Кёп сюеген Пайхаммарыбыз-ны ﷺ гьакъында бек билейик
Кёп сюеген Пайхаммарыбыз-ны ﷺ гьакъында бек билейик
Расулуллагьны ﷺ аякъгийимлери
(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)
Пайхаммарны ﷺ аякъгийимлери
Пайхаммарны ﷺ алдында экишер къайышы (ремешок) булангъы «сандали» деп айтылагъан аякъгийимлери болгъан. Шо къайышланы бириси уллу ва ондан сонг гелеген бармакъны арасында, башгъасы – орта ва ондан сонг гелеген бармакъны арасында болгъан.
Биревлер гьисап этеген кюйде, Пайхаммарны ﷺ сандалисинде бир къайыш болгъан, шо да – орта ва ондан сонг гелеген бармакъны арасында болгъан. Пайхаммарны ﷺ сандалисинде гёнден этилген эки къайыш болгъан, сыйырны терисинден этилген.
Абдулла ибну Умар ибну аль-Хаттаб хабарлагъан кюйде, гьакъ кюйде, Пайхаммар ﷺ сыйырны терисинден (тюгю ёкъ) этилген сандали гие болгъан. Ол шо гьакъда: «Гьакъ кюйде айтаман, мен Пайхаммарны ﷺ сандалилерин гёрген эдим, олар тюгю ёкъ териден тигилген эди. Ол шолар булан намаз жувуна эди ва Пайхаммаргъа ﷺ ошайман, деп мен де шолай сандалилер гийме сюе эдим», – деген (аль-Бухари. Муслим).
Амр бин Хурайсдан булай етишген: «Мен Пайхаммар ﷺ сандалилерин чечмеген гьалында намаз жувунагъанын гёрген эдим. Шо сандалилерде бирини уьстюнде бири тигилген эки къайышы бар эди» (ат-Тирмизи). Бу гьадисде айтылагъан кюйде, сандалилер таза териден тигилген ва оланы чечмей намаз жувунма онгайлы болгъан.
Амр ибну Хурайс аль-Махзумийю дейген бу асгьаба гиччи заманында Аллагьгъа ﷻ ва Ону Пайхаммарына ﷺ инангъан. Расулуллагь ﷺ герти дюньягъа гёчгенде огъар янгыз 12 йыл бола болгъан. Ол Пайхаммарны ﷺ алты гьадисин етишдирген. Яратгъаныбыз огъар сатыв-алывда берекет берсин, деп Пайхаммар ﷺ ол саялы Аллагьдан ﷻ тилеген ва башын сыйпагъан. Шолайлыкъ булан Амр бин Хурайс сонг-сонг сатыв алывну яхшылыгъындан уьстюнлюклеге етишип, уллу байлыкъны еси бола. Ол къурайшит къавумдан Куфагъа (гьалиги Ирак) лап биринчи гёче, онда уьй тизе ва шагьарны инг бай адамларындан бола.
Жабир бин Абдулладан етишген кюйде, Пайхаммар ﷺ ашны сол къолу булан алмагъа къадагъа этген. Ашайгъанда уьзюрю себепсиз ашны сол къолу булан алмакъ этмесе яхшы ишлерден санала. Олай да, Пайхаммар ﷺ себеп ёкъ заманда бир аягъына гийген аякъгийим булан юрюмеге де гери ургъан, неге десе шо эрши санала ва адамланы агьамиятын тарта. Шондан англашылагъан кюйде, инсан яман ишлерде оьзгелерден къалышма ва белгили болма къарайгъанлыкъ айыпланагъан ишлерден санала.
Абу Хурайрадан етишген кюйде, Расулуллагь ﷺ булай айтгъан болгъан: «Арагъыздан ким болса да, аякъгийим гийме башлай буса, онг аягъындан башласын. Чечегенде буса, сол аягъындан чечме башласын. Гийинегенде онг якъ биринчи болсун, сол якъ буса – чечегенде биринчи болсун» (аль-Бухари).
Анас бин Малик тапшургъан бу гьадисни имам аль-Байгьакъи гелтире: «Бир гезик Пайхаммар ﷺ сандалилерин чечип, олтургъан гьалда хабарлай эди. Эретурма онгарылгъанча оланы гиймей турду (аякъларына ял алма къоюп). Лакъырын битдиргенде, ол ансарлардан бир улангъа сандалилерин гелтирме тиледи: “Гьей балам, сандалилеримни гелтирсенг арив болар эди”, – деп тиледи. Ол улан оьз гезигинде Пайхаммаргъа ﷺ: “Аякъгийимлерингни сагъа гийдирме магъа ихтияр бер хари”, – деп тиледи. Расулуллагь ﷺ ол улангъа: “Шолай этме сюе бусанг, жанынг сюйген кюйде эт”, – деп жавап берди. Сонг огъар шу дуаны да этди: “Гьей Аллагь ﷻ, гьакъ кюйде, Сени къулунг Сагъа бакъгъан сюювюн гёрсетме сюе (Сени къулунг Сени Пайхаммарынга ﷺ къуллукъ этип, Сагъа ювукъ болма сюе), Сен де шону сюй хари”, – деп тиледи».
(Давамы гелеген номерде)
