Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик
Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик
Расулуллагьны ﷺ ашгъа янашыву
(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)
«Аль-Авсат» деген китабында имам ат-Табарани булай яза: «Расулуллагь ﷺ лап сюеген аш – уьстюнде кёп къоллары булангъы аш (демек ашайгъанда болгъан чакъы кёп адам болмакъ)». Жыйылып аш хапмакъда чомартлыкъны белгиси билине, шолай гезиклерде аз ашала буса да, берекетли бола деп санала.
«Аль-Мавахиб» деген китапда айтылагъан кюйде, Пайхаммар ﷺ къонакълагъа о-бу ашланы таклиф эте болгъан. Абу Хурайра етишдирген гьадисде айтылагъан кюйде, Пайхаммар ﷺ огъар сют ичмеге таклиф этген ва кёп керен: «Ич (сютден)», – деп такрарлагъан. Пайхаммар ﷺ шонча да кёп керен шо сёзлени такрарлагъан, гьатта асгьаба: «Сени гьакъ булан йибергенни аты булан ант этемен, шо сютню ичмек учун ичимде ер къалмагъан», – деген (аль-Бухари).
«Аш-Шифаъ» деген китапда язылгъангъа гёре, бусурманланы анасы Айша ата-анасыны бу хабарын етишдирген: «Расулуллагьны ﷺ къурсагъы бирт де тойгъанча толмагъан». Пайхаммар ﷺ эртенги ашгъа къаршы болса, ол ахшам ашамай болгъан. Ахшам ашаса, эртенги ашны къоя болгъан.
Бу гьадисден биз булай гьакъыл чыгъарма болабыз: толгъан ашкъазан къаркъараны авур эте, шо буса жагьлыкъны басылта, адамны эринчекли эте, ял алмагъа, юхугъа тарта. Шо саялы даим артыкъ ашамакъ – этмесе яхшы ишлерден санала, гьатта къадагъа этилеген ишлеге де ювукъ (карахату ат-тахрим). Умуми алгъанда, тойгъанча ашама ярай, мунда гери урув ёкъ ва этмесе яхшы ишлерден де тюгюл.
Расулуллагь ﷺ уьйде турагъан вакътисинде оьзюне о-бу ашлар гелтирсин деп буюрмагъан. Ол янгыз: «Ашама бир зат сама да бармы?» – деп сорай болгъан. Ол агьлюсюне муна шуну ашажакъ эдим деп айтмагъан ва алдына салгъан затны ашап, шогъар рази къала болгъан. Ичеген затлагъа да шолай янаша болгъан: сувсаплыгъын басылтмакъ учун алдына не салса, сув яда сют болсун, шону да ичип, разилигин билдирип, Есибизге шюкюрлюк эте болгъан.
«Кашф аль-Гъумма» ва «Аль-Ихьяу» деген китапларда айтылагъан кюйде, Расулуллагь ﷺ бир-бирде оьзю туруп, ашама сюйгенин алып ашай яда иче болгъан. Кабшатны бу сёзлерин имам ат-Тирмизи гелтире: «Мени уьюме къонакълай Пайхаммар ﷺ гирди ва илинип турагъан хуржунну янына гелип, эретургъан кююнде шондан сув ичмеге башлады».
Умму аль-Мунзир бинту Кайс булай хабарлай: «Бир гезик бизге къонакълай Расулуллагь ﷺ гелди, ону булан аврувундан янгы къолай болуп турагъан Али де бар эди. Бизде илинип юзюм салкъынлар бар эди ва Пайхаммар ﷺ туруп, шоланы янына гелип, шолардан юзюм ашады» (Абу Давуд).
Салман аль-Фариси булай хабарлай: «Мен Тавратда (Тора) охугъан кюйде, ашагъан сонг къолланы жувса, ашагъан ашынг берекетли болажакъ. Мен шо гьакъда Пайхаммаргъа ﷺ айтдым ва Тавратда язылгъанны етишдирдим. Расулуллагь ﷺ магъа: “Аш ашагъанча да, ашагъан сонг да къолланы жувса, аш берекетли болажакъ”, – деп англатды» (ат-Тирмизи, Абу Давуд).
Ашагъан сонг къолланы жувуп битгенде шоланы кагъыз яда чий явлукъ булан сибирмек яхшы санала. Аш ашагъанча къолланы жувгъанда, шоланы сибирмей къоя, неге десе чий явлукъда микроблар болмакъ бар ва шолар ашгъа къошулма герекмей. Ашагъан сонг къолланы жувгъанда буса, шоланы чий явлукъ булан сибирмек гёрсетиле, неге десе майлы къолланы яхшы кюйде тазалама онгайлы.
(Давамы гелеген номерде)
