Костекли батыр

Костекли батыр

Бозигит Исламгереев тутушуп ябушувдан Европа оьлчевдеги ярышларда гёрсетген гьюнери бары да адамны бек тамашагъа къалдырды. Кёплер шогъар болма ярайгъан иш тюгюл деп къарады. Гьатта биревлер шону адам этмегендир, «искусственный интеллект» яда монтаж этилип кюйленгендир деп ойлашды.

 

Гертиден де, тутушуп ябушувда булай приём этмек ажайып къалдырагъан иш, болма болагъан зат тюгюл йимик гёрюне. Оьзю де утдуруп барагъанда, тутушув битме он секунд къалгъанда Бозигит шолай атылып, минип, чегелешин ерге атып болмакъ ва натижада уьстюнлюкню юлкъуп алгъанлыкъ бирден-бир тамаша эте.

Булай алгъанда, спортда заманда-бир ажайып, инанып битмесдей ишлер, ругьну гючю булан уьстюнлюкге етишеген гезиклер бола. Амма биз Бозигитни гьакъында язма сюйгеник, янгыз ол къумукъ улан, уллу гележеги булангъы бизин батырыбыз экени саялы тюгюл. Бозигит Исламгереевни тарбиясы, къылыгъы – муна шолар гертиден де ажайып. Айрокъда гьалиги дюньягъа, ёнкюген, эдеп-къылыкъны билмейген, абурну унутгъан яшлагъа къарагъанда. Аз-маз уьстюнлюкге етишгенлер, гючю барлар хохайып юрюсе, бирден-бир эрши гёрюне. Шолай эдепсизлеге къарагъанда, саламатлыкъ ерге тапталгъан деп эсинге гелип гете. Озокъда, жагьиллерибиз барысы да шолай тюгюл, тек бир-экевю багъыйсыз болса да, шоланы заралы жамиятгъа ямандан тийме бола. Неге тюгюл, оьсюп гелеген гиччипавлар оланы юрюшюн ушатып, шолагъа ошама къарай ва бузула.

Насибибиз яшланы алдында арив уьлгюлер де бары. Оьзлени сабур тутагъан, уллулагъа абур этеген, гиччилеге рагьмулу янашагъан уланланы, къызланы гёрюп, юрек сююне. Олайлар не заманда да халкъыбызны оьктемлиги болуп гелген ва Аллагь ﷻ буюрса энниден сонг да кёп болажакъ. Бир-бирде адамны атына къарап, аты да, оьзю де нечик арив къыйыша деп тамаша боласан. Къаркъара гючю булан айтылгъан ата-бабаларыны вариси Бозигит – гертиден де игит: къолдагъы гючю булан да, адамлагъа абурлу янашагъан кюю булан да къоччакъ адам шолай болма герекни англайсан. Фамилиясы да Исламгереев – дин булан тувра байлалу фамилия ва динибизни тазалыгъы бу уланда бары ачыкъдан гёрюне. Ибадатдан айрылмайгъан, ораза тутуп авур ярышлардан оьтгенлик нени буса да англатадыр. Аллагьгъа ﷻ даим тавакал этеген инсан утдурмас! Бозигит де ач къарынында, шо авур гьалында ябушма чыгъагъанда Есибизге умут этип чыгъа болгъанын айта. Аллагьны ﷻ динине ювукъ адам уьстевюне игит де дюр буса, ол чу жамиятыбыз, гележегибиз учун бек пайдалы инсан болажагъы белгили.

