Яхшы иш этивдеги ярышлар
Яхшы иш этивдеги ярышлар
Белгили кюйде, яхшы иш этивде айлана якъгъа уьлгю болуп, оьзгелерден озмагъа арив болур. Мисал учун, пеленче бирев о якъгъа, бу якъгъа урунуп, кёмек излейгенни гёресиз. Шолай гезиклерде уялмай, огъар не тарыкъ деп сорамагъа ва ону гьажатын битдирмеге къаст къылмагъа яхшы болур. Натижада, илиякълы гьаракат – жамиятны яхшы иш этивге чакъырыв да санала.
Этилмеге болагъан яхшы ишлеге гечени ортасында туруп, тагьажжут намаз къылыв да гире. Агьлюдегилени тургъузуп, шо ибадатгъа къошулмагъа чакъырыв буса, бу гьаракатны бирден-бир безендире. Есибиз Аллагь ﷻ бизге булай сорай (маънасы): «Ону-муну берсин деп Менден тилейгенлер бармы? Гюнагьларына гьёкюнюп, товбагъа тюшюп, Мен олардан гечсин деп тилейгенлер бармы? Къыйынлы гьалгъа тюшюп, Мен олагъа кёмек этсин ва балагьлардан аман сакъласын деп тилейгенлер бармы?» Имам аль-Гъазали айтагъан кюйде, гьаракатны тили, сёзню тилинден итти, неге десе оьз сынаву булан гёрсетилген уьлгю адамлагъа бек таъсирли. Бош сёзлю ёравдан эсе, гёрмекли уьлгюню бек сююп къабул этер.
Шо саялы яхшы иш этивде биринчилерден болуп, айлана якъгъа уьлгю гёрсетмеге тарыкъ ва яхшылыкъны артына тюшгенлени шабагъаты алдынлыкъ этгенге де тиегенни билмеге тийишли (шоланыки бирт де кемимейген кюйде). Яхшылыкъ этип гьюнер гёрсетген де, яманлыкъгъа ёл салгъан да артына тюшгенлери саялы тийишлисин ала. Яшавда ёлугъагъан бары да гьалларда Есибизге умут этип, чыдамлыкъны уьлгюсюн гёрсетмек бек агьамиятлы. Чыдамлы ва сабурлу болув – яхшы ишлени лап айтылгъанлары ва агьамиятлылары. Бусурман адам алгъасамай, чыдамлыкъ гёрсетегенде, айлана якъдагъыларда Аллагьу тааланы динине байлавлу пикрусу да лайыкълы бола. Чыдамлыгъы битип, осаллыкъ елегенде Яратгъаныбызгъа ялбарып, инсан оьз гючсюзлюгюне мюкюр болуп, башына къопгъан сынавдан эсен-аман чыкъмагъа гюч берсин деп алгъыш этмеге ери болур. Амма оьрде эсгерип турагъан масъалада сакълыкъ да тарыкъ. Айтагъаным, пеленче бирев яхшы ишлери булан оьзгелерден алдынлы болуп гетсе, юрегинде оьктемлик тувмакъ бар.
Олай адамны ичинде оьз-оьзюнден сююнюп, кеп алагъан ва этеген гьаракаты халкъ учун деп болмагъа бола. Демек, юрегинде гёземелик булан байлавлу яман аврув тамур яймагъа бола. Белгили алим Али аль-Хаввас шо гьакъда булай айта болгъан: «Инсан этеген яхшы ишлеринден къуванып, оьзюн оьзгелерден оьр гёрюп, оланы гёземелик учун эте буса, не этмеге герек? Олай гьалда шо адам юрегине къарап, яхшы ишлерде оьзюнден озгъангъа багъып ичинде гюнчюлюк бармы деп тергемеге тарыкъ. Эгер юрегинде шо адамгъа багъып оьчлюк, гюнчюлюк барны гьис этсе, этеген гьаракаты Аллагь ﷻ учун тюгюл, гёземеликге этилегенни билмеге тарыкъ. Эгер яхшы иш этивде уьлгю гёрсетип, бизден озгъанлар баргъа сююне бусакъ, Есибиз Аллагьгъа ﷻ бизге шолай таза юрек бергени саялы шюкюрлюк билдирмеге герекбиз ва яхшы ёл булан юрюйген дин къардашыбызгъа алгъышлар ёрамагъа яхшы хасиятлардан болур».
Оьрде язылгъан маълуматдан англашылагъан кюйде, адамлагъа яхшы амаллары булан уьлгю гёрсетмекни де, оьзгелеге арив мисал гёрсетегенде «башы гетип» гёземеликге гетип къалмакъны арасында бару бек инче. Абу Гьурайра t етишдирген гьадисде Пайхаммарны ﷺ булай сёзлери бар: «Яхшылыкъгъа чакъырагъан адамны шабагъатына, артына тюшгенлер алажакъ шабагъат да къошула, гьатта оланыки бир бюртюкге де кемимежек. Яманлыкъгъа ва терс ёлгъа чакъырагъан адамны гюнагьына буса, артына тюшгенленики де къошула, гьатта оланы гюнагьлары бирт де кемимейген кюйде» (Муслим). Оьзгелер учун бизин лап яхшы уьлгю гёрсетмеге, тюз ёлмагъа тюшюнмеге болардай ва терсликге гетмей, гёземеликден сакъланып болсун деп Есибиз Аллагьдан ﷻ тилейбиз.
МАГЬАММАТ АЗИМОВ
