Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

Расулуллагьны ﷺ опуракъгъа янашыву

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)

Расулуллагь ﷺ янгы опуракъ сатып алагъанда, ол шону биринчилей жумагюн гиймекни арив гёре болгъан, неге десе жумагюн жуманы ичиндеги лап яхшы гюн ва ону берекети опуракъгъа да, ону гиеген адамгъа да яйыла.

Жабир бин Абдулла ﷺﷺ булай етишдирген: «Пайхаммарны ﷺ янгыз байрам гюнлер ва жумагюн гиеген плашы бар эди» (аль-Байгьакъи). Ибну Аббасны ﷺﷺ сёзлеринден ат-Табарани етишдирген кюйде, Пайхаммарны ﷺ гьар байрамгъа гиеген къызыл тюслю плашы болгъан.

Аль-Манави етишдирген кюйде, Пайхаммарны ﷺ байрамлар гиеген гьыз-гьызлы плашы болгъан. Шо плаш йеменли мамукъдан (хлопок) яда кетенден (лён) тигилген болгъан.

Бир гезик Умар бин аль-Хаттаб Пайхаммар ﷺ булан базардан гетип барагъанда, чилледен (шёлк) тигилген арив гёрюнюшлю опуракъ сатагъан Атарид дейген сатывчуну гёргенде Расулуллагьгъа ﷺ: «Гьей Аллагьны Элчиси ﷺ, байрамгъа шу опуракъны сатып алма сюймемисиз?» – деп сорагъан. Пайхаммар ﷺ: «Бу меселдеги опуракъны (чилледен тигилген) ахыратда пайы ёкълар гие», – деп огъар жаваплангъан.

Башгъа гезик Пайхаммаргъа ﷺ савгъат гьисапда чилледен тигилген опуракъ гелтире. Ол шону Умар бин аль-Хаттабгъа бермеге сюе. Умар буса: «Гьей Расулуллагь ﷺ, сен булай опуракъ гийгенмисен? Атарид сатагъан булай опуракъгъа сен о гезик пелен кюйде айтгъан эдинг чи…», – деген. Пайхаммар ﷺ: «Мен сагъа бу опуракъны гиймек учун тюгюл бергеним», – деп жаваплана. Умар да бу опуракъны о вакътиге имангъа гелип битмеген Маккада яшайгъан инисине бере. Аль-Бухари етишдирген бу гьадисден англашылагъан кюйде, эргиши бусурманлагъа чилледен тигилген опуракъ гиймеге ярамай, къатынгишилеге буса ярай.

Пайхаммар ﷺ чилледен тигилген опуракъланы Умаргъа, Алиге, Усамагъа савгъат этгени гьакъда бизге етишген. Амма шолайлыкъ булан бу адамлагъа чилле опуракъ гиймеге яратыла демек тюгюл. Гьакъыкъатда олар шо опуракъдан оьзлеге не йимик буса да пайда чыгъарма бола деп англама тарыкъ.

Пайхаммарны ﷺ асгьабалары бола туруп байрам гюнлер оьзлени яшларын (уланларын) тюрлю тагъымчакълар булан безендирме, ярыкъ гёрюнюшлю опуракълагъа гийиндирме къаст эте болгъан. Неге десе байрам гюнлер лап арив ва багьалы опуракъ гиймеге гёрсетиле, опуракъ янгы болса – дагъы да яхшы. Шолайлыкъ булан бусурманлар къоллайгъан ниъматлары саялы Есибизге шюкюрлюк эте, байрам гюн насипли ва шат экенин гёрсете.

«Кашфу ль-Гъумма» ва «Ихьяу улюму ддин» деген китапларында имам аль-Гъазали гелтиреген гьадисде айталагъан кюйде, Пайхаммарны ﷺ янгыз жумагюнлер гиеген, оьзге опурагъындан къалышынагъан эки жут (пара) опурагъы болгъан.

Пайхаммарны ﷺ уьстюне адамлар гелегенде, Расулуллагь ﷺ олар булан ёлугъагъанда арив опуракъ гие болгъан. Ол оьзюню янындагъы асгьабалагъа да шолай этмекни буюргъан. Булайлыкъда Аллагьны * динин оьр этегенлик, абурун ва сыйын артдырагъанлыкъ бола.

Гьар бусурман адам оьзюню тыш гёрюнюшюне агьамият бермеге тарыкъ. Ол бюрюшмеген, таза ва арив опуракъ юрютмеге тийишли. Шолайлыкъ булан иманы бар гиши Есибизге ниъматлары саялы шюкюрлюк билдиреген бола. Динге гёре юрюйген инсанны тыш яны да арив болмагъа тарыкъ. Пайхаммарны ﷺ гьадисинде шо гьакъда булай айтыла: «Гьакъ кюйде, Аллагь * Оьзюню рагьмусуну гьызын Оьз къулуну уьстюнде гёрмеге сюе» (ат-Тирмизи).

Ибну Аббасдан етишген кюйде, Пайхаммар ﷺ булай айтгъан болгъан: «Сиз оьзюгюзге акъ тюслю опуракъ сайлагъыз. Савларыгъыз шону гийсин ва оьлгенлеригизни шогъар чырмасын, неге тюгюл шо (акъ опуракъ) опуракъдан (барысындан да) лап яхшысы» (ат-Тирмизи).

(Давамы гелеген номерде)