Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)

 

Расулуллагьны ﷺ малы

 

Расулуллагь ﷺ сют ичмеге кёп сюе болгъан, айрокъда къойну сютюн. Ол савагъан къойну аты Гайса яда Гавса («янгур», «кёмек») болгъан. Пайхаммарны ﷺ «Ан-Набъаа» («ахырына чыкъмакъ», «битмек») деген аты булангъы сюнгюсю (копьё) болгъан. Олай да башгъасы да болгъан, ону аты буса – «Аль-Байзаа» («акъ») болгъан.

 

Пайхаммарны ﷺ къалкъаны (щит) да болгъан, ону аты «Аз-Зафну» яда «Аз-Закну» болгъан.

Пайхаммарны ﷺ бир нече аты да болгъан. Шо атланы бириси къызгъылт тюслю, «Аль-Муртажиз» деген аты булан болгъан. Олай да къара тюслюсю де болгъан, ону аты «Ас-Сакбу» («чалт») болгъан. Расулуллагь ﷺ урушда алгъан бу биринчи ат болгъан. Ерни (седло) де оьз аты болгъан, огъар Пайхаммар ﷺ «Ар-Ражжа» («аталанмакъ») деген ат берген.

Имам аль-Бухари гьадислени жыйым китабында Амр бин аль-Харисден гелеген бу гьадисни гелтире: «Шу дюньядан гетгенде Расулуллагьны ﷺ савутундан, къачырындан ва топуракъ гесегинден бир малы да къалмагъан. Шо топуракъ гесекни де ол оьзюнден сонг садагъа гьисапда оьлешмекни васият этген».

Пайхаммарны ﷺ «Физза» («гюмюш») деген аты булангъы къачыры (мул) болгъан. Бу къачырны огъар Фарват бин Амр адь-Жузами савгъат этген. Сонг-сонг Пайхаммар ﷺ бу гьайванны Абу Бакргъа берген. Хунайн (Маккадан 27 чакъырым аридеги ер) къазаватны вакътисинде Пайхаммар ﷺ шо къачырны уьстюнде болгъан.

Пайхаммарны ﷺ «Аль-Касва» деген аты булангъы тиши тюеси болгъан. Расулуллагь ﷺ шону Абу Бакрдан 800 дирхамгъа сатып алгъан. Бу тюе Пайхаммар ﷺ герти дюньягъа гёчген сонг да болгъан ва Абу Бакр халипа болгъан заманда оьлген. Бу гьайван Мадинадагъы «Аль-Бакъи» деген къабурланы ювугъунда парахатына отлап тургъан.

Пайхаммарны ﷺ «Аль-Казза» («къуругъан») деген аты булангъы гиччи халиси болгъан. Пайхаммарны ﷺ бир гиччи сюнгюсю де болгъан, огъар «Ан-Намира» («тиши къаплан») деген ат берилген. Оьзге сюнгюлерден эсе, бу эки керенге къысгъа болгъан ва ону итти ериндеги «тишлери» башында тюгюл, тюбюнде болгъан.

Пайхаммарны ﷺ «Аль-Мудиллат» («йыбандырагъан») деген аты булангъы гюзгюсю болгъан. Пайхаммар ﷺ оьзю булан ичине гюзгю, таракъ, къайчы ва сивак салагъан къутукъ юрюте болгъан. Бу къутукъ такъалыбакъаны «къапгъачындан» (панцирь) этилген болгъан. Пайхаммарны ﷺ шо къутугъуну ичинде сурьма да болгъан, ол шону ятгъанча гёзлерине уьчер керен сюрте болгъан.

Имам аль-Бухари гьадислени жыйым китабында Сахл бин Саъад ас-Саиди етишдирген бу гьадисни гелтире: «Пайхаммарны ﷺ «Аль-Ляхиф» («шаршав», «ювургъан») деген аты болгъан. Ону башгъа атлары да болгъан, шоланы бирисини аты «Аз-Зарибу» («яр») болгъан. Шогъар бу ат мазаллы экенге берилген. Шондан къайры, «Аль-Лизаз» («ювукълашмакъ») дегениси де болгъан. Булай ат берилмекни маънасы – бу ат шонча да бек чалт чаба болгъан, гьатта уьстюндеги адам гьайванны къаркъарасына сыланып къала болгъан.

Пайхаммарны ﷺ тепсиге ошашлы уллу агъач хадирасы болгъан. «Аль-Гъарраъ» («ажайып») деген бу хадирагъа ашайгъанда аш салына болгъан. Пайхаммарны ﷺ Хазрат дейген тиштайпа къуллукъчусу болгъан.

 

(Давамы гелеген номерде)

 

Рашид Камалов

2026-08-01 (Сафар 1448 г.) №8.


Яшлар булан бирче турув

Эришмей, къыйышып яшав   Гьалиги заманда уллу болгъан яшлар ата-анасы булан яшайгъан гезиклер аз тюгюл. Яшав шолай буваргъанда яш наслу ожакъда бир-бирде оьзлени низамын яратма ва уьйдеги гьалны, яшав-турушну оьз онгайлыгъына кюйлеме къарай. Токъташгъан адатланы бу кюйде алышдырма...


Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   Пайхаммар ﷺ асгерин уьч бёлюкге бёле: мугьажирлени бёлюгю, оланы байрагъы Мусаб бин аль-Абдариге тапшурула; ансарлардан топлангъан авситлени бёлюгю, буланы байрагъы Усайд бин Худайргъа бериле; ансарлардан топлангъан хазражилени бёлюгю, буланы байрагъы...


Бусурман гиши билмеге тарыкъ аслу илму

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде).   Бары да къаркъаралар-чархлар бир ерге жыйылажагъына ва, гертиден де, халкъ башдагъы кююне къайтажагъына сени иътикъатынг нечикдир?   Шо биз токъташагъан зат, гертиден де, Аллагь ﷻ бары да инсанланы биринчи яратгъан йимик янгыдан тирилтер. Аллагь ﷻ...


Янгы школа

Марьям янгы школагъа чыкъды ва биринчи гюн огъар бек къыйын тийди. Ол партаны артында яп-янгыз олтура, айлана якъда буса – танымайгъан белгисиз яшлар. Класдагъылар янгы охувчугъа къарай, тек таныш болмагъа бирев де янына гелмей. Ол бу мюгьлетде алдагъы къурдашларын эсге алып, бираз пашман...


Сыйлы адамлар: Умар ибн Абд уль-Азиз

Ата да, улан да бир йимик асил къылыкълы (давамы)   (Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   Динге берилген улан оьз заманындагъы лап айтылгъан алимлени алдында охугъан, алгъан шо билими булан ол Пайхаммарны ﷺ гьадислерин билеген лап айтылгъан адам бола. Ол дин якъдан билим ала туруп, яш...