Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

Расулуллагьны ﷺ опуракъгъа янашыву

 

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)

 

Расулуллагь ﷺ уьюнде бар опурагъын гийип юрюген. Ол бир-бирде накидкагъа ошайгъан туника гие болгъан. Башгъа гезиклерде буса, ол къызыл йиплер булан безендирилген, йемен мамукъдан (хлопок) тигилген уьст гийим гие болгъан. Ондан къайры, Пайхаммар ﷺ генг енгилери булангъы юнден тигилген опуракъ (жубба) гийип юрюген.

 

Абу Муса аль-Ашъари (Абдулла ибну Кайс) булай хабарлагъан: «Айша бизге ямавлары булангъы накидканы ва къалын къумачдан тигилген изарны (инсанны тюп янын яшырагъан опуракъ) гёрсетип: “Бу эки де опуракъ Расулуллагь ﷺ оьлгенде ону уьстюнде эди”, – деди» (аль-Бухари, Муслим).

Пайхаммар ﷺ ямавлары булангъы къалын къумачдан тигилген гёлекни гийип: «Гьакъ кюйде, мен къулман ва къулгъа тийишли кюйде гийинемен», – деп айта болгъан (аль-Бухари, Муслим).

Расулуллагьны ﷺ шалбарлары болгъан. Ол шоланы гие болгъанмы-болмагъанмы гьакъда алимлени арасында хилаплыкъ бар. Оланы бирлери айтгъан кюйде, Пайхаммар ﷺ шалбар гиймеген. Далил гьисапда олар имам ан-Навави язгъан «Тахзибу аль-Асмаи ва ллугат» деген китапда айтылгъан сёзлени гелтире. Китапда Усман бин Аффанны гьакъында айта туруп, ол булай эсгере: «Ол шалбарланы Ислам динни алдында да (жагьилияны вакътисинде де), Исламны девюрюнде де, оьзюн оьлтюрген гюнден къайры, бирт де гиймеген. Ва олар (асгьабалар) Пайхаммарны ﷺ ёлуна лап берилген инсанлар болгъан».

Далил гьисапда башгъа алимлер буса, Абу Яъля аль-Мавсулии Абу Хурайрадан эшитген гьадисни гелтире. Онда булай айтыла: «Бир гюн мен Пайхаммар ﷺ булан базаргъа гирдик ва ол къумач сатагъанланы къырыйында олтурду. Расулуллагь ﷺ олардан 4 дирхамгъа шалбар сатып алды. Базарда къумачны авурлугъуна гёре малны багьасын токъташдырагъанлар бар эди. Пайхаммар ﷺ шолай бир адамны янына гелип: “Чек ва янгыдан чек (къантарны оьзюнгню пайдасына иелт)”, – деди. Чегеген адам тамаша болуп: “Биринчилей эшитеген бу не сёзлердир?” – деп ажайып болду. Абу Хурайра огъар: “Динингни осал блигенинг ва авамлыгъынг Пайхаммарынгны ﷺ танымагъанынгдан белгили болду”, – деп айып этди. Чегеген адам оьпмеге сююп, Пайхаммарны ﷺ къолуна чаба. Амма Пайхаммар ﷺ къолун тайдырып: “Гьей пеленче, арап тюгюллер оьзлени пачаларына шулай янаша. Мен буса, пача тюгюлмен, мен сизин арагъыздагъы адамман”, – деп англатды. Чегеген адам къумач оьлчегенде, Пайхаммар ﷺ ондан шалбарын алып гетди». Арты булан Абу Хурайра булай хабарлай: «Мен Пайхаммарны ﷺ къолундан алып, шалбарны оьзюм тутуп гетме сюйген эдим. Амма Расулуллагь ﷺ шолай этмеге къоймады ва: “Зайып ва дин къардашыны кёмегине гьажатлы тюгюл буса, еси оьзюню малын оьзю элтсе къыйышывлу”, – деп къошду. Абу Хурайра: “Гьей Расулуллагь ﷺ, сен шалбар гиемисен дагъы?” – деп сорады. Пайхаммар ﷺ: “Гиемен. Ёлдагъы заманда да, уьйде де, гече де, гюн де. Магъа къаркъарамны яшырмагъа буюрулгъан ва шо мурат учун мундан къолай опуракъны билмеймен”, – деген» (Ибну Хиббан, ат-Табарани).

 

(Давамы гелеген номерде)

 

Рашид Камалов

2026-05-01 (Зуль-къаида 1447 г.) №5.


Нерваланы …гюллер булан къолай этебиз

Бавчулукъ (садоводство) – юрек ушатагъан иш де дюр, шону булан бирче психика гьалыбызгъа арив таъсир де эте, айрокъда, бизге, къатынгишилеге. Ахтарывлар гёрсетеген кюйде, бавда ишлемек, оьсюмлюклеге къарамакъ къаркарагъа пайдалы йимик гьалекликни де басылта экен.   Алимлер...


Дагъыстан адабиятны терен билеген тамазасы

Гьалиги девюрде китап охуйгъанлар бек аз, кёбюсю халкъ интернетден пайдалана. Бу гьал девюрюбюзню аламатыдыр. Амма китап охумакъ не заманда да инсанны билимине, тарбиясына тувра таъсир этип гелгени белгили. Ана тилни яхшы билме сюегенлер учун, китап ва маълумат къураллар уллу пайда гелтирегени...


Тишлени гьар гюн тазалама тарыкъ

Марат къурдашыны тувгъан гюнюнден геле. Бу гюн арив оьтдю, айрокъда татли торт ва хыйлы оьзге татлиликлер ону кепине гелди. Марат кампетлер, зефирлер, мармелад, шоколад къангъанча ашап тойду. Ондан къайры, яшлар уьйлерине къайтагъанда къурдашы гьарисине оьзю булан алып гетмеге дагъы да кампетлер...


Адамлагъа ювукълар, женнетге де ювукълар

Чомартлыкъ – Ислам дин уьйретеген агьамиятлы хасиятлардан. Бу къылыкъ – иманны белгиси ва Аллагьны ﷻ разилигин къазанмагъа, адамлагъа кёмек этмеге чалышагъан бусурман гишини гёрмекли хасияты. Къуръанда ва сюннетде чомартлыкъны гьакъында, бу хасият Яратгъаныбызгъа ювукъ болма ва адам...


Уллу шаирни эсделигине

Къумукъ поэзияны ярыкъ юлдузу Шарип Албериев тувгъанлы 100 йыл бите. Уллу шаирибизни яратывчулугъун адабият ахтарывчулар ва эсли чагъындагъы адамлар яхшы билсе де, жагьил наслу ону билмей, танымай деп айтма ярай. Шо гьалны къолайлашдырмакъ ва шаирни атын эсге алмакъ мурат булан гьали-гьалилерде...