе, оланы Ислам дин уьйретеген кюйде яхшы къылыкълы этмеге къыйын тёге. Гьали-гьалилерде оьтген Ораза-байрамгъа да мунда ажайып гьазирликлер болду. Яшлар кёп сюеген байрамны яхшылыгъындан динибиз гёрсетеген эдеп, тарбия гьакъда хабарламакъ учун, ёлугъув оьтгермеге бирдагъы онгайлыкъ болду.

Рамазан айда яшланы сююндюрмек ва билимин артдырмакъ учун мунда кёп иш этилген. Яхшыны ямандан, гьалалны гьарамдан айырып болмагъа гьар бусурмангъа борч санала, тез билген сайын да оьзюне яхшы. Гетген айда яшлар англар тилде ваъза сёзю булан Къаягент районну имамыны заместителлери Аббас Магьамматов ва Асгьабали Давудов, районда тиштайпаланы арасында ярыкъландырыв иш юрютеген бёлюкню ёлбашчысы Уздият Магьамматова, Къаранай-авул юртну башчысыны заместители Абдулхалыкъ Рашидов мунда ёлугъув оьтгерди.

Къонакълар яшлагъа сыйлы айда этилеген яхшы ишлени даражасы хыйлы артагъанны, бу вакътиде намаз къылып башлама арив боларны, уллулагъа кёмек этмекни агьамиятлыгъы гьакъда хабарлады. Шулай ёлугъувлар гиччипавлагъа уллу таъсир эте: олар садагъаны агьамиятлыгъын, гьажатлылагъа кёмек этивню даражасын англайгъан бола. Яш юреклер иманны нюрюнден ярыкъ бола десе къопдурув болмас. Шу чагъында гьакъылы къабул этген яхшлыкъны, эдеп-къылыкъны бюртюклери, олар уллу болгъанда ажайып емиш бережеги гьакъ. Инсангъа яман этмекден сакъланагъан, яхшылыкъны англайгъан ва шогъар багъып абат алагъан адамлар жамият учун да пайдалы болур, оьзлеге талайлыкъ да табар.

Оьз гезигинде яшлар да уллуланы сююндюрдю. Олар гьар айтылгъан сёзге къулакъасып тынглагъан, соравлар да берген. Сонг да, Ораза-байрамгъа онгарылгъанын гёрсетди. Яшлар назмулар ва Къуръан аятлар гёнгюнден уьйренип, пагьмуларын аян этди. Ислам динни кюрючлерин биливге оланы арасында къужурлу конкурс оьтгерилди. Озокъда, мунда утдургъанлар ёкъ, бары да яш янгы билим булан бай болду, савгъатлар буса, бирден-бир гёнгюн ачды.

Оьсюп гелеген наслу тарбиялы, яхшы къылыкълы болгъанны сюе бусакъ, гьар гюн дегенлей гьаракат этмеге тарыкъбыз. Къаранай-авулдагъы яшлар бавунда шону нечик этмеге болагъанны оьзгелеге арив уьлгю гёрсетди. Гертиден де, лап гиччи заманындан Къуръан булан оьсген адам уллу болгъанда яманлыкъдан арек болмасмы, жамият учун пайда гелтирмесми? Шолай тарбиялангъан яшланы гележеги учун парахат болма ярай.

 

Азиз Мичигишев

2026-08-01 (Сафар 1448 г.) №8.


Сыйлы адамлар: Умар ибн Абд уль-Азиз

Ата да, улан да бир йимик асил къылыкълы (давамы)   (Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   Динге берилген улан оьз заманындагъы лап айтылгъан алимлени алдында охугъан, алгъан шо билими булан ол Пайхаммарны ﷺ гьадислерин билеген лап айтылгъан адам бола. Ол дин якъдан билим ала туруп, яш...


Янгы школа

Марьям янгы школагъа чыкъды ва биринчи гюн огъар бек къыйын тийди. Ол партаны артында яп-янгыз олтура, айлана якъда буса – танымайгъан белгисиз яшлар. Класдагъылар янгы охувчугъа къарай, тек таныш болмагъа бирев де янына гелмей. Ол бу мюгьлетде алдагъы къурдашларын эсге алып, бираз пашман...


Уьстюнлю сатыв-алыв

Сатыв-алыв лап гелимли касбу санала. Амма бу ишни юрютеген инсан ялгъан айтмайгъан, алдатмайгъан ва Яратгъаныбызны буйрукъларын къатты кюйде юрютеген адам болма герек. Мугьаммат Пайхаммар ﷺ булай айтгъан: «Адилли сатывчу Къыяматгюн сыйлы адамлар ва шагьитлер булан тирилежек» (Ибн...


Уьюбюзню къолларыбыз булан безендиребиз

Уьйню безендирмек учун кёп харж чыгъарта турмакъ борч тюгюл. Ожакъны ичин къол тюпдеги, простой материаллар булан исбайы гёрюнюшлю, багъыйлы ва къужурлу алай да арив этмеге бола.   Кагъыздан ва картондан этилгенлери. Тамаша гёрюнсе де, ренкли кагъыздан ва картондан уьйню ичин безендиреген...


Яшлар булан бирче турув

Эришмей, къыйышып яшав   Гьалиги заманда уллу болгъан яшлар ата-анасы булан яшайгъан гезиклер аз тюгюл. Яшав шолай буваргъанда яш наслу ожакъда бир-бирде оьзлени низамын яратма ва уьйдеги гьалны, яшав-турушну оьз онгайлыгъына кюйлеме къарай. Токъташгъан адатланы бу кюйде алышдырма...