Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик
Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик
(Давамы гелеген номерде)
Имам аль-Бухари булай гелтире: «Расулуллагь ﷺ къайсы буса да бир орамдан гетип, сонг шондан пелен адам оьтсе, ол шундан Пайхаммар ﷺ гетгенин шоссагьат англай болгъан, неге десе шо ерде ажайып арив атир ийис геле болгъан, янгыз Пайхаммардан ﷺ гелме болагъан». Пайхаммардан ﷺ шо арив ийис, ол уьстюне атир сепмесе де, геле болгъан.
Утбат ибну Фаркад ас-Сулямиййини къатыны Умму Асим булай хабарлай: «Биз дёрт къатын эдик ва гьарибиз бир эрибиз учун, атир ийислер себип, огъар ярама къарай эдик. Амма Утбат оьзю атир ийис къоллайгъанда, къоллары булан сакъалын сыйпап къоя эди, ва ондан гелеген арив ийис бизин атирлерден шайлы арив эди. Ол орамгъа чыгъагъанда, адамлар: “Биз Утбатдан гелеген атир ийисден аривюсюн сезмегенбиз”, – деп айта эди. Бир гезик мен огъар: “Биз лап арив атирлер сайлама къарайбыз, тек сенден гелеген арив ийис къайсы атирден де къолай. Шолайлыкъны себеби недир?” – деп сорадым. Ол: “Бир гезик Пайхаммарны ﷺ заманында мени къыздырма беззек тутгъан эди ва Расулуллагьдан ﷺ кёмек тиледим. Ол опурагъымны чечдиртди. Авратымны яшырып, ону алдында олтурдум. Пайхаммар ﷺ къоларына бираз тюкюрюп, аркъамны ва къурсагъымны ишып йиберди. Шо замандан берли шу арив ийис таймай къаркъарамдан”, – деп англатды» (ат-Табарани).
Абу Хурайрадан булай хабарлана: «Бир гезик пелен асгьаба къызына той этегенде Пайхаммардан ﷺ кёмек тилеген эди. Тилевге гёре кёмек гьисапда огъар бермеге Пайхаммарны ﷺ шо вакътисинде бир заты да ёкъ эди. Шо заман Пайхаммар ﷺ оьзюне бир гиччи савут гелтирмекни тиледи. Шишалы савут гелтиргенде, Пайхаммар ﷺ шону ичине бармагъындан акъгъан бир тамчы терин тёгюп: “Тойну алдында атир ийисни орнунда шуну къолласын, деп къызынга айт”, – деди. Шо къыз бу атирни къоллагъан гьар сайын, ону арив ийиси сав шагьаргъа яйыла эди, оланы уьюне буса: “Атирни уью”, – деп айтылагъан болду» (ат-Табарани).
Расулуллагь ﷺ оьзюне атир ийис сепмеге нече де сюе болгъан.
Анас бин Малик етишдирген кюйде, Пайхаммарны ﷺ атир ийис булангъы савуту болгъан ва ол шону башына да, сакъалына да сюрте болгъан.
Атир ийис сепмеге берегенде, Анас шону бирт де гери къайтармай ва: «Пайхаммар ﷺ да оьзюне атир ийис берегенде, бирт де шону гери къайтармагъан», – деп айта болгъан (Агьмат, ан-Насаи).
Абу Усман ан-Нахдиййу етишдирген кюйде, Пайхаммар ﷺ булай айтгъан болгъан: «Атир ийис сепмеге берген заманда, шону гери къайтармагъыз, неге тюгюл, гьакъ кюйде, шо (арив ийис) женнетден геле» (Абу Давуд, ат-Тирмизи).
Пайхаммарны ﷺ кёмекчиси Анас бин Малик булай хабарлай: «Пайхаммар ﷺ учун лап сюйкюмлю ийис – “Аль-Фагияны” ийиси эди (къына терекни чечеклери яда бутакълары)» (ат-Табарани).
Булай алгъанда, Пайхаммар ﷺ гьар-тюрлю атирлени, арив ийислени сюе ва оьзгелени де шоланы къоллама чакъыра болгъан.
Пайхаммар ﷺ булай айта болгъан: «Шу дюньяда мени учун сюйкюмлю – къатынгишилер ва атир ийислер, гёзлеримни нюрю буса – намаз къылыв» (ан-Насаи, ат-Табарани). Пайхаммар ﷺ къатынланы сюе дегенде, гьамангъы адамларда тувагъан гьислер, деп англама тарыкъ тюгюл.
Имам ас-Субуки язагъан кюйде, Есибиз Аллагь ﷻ Пайхаммаргъа ﷺ дёрт къатындан артыкъ алмагъа изну бергенлигини маънасы – шо бары да къатынлар Пайхаммардан ﷺ гелеген ачыкъ этмеге ярайгъан ва Пайхаммар ﷺ оьзю ачыкъ этме уялагъан ишлени етишдирмек, неге тюгюл Пайхаммар ﷺ бек уялчан адам болгъан. Шо къатынлар эр-къатын аралыкълагъа тиеген, къатынланы арасындагъы адилликни, гечеги ибадатгъа уьйретеген, агьлюню гьайын этмеге чакъырагъан ва шолай оьзге Пайхаммарны ﷺ хыйлы гьадисин етишдирген.
Мугьаммат Пайхаммар ﷺ яшавуну лап яхшы йылларын (50 йыл болгъанча) оьзюнден 15 йылгъа уллу Хадижа дейген бир къатыны булан яшагъанны унутмагъа тюшмей. Эгер ону къатынлагъа бакъгъан сюювю, оьзге адамланыки йимик, кеп чегив булан байлангъан эди буса, имканлыгъы бар туруп, ол башгъа къатынлар булан уьйленмесми эди дагъы? Амма ол шолай этмейли, яшавуну лап яхшы йылларын кёп сюеген бир къатыны булан, ол оьлгенче яшады. Ол ону бирт де унутмайлы, оьлген сонг да, Хадижаны кёп сююп эсгере болгъан. Пайхаммар ﷺ башгъа тиштайпалар булан, бусурманланы сыкълашдырмакъ ва къардаш аралыкъланы кёп этмек учун, Аллагьны ﷻ буйругъуна гёре уьйлене болгъан.
Пайхаммар ﷺ атир ийислени сюегенлик – арив ийис малайиклени тартагъанлыкъда, шолайлыкъ булан оланы сююндюре болгъан. Адамланы чы айтмай да къой – олар арив ийис гелеген адамны янында турмагъа сюе.
Пайхаммарны ﷺ гёзюню нюрю – намаз къылывда, неге десе намаз къылагъанда, рукугьда ва суждагъа барагъанда Есибиз Аллагьны ﷻ алдында инсанны лап юваш, лап саламат заманы бола. Муна шу гьалда къул Яратгъаны булан къатнай, рагьмулукъгъа умут булан, гечмеклигине ялбара, алгъыш тилей. Бары да затны Билеген, сени Эшитеген ва бары да къыйынлыкъларынгны, юрек дертлерингни Агнлайгъан булан къатнамакъдан артыкъ насип болурму дагъы?
(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)