Европада оьтгерилген ярышлардан сонг Бозигитни аты сав дюньягъа белгили болду, огъар багьалы савгъатлар берилди, гьар-тюрлю маълумат къуралларда ону гьакъында кёп айтылды, гьаким тайпалар булан ёлугъувлар, сурат чыгъартывлар алды-арты ёкъ кюйде узатылып тура. Башгъа бир жагьил адамны бу гьалдан башы айланар эди, тек Бозигитни бир кюю эки болмады. Ата-анасына, къардаш-досуна ол алда йимик теренден абур эте, башын гётерип де бакъмайгъан кюйде. Огъар къарап, къумукъланы алдагъы эдеплери нечик болгъанын гёз алгъа гелтиресен. Гьалиги дюньяда тамурларыбызны сакълама бизге бек тарыкъ, шо да уллулагъа этилеген эдепден башлана деп эсиме геле. Бырынгъы къумукъ юрт Костекде яшайгъан Исламгереевлени агьлюсюнде болгъанда, оланы бир-бирине янашагъан кююне къарагъанда сукъланмай болмайсан, миллетибизни тамурлары бу агьлюде тас этилмегенин гёресен. Бозигитни оьсдюргенлеге, тарбия бергенлеге уллу баракалла айтмакъ булан бирче, уланыгъызны шолай нечик оьсдюрме болдугъуз, оьзгелеге де уьйретигиз, деп тилеме сюеген гьалдасан.

Бозигитге биз, озокъда, дагъы да уллу уьстюнлюклеге етишмеге ёрайбыз. Спортдагъы уьстюнлюклени айтаман. Инсан гьисапда яшавда, ол яш чагъына да къарамайлы, оьр даражагъа етишген деп айтма ярай. Эдепни юрютеген къылыгъы арив гиши, уллуну-гиччини билегенде йимик, яхшыны-яманны да айырмагъа бек арив бажара. Бозигит къысматына гёре охума, ишлеме, спортда гьазирлемек учун ватанындан йыракъгъа гетген, Ханты-Мансийск областда буса да, юреги Дагъыстанда. Ол ана тилин сюеген, миллетни тамурларындан айрылмагъан, уллу гележеги булангъы бизин оьктем болардай жагь уланыбыз, тап-таза къумукъ адамыбыз. Къаны булан гирген, жаны булан чыгъар деп айта бизин халкъда. Бозигит де шолай, тарбиясына амин кюйде яшап барагъан инсан. Шолай оьсген, гючлю ва гьюнерли яшларыбыз бизин кёп болсун, деп дуа этебиз.

 

Азиз Мичигишев

2026-07-01 (Мугьаррам 1448 г.) №7.


Сафар ай оьзге вакътиден къалышмай

Белгили йимик, бусурман рузнамагъа гёре, сафар – мугьаррам айдан сонг гелеген йылны экинчи айы.   «Сафар» деген сёз (башында «сад» деген гьарпы булан) «сари болмакъ» демекни англатмагъа бола. Башгъа маънасы – «бошамакъ», «бош...


Сорав – жавап

– Гебин къыйып, уьйленмек учун айрыча арив вакъти боламы? – Шаввал ва сафар айларда гебин къыйып, уьйленмек этмеге яхшы деп санала (желательно). Неге десе Расулуллагь ﷺ Айша булан шаввал айда уьйленген, къызын Фатиманы буса Алиге сафар айда берген. Гебин къыйывну дыгъарын (никягь)...


Бир-бирибизни айыплайгъаныкъны къояйыкъ

Бугюнлерде психология модагъа гирген ва «алгъа барывлу» болмакъ, китап охумакъ гьалиги дюньяда болмаса болмайгъан ишлерден санала. Булай оьсмек инсанны ич масъалаларын чечмеге ёл бере деп ёрала. Амма шогъар да къарамайлы, кёплерибиз ачувлангъанда айтмаса яхшы сёзлени айтып къоябыз,...


Яшыртгъын сырлар ачылмай къалмас

Адам улланасыны уьюню къырыйындан оьтюп бара. Уллу ажай торунларын (внуки) гёрмек учун булагъа бир-нече гюнге къонакълай гелген. Уллана телефондан булан сёйлей ва улан ону бу сёзлерин эшите: «Яшыртгъын сырлар къачан буса да ачылмай къалмас». Эртенги ашны заманында ол...


Ана тилине гьашыкъ шаир

Баянлыкъны башын охугъанда, шаирлер барысы да ана тилин сюе, шогъар гьашыкъ, ят тилде яратмай чы деп эсге гелме бола. Шолай, озокъда, дюр, тек биревлер сюювню, ватанны, намусну ва шолай оьзгени артыкъ гёрюп, алгъа салып юрюте. Чагъына гёре жагьил буса да, тек ачыкъдан гёрюнеген пагьмусу булангъы...