Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)

 

Расулуллагьны малы

 

Расулуллагь сют ичмеге кёп сюе болгъан, айрокъда къойну сютюн. Ол савагъан къойну аты Гайса яда Гавса («янгур», «кёмек») болгъан. Пайхаммарны «Ан-Набъаа» («ахырына чыкъмакъ», «битмек») деген аты булангъы сюнгюсю (копьё) болгъан. Олай да башгъасы да болгъан, ону аты буса – «Аль-Байзаа» («акъ») болгъан.

 

Пайхаммарны ﷺ къалкъаны (щит) да болгъан, ону аты «Аз-Зафну» яда «Аз-Закну» болгъан.

Пайхаммарны ﷺ бир нече аты да болгъан. Шо атланы бириси къызгъылт тюслю, «Аль-Муртажиз» деген аты булан болгъан. Олай да къара тюслюсю де болгъан, ону аты «Ас-Сакбу» («чалт») болгъан. Расулуллагь ﷺ урушда алгъан бу биринчи ат болгъан. Ерни (седло) де оьз аты болгъан, огъар Пайхаммар ﷺ «Ар-Ражжа» («аталанмакъ») деген ат берген.

Имам аль-Бухари гьадислени жыйым китабында Амр бин аль-Харисден гелеген бу гьадисни гелтире: «Шу дюньядан гетгенде Расулуллагьны ﷺ савутундан, къачырындан ва топуракъ гесегинден бир малы да къалмагъан. Шо топуракъ гесекни де ол оьзюнден сонг садагъа гьисапда оьлешмекни васият этген».

Пайхаммарны ﷺ «Физза» («гюмюш») деген аты булангъы къачыры (мул) болгъан. Бу къачырны огъар Фарват бин Амр адь-Жузами савгъат этген. Сонг-сонг Пайхаммар ﷺ бу гьайванны Абу Бакргъа берген. Хунайн (Маккадан 27 чакъырым аридеги ер) къазаватны вакътисинде Пайхаммар ﷺ шо къачырны уьстюнде болгъан.

Пайхаммарны ﷺ «Аль-Касва» деген аты булангъы тиши тюеси болгъан. Расулуллагь ﷺ шону Абу Бакрдан 800 дирхамгъа сатып алгъан. Бу тюе Пайхаммар ﷺ герти дюньягъа гёчген сонг да болгъан ва Абу Бакр халипа болгъан заманда оьлген. Бу гьайван Мадинадагъы «Аль-Бакъи» деген къабурланы ювугъунда парахатына отлап тургъан.

Пайхаммарны ﷺ «Аль-Казза» («къуругъан») деген аты булангъы гиччи халиси болгъан. Пайхаммарны ﷺ бир гиччи сюнгюсю де болгъан, огъар «Ан-Намира» («тиши къаплан») деген ат берилген. Оьзге сюнгюлерден эсе, бу эки керенге къысгъа болгъан ва ону итти ериндеги «тишлери» башында тюгюл, тюбюнде болгъан.

Пайхаммарны ﷺ «Аль-Мудиллат» («йыбандырагъан») деген аты булангъы гюзгюсю болгъан. Пайхаммар ﷺ оьзю булан ичине гюзгю, таракъ, къайчы ва сивак салагъан къутукъ юрюте болгъан. Бу къутукъ такъалыбакъаны «къапгъачындан» (панцирь) этилген болгъан. Пайхаммарны ﷺ шо къутугъуну ичинде сурьма да болгъан, ол шону ятгъанча гёзлерине уьчер керен сюрте болгъан.

Имам аль-Бухари гьадислени жыйым китабында Сахл бин Саъад ас-Саиди етишдирген бу гьадисни гелтире: «Пайхаммарны ﷺ «Аль-Ляхиф» («шаршав», «ювургъан») деген аты болгъан. Ону башгъа атлары да болгъан, шоланы бирисини аты «Аз-Зарибу» («яр») болгъан. Шогъар бу ат мазаллы экенге берилген. Шондан къайры, «Аль-Лизаз» («ювукълашмакъ») дегениси де болгъан. Булай ат берилмекни маънасы – бу ат шонча да бек чалт чаба болгъан, гьатта уьстюндеги адам гьайванны къаркъарасына сыланып къала болгъан.

Пайхаммарны ﷺ тепсиге ошашлы уллу агъач хадирасы болгъан. «Аль-Гъарраъ» («ажайып») деген бу хадирагъа ашайгъанда аш салына болгъан. Пайхаммарны ﷺ Хазрат дейген тиштайпа къуллукъчусу болгъан.

 

(Давамы гелеген номерде)

 

Рашид Камалов

2026-06-01 (Мугьаррам 1448 г.) №6.


Сорав – жавап

– Сюннет этилген сонг къалгъан гён ва бир-бир себеплеге гёре гесилген сан булан не этме герек? – Гесилген санланы къумачгъа чырмап гёмсе яхшы. Шо кюйде гинник бавну (пуповина) ва сюннет этилген сонг къалгъан гённю де ерге гёмсе яхшы болар. «Мугни аль-Мугьтаж» деген китапда...


Сыйлы адамлар: Ияс ибн Муавия

Адилликни ва итти гьакъылны еси (Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   Бусурманланы халипасы Умар ибн Абд уль-Азиз бир гечени юхламай оьтгере. Гёзлери юмулма сюймейген саялы, ол оьзюне ер тапмай. Дамаскда бу сувукъ гечесинде халипа Басрагъа дуванчы (судья) сайлай. Шагьарда дуван гесежек адам,...


Яшны алдында гечмекни тилеме герекми, тюгюлмю?

Яш талашгъан, оьзюн багъыйсыз юрютген буса, ол анасыны ва атасыны алдында оьзюнден гечсин деп тилемеге борчлу. Бу низамгъа бирев де шеклик этмей. Амма бир-бирде ата-ана да терс болма бола. Масала, яшлары булан кёп заманын йибереген ананы алып къарайыкъ. Ол айыплы буса, яшыны алдында оьзюнден...


Эргишиге не савгъат берейик?

Эргишиге савгъат сайламакъ – тынч масъала тюгюл. Тиштайпа гюллеге яда кампет къутукъгъа сююнежек буса, эргишини не булан сююндюрейим деп къатын урлукъ ойлаша къала. Савгъат арив болмакъдан къайры, маъналы да болгъанны сюесен чи.   Эргишиге чораплардан къайры (озокъда, шо да пайдалы тек...


Аллагь ﷻ бизден къачыргъын яманланы арекге…

Аллагьгъа ﷻ шюкюр къумукъ тилде язагъан язывчулар ва шаирлер болгъан ва бар. Уллу классигибиз Йырчы Къазакъдан, Анваргъа ерли ва сонггъулар ана тилибизде инче гьислени, сюювню, намусну, борчну, намартлыкъны, оьзденликни ва яшавну бары да дегенлей янларын, гьалларын суратлап гелген. Бир сатырлар...