Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)

 

Расулуллагьны савуту

 

Расулуллагьны айлана якъдагъы гьар-тюрлю затлагъа, савутгъа, байракъгъа, оьзге малгъа ва гьатта миник (верховое) гьайванлагъа ат береген хасияты болгъан.

 

Пайхаммарны байрагъыны аты «Аль-Укаб» («къаракъуш») болгъан.

Абу Хурайрадан етишген бу гьадисни имам Ибну Адий гелтире: «Расулуллагьны ﷺ къара тюслю байрагъы болгъан, шону аты “Укаб” болгъан».

Пайхаммар ﷺ бир-бирде байрагъыны тюсюн яшыл тюсге, башгъа заманда къара гьызлары булангъы акъ тюслюсюне алышдыра болгъан.

Пайхаммар ﷺ къошуна (палатка) «Аль-Кинна» («яшынагъан ер», «уя») деген ат такъгъан.

Пайхаммар ﷺ къолунда юрютеген таягъыны аты «Аль-Мамшука» («исбайы») болгъан. Бу таякъны Пайхаммар ﷺ гечинген сонг, бусурманланы халипалары биринден-бирине бере болгъан.

Пайхаммар ﷺ гьатта хабасына да «Аль-Раййан» («толгъан», «токъ») деп ат къойгъан. Олай да, Расулуллагьны ﷺ оьзге хабалары, сув ичеген башгъа савуту болгъан. Пайхаммар ﷺ сапаргъа чыгъагъанда ёлда сув ва сют ичмек учун алагъан савуту болгъан, ону аты – «Ас-Садира» («чыгъагъан», демек сувсаплыгъын басылтагъан) болгъан. Ер (седло) – «Ар-Ража» («аталанмакъ, къартылламакъ»), къайчы – «Аль-Жамиа» («бирикдиреген»). Пайхаммар ﷺ давгъа оьзю булан алагъан къылычыны аты – «Зуль-Фикар» («кертлевню (надрез) еси» – къылычны бир янында аркъа сюекге ошайгъан оюлуп этилген гьыз болгъан). Бу къылыч булан Пайхаммар ﷺ Бадр къазаватда да дав этген, Макканы къолгъа алагъанда да ону янында болгъан. Мундан къайры Расулуллагьны ﷺ дагъы да алты къылычы болгъан.

Пайхаммарны ﷺ гёнден этилген белбавуну уьстюнде гюмюшден этилген уьч юзюк, илгик (затёжка) ва тогъа (пряжка) болгъан.

«Ихьяу улуми ддин» деген китабында имам аль-Гъазали язагъан кюйде, Пайхаммарны ﷺ окълары булангъы садакъы (колчан) болгъан ва ону аты – «Аль-Куфар» («яшырагъан»). Имам аль-Табарани етишдирген кюйде, Ибну Аббас айтып, Пайхаммарны ﷺ «Аль-Саддад» («тюз урагъан») деген окъжаясы ва «Аль-Жамъу» («жыймакъ») деген садакъы болгъан.

Пайхаммарны ﷺ тиши тюесини аты – «аль-Касваъ» («къысгъа къулакъ», неге тюгюл ону къулакъларыны бир гесеги гесилген болгъан). Бу тюеге минип, Расулуллагь ﷺ Маккадан Мадинагъа гьижра этип гёчген болгъан. Бу тюеге «аль-Азбаъ» деп де айта болгъан, къулагъы бираз гесилген гьайванлагъа айтылагъан ат. Пайхаммарны ﷺ акъ тюслю «Дулдул» деген къачыры да (мул) болгъан. Пайхаммаргъа ﷺ ону Мисрини пачасы Мукавкис савгъат этген. Сапаргъа чыгъагъанда Пайхаммар ﷺ бу къачырны оьзю булан кёп ала болгъан. Пайхаммар ﷺ ону уьстюне арпа салып ташыгъан. Расулуллагь ﷺ герти дюньягъа гёчгенде бу къачыр сав болгъан. Пайхаммар ﷺ оьлген сонг ону узакъ заман сакълагъан, артда да тишлери тёгюлюп, сокъур болуп Дулдул къартлыгъындан оьле.

Олай да, Пайхаммарны ﷺ «Яъфур» («къубагийикни баласы») деген эшеги де болгъан. Бу эшек бек чабагъан саялы шогъар шолай ат бериле. Башгъа риавятгъа гёре буса, Яъфур – къыр сыйырны (бизонну, оьгюзню) баласыдыр. Пайхаммаргъа ﷺ ону Фарват бин Амр аль-Жазамийу савгъат этген. Яъфур Пайхаммар ﷺ савболлашыв гьаждан къайтгъан сонг оьле.

Пайхаммарны ﷺ «Уфайр» («къыр къабанны баласы») деген башгъа эшеги де болгъан. Ону да Пайхаммаргъа ﷺ Мукавкис савгъат этген.

 

(Давамы гелеген номерде)

 

Рашид Камалов

2026-04-01 (Шаввал 1446 г.) №4.


Бирикдиреген мажлислер

Ораза ай нече де тез битди. Яхшылыкъны, берекетни айы дагъы да узатылгъанны сюер эдик. Рамазанны вакътисинде бусурманлагъа ажайып гьал тува – ругь гётериле, аралыкълар ювукъ бола. Айрокъда ораза ачагъан заман гелгенде. Ифтар деп айтылагъан бу сыйлы гюнлердеги бирче бир тепсини айланасында...


Бенто-тортну язывлар безендире

Арт вакътилерде гиччирек тортлар ажайып яйылгъан. Шоланы себепге гёре де, себепсиз де кёп савгъат этеген болгъан. Ювукъ адамын кепин гётермек учун да берелер.   Оюнчакъдай гёрюнеген бу арив татлиликни аслу башгъалыгъы – уьстюндеги асил языву. Шо язывну охуп, ону алгъан адам сююнмей...


Гечмек

Марат яшлар бавундан къайтгъанда пашман гёрюне, бирев булан да сёйлемей. Уьйде татывлу ашланы ийиси гелгенде де улан ачылмай. Агьлю ашап тоюп битген сонг, анасы яшына:   – Балам, сагъа не болгъан? – деп сорай. Марат бираз ойлашып: – Яшлар бавунда Гьамза дейген улан бар....


Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   Пайхаммарны ﷺ оьлтюрмекге тилбирчилик   Бадрдагъы къазаватны натижасында къурайшитлер утдургъан сонг, бутпереслер бирден-бир оьчлю бола. Шолайлыкъ булан маккалы эки къоччакъ улан эришивлюклеге ва биябур болгъанлыгъына ахыр салма сююп, Расулуллагьны...


Кёп сюеген Пайхаммары-бызны ﷺ гьакъында бек билейик

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   Расулуллагьны ﷺ савуту   «Аль-Кабир» деген гьадислени жыйымында имам ат-Табарани гелтиреген кюйде, Расулуллагьны ﷺ имбашында юрютеген гиччи сюнгюсю (копьё) болгъан. Намаз къылагъанда, ол шо сюнгюсюн алдына чанча болгъан – шолайлыкъ бу савут межитден яда...