Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик
Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик
(Давамы. Башы алдагъы номерде)
Пайхаммарны ﷺ Абу ль-Къасим дейген аты да болгъан (маънасы: Къасымны атасы), демек: женнетде ондагъыланы арасында яхшылыкъ Пайлавчусу. Амма кёбюсю алимлер гьисап этеген кюйде, Абу ль-Къасим – биринчи тувгъан улан, Къасим булан байлавлу ат.
Анас бу хабарны етишдирген: «Бир гезик Пайхаммар ﷺ базардагъы вакътисинде огъар пелен адам: “Гьей Абу ль-Къасим!” – деген. Аллагьны Элчиси ﷺ бурулгъанда, шо адам: “Гьей Расулуллагь ﷺ мен сагъа тюгюл эди сёйлегеним, мен башгъа адамны чакъыргъан эдим”, – деген. Пайхаммар ﷺ огъар: “Магъа атымны айтыгъыз, ат такъмагъыз”, – деген» (аль-Бухари, Муслим).
Уллу имам аль-Хафиз, Жалалутдин ас-Суюти «Аль-Бахжату ссанийя филь асмаи нНабавийя» деген асар язгъан. Шо китапда ол Пайхаммарны ﷺ 500 атын жыйгъан. «Далилю ль-Хайрат» деген китабында имам аль-Жузилийу Пайхаммарны ﷺ 201 атын эсгере.
«Ат-Тахзиб» деген китабында имам ан-Навави булай яза: «Пайхаммарны ﷺ тагъылгъан атлары белгили. Шоланы арасында – Абу ль-Къасим де бар. Жабарайыл малайик буса, огъар Пайхаммарны ﷺ ахырынчы уланына гёре, Абу Ибрагьим ﷺ деп айта болгъан».
Пайхаммарны ﷺ асил келпети
«Аль-Мавахибу лЛядунийя би ль-минахи ль-Мухаммадийя» деген китабында имам аль-Кустулляни булай яза: «Есибиз Аллагь ﷻ Мугьамматны ﷺ лап яхшы къайдада яратгъангъа инанмакъ – толу иман барлыгъына себеп экенни билигиз. Ону йимик асил келпетли ондан алда да бирев де болмагъан, ондан сонг да бирев де болмажакъ».
Имам аль-Куртубийу булай яза: «Яратгъаныбыз Пайхаммарны ﷺ аривлюгюн бизге толу кюйде ачмагъан, неге десе Ол шолай этген эди буса, адамланы гёзлери шо аривлюкге чыдамас эди».
Расулуллагьны ﷺ къаркъарасы бек исбайы болгъан. Анасдан етишгенни имам ат-Тирмизи булай гелтире: «Аллагьны Элчиси ﷺ бийик болмагъан (адамланы арасында бийиклиги булан къалышмагъан) ва алаша да болмагъан, орта бийикдеги адам болгъан. Къайсы жамиятны арасында болса да, Пайхаммар ﷺ адамланы арасында я бийиклиги, я алашалыгъы булан къалышмагъан.
Ону оьнгю (кожа) артыкъ акъ болмагъан, терсине, айрыча нюрлю къызгъылт тюсге парх бере, ва Пайхаммар ﷺ къараявуз да болмагъан. Ону чачы теп-тегиш де, бурма да болмагъан, толкъунлу (вьющиеся) болгъан».
«Аш-Шамаиль» деген китапда имам ат-Тирмизи булай суратлав бере: «Аллагьны Элчиси ﷺ орта бийиклиги булангъы, генг инбашлы (широкоплечий), къулакъ тюбюне етишеген къалын чачлары булангъы адам болгъан. Пайхаммарны ﷺ аясы, аягъы ва бувунлары генг болгъан. Расулуллагьны ﷺ гьакъылын белгилейген уллу башы болгъан; къаркъарасында тюк оьсген (билекден бармакъларына ерли, олай да тёшюню оьр янында) ва назик гьыздай тёшюнден гиннигине узатылгъан. Юрюйгенде ону аякълары, тёбеден тюшегенде йимик, толкъунлардагъы геме йимик, тегиш (плавно) юрюй. Пайхаммар ﷺ дёгерек бетли, узун кирпиклери булангъы уллу къара гёзлю болгъан. Бурулагъанда ол сав къаркъарасы булан бурула болгъан. Ону эки де яврункъалагъыны (лопатки) арасында пайхаммарлыкъны мюгьюрю (печать) болгъан (гёгюрчюн йымырткъа чакъы мингге ошайгъан дамгъа). Бу мюгьюр Яратгъаныбыздан гелеген пайхаммарлыкъны белгилей ва ахырынчы элчини белгиси болгъан. Шо гьакъда аввалгъы Сыйлы Китапларда да айтылгъан.
Аллагьны Элчиси ﷺ адамланы арасында лап чомартлысы, лап гертини айтагъаны ва лап рагьмулусу болгъан. Яхшы хасияты саялы, адам урлукъну арасында Пайхаммар ﷺ лап уллу абурлукъгъа тийишли. Кимесе бирев Пайхаммар ﷺ булан биринчи гезик ёлугъагъанда абурлу къоркъувну, гьюрметни сезе болгъан. Ким болса да, Пайхаммарны ﷺ къырыйында бираз заман яшагъан сонг, огъар оьтесиз гьашыкъ бола болгъан. Шолай адамгъа Пайхаммарны ﷺ суратла деп тилесе, ол пагьмусу етишмейгенни билдире ва: «Яшавумда олай адамгъа мен бирт де ёлукъмагъанман», – деп айта болгъан.
(Давамы гелеген номерде)
