Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)

 

Расулуллагьны малы

 

Расулуллагь сют ичмеге кёп сюе болгъан, айрокъда къойну сютюн. Ол савагъан къойну аты Гайса яда Гавса («янгур», «кёмек») болгъан. Пайхаммарны «Ан-Набъаа» («ахырына чыкъмакъ», «битмек») деген аты булангъы сюнгюсю (копьё) болгъан. Олай да башгъасы да болгъан, ону аты буса – «Аль-Байзаа» («акъ») болгъан.

 

Пайхаммарны ﷺ къалкъаны (щит) да болгъан, ону аты «Аз-Зафну» яда «Аз-Закну» болгъан.

Пайхаммарны ﷺ бир нече аты да болгъан. Шо атланы бириси къызгъылт тюслю, «Аль-Муртажиз» деген аты булан болгъан. Олай да къара тюслюсю де болгъан, ону аты «Ас-Сакбу» («чалт») болгъан. Расулуллагь ﷺ урушда алгъан бу биринчи ат болгъан. Ерни (седло) де оьз аты болгъан, огъар Пайхаммар ﷺ «Ар-Ражжа» («аталанмакъ») деген ат берген.

Имам аль-Бухари гьадислени жыйым китабында Амр бин аль-Харисден гелеген бу гьадисни гелтире: «Шу дюньядан гетгенде Расулуллагьны ﷺ савутундан, къачырындан ва топуракъ гесегинден бир малы да къалмагъан. Шо топуракъ гесекни де ол оьзюнден сонг садагъа гьисапда оьлешмекни васият этген».

Пайхаммарны ﷺ «Физза» («гюмюш») деген аты булангъы къачыры (мул) болгъан. Бу къачырны огъар Фарват бин Амр адь-Жузами савгъат этген. Сонг-сонг Пайхаммар ﷺ бу гьайванны Абу Бакргъа берген. Хунайн (Маккадан 27 чакъырым аридеги ер) къазаватны вакътисинде Пайхаммар ﷺ шо къачырны уьстюнде болгъан.

Пайхаммарны ﷺ «Аль-Касва» деген аты булангъы тиши тюеси болгъан. Расулуллагь ﷺ шону Абу Бакрдан 800 дирхамгъа сатып алгъан. Бу тюе Пайхаммар ﷺ герти дюньягъа гёчген сонг да болгъан ва Абу Бакр халипа болгъан заманда оьлген. Бу гьайван Мадинадагъы «Аль-Бакъи» деген къабурланы ювугъунда парахатына отлап тургъан.

Пайхаммарны ﷺ «Аль-Казза» («къуругъан») деген аты булангъы гиччи халиси болгъан. Пайхаммарны ﷺ бир гиччи сюнгюсю де болгъан, огъар «Ан-Намира» («тиши къаплан») деген ат берилген. Оьзге сюнгюлерден эсе, бу эки керенге къысгъа болгъан ва ону итти ериндеги «тишлери» башында тюгюл, тюбюнде болгъан.

Пайхаммарны ﷺ «Аль-Мудиллат» («йыбандырагъан») деген аты булангъы гюзгюсю болгъан. Пайхаммар ﷺ оьзю булан ичине гюзгю, таракъ, къайчы ва сивак салагъан къутукъ юрюте болгъан. Бу къутукъ такъалыбакъаны «къапгъачындан» (панцирь) этилген болгъан. Пайхаммарны ﷺ шо къутугъуну ичинде сурьма да болгъан, ол шону ятгъанча гёзлерине уьчер керен сюрте болгъан.

Имам аль-Бухари гьадислени жыйым китабында Сахл бин Саъад ас-Саиди етишдирген бу гьадисни гелтире: «Пайхаммарны ﷺ «Аль-Ляхиф» («шаршав», «ювургъан») деген аты болгъан. Ону башгъа атлары да болгъан, шоланы бирисини аты «Аз-Зарибу» («яр») болгъан. Шогъар бу ат мазаллы экенге берилген. Шондан къайры, «Аль-Лизаз» («ювукълашмакъ») дегениси де болгъан. Булай ат берилмекни маънасы – бу ат шонча да бек чалт чаба болгъан, гьатта уьстюндеги адам гьайванны къаркъарасына сыланып къала болгъан.

Пайхаммарны ﷺ тепсиге ошашлы уллу агъач хадирасы болгъан. «Аль-Гъарраъ» («ажайып») деген бу хадирагъа ашайгъанда аш салына болгъан. Пайхаммарны ﷺ Хазрат дейген тиштайпа къуллукъчусу болгъан.

 

(Давамы гелеген номерде)

 

Рашид Камалов

2026-04-01 (Шаввал 1446 г.) №4.


«Рамазан айны чатыры» Къызылюртда оьтгерилди

Гьар йыл дегенлей, уьстюбюздеги йылда бир керен гелеген рамазан айны сыйлап, гьар ким яшавубузда бир яхшы амал этмекни гьайында болабыз.   Рамазан айны оразасын тутмакъны зувабы уллу йимик, ону ачмакъ учун сурсат берген адамгъа да шолай зувабы тиегени юрекге сабурлукъ бере. Артдагъы...


Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   Пайхаммарны ﷺ оьлтюрмекге тилбирчилик   Бадрдагъы къазаватны натижасында къурайшитлер утдургъан сонг, бутпереслер бирден-бир оьчлю бола. Шолайлыкъ булан маккалы эки къоччакъ улан эришивлюклеге ва биябур болгъанлыгъына ахыр салма сююп, Расулуллагьны...


Яман оьгейана болмас учун не этме тарыкъ?

Эр-къатын бирче яшавун таза кагъыздан башлайгъанда не аривдюр. Оланы арасында алда болгъан ишлер ва о-бу шекликлер ёкъ. Амма бир-бирде къысмат башгъача болма да бола. Демек, къошулгъан эр-къатынны мундан алда агьлю яшаву болгъан гезиклер де бола.   Эрини башгъа къатындан къалгъан яшлары...


Сорав – жавап

– Къурбатда (чужбина) оьлген адамны сюегин ватанына гелтирмеге яраймы? Сонг да, къурбатда оьлген сюекни ватанына гелтирмеге деп акъча жыймагъа яратыламы? Шафии ва ханафи мазгьаплагъа гёре жавап бергенни сюер эдик. – «Тухфат аль-Мугьтаж» деген китабында ибн Гьажар...


Москвада оьтгерилген ифтар

Рамазан айны узагъында бусурманлар ораза тута, ораза ача. Бир-бирде жыйылып, мажлислер оьтгерип де оразасын ача. Ифтар деп айтылагъан шолай жыйынлар хыйлы адамны къуршай, бирикдире. Динибиз гёрсетеген кюйде, дин къардашлыкъ аралыкълар беклеше. Булай мажлислени агьамиятлыгъы къурбатда айрокъда...