Гьар ким де къыйматлы ва тарыкълы
Уллулагъа гьюрмет этив, гиччилеге рагьмулу янашыв – бары да халкъларда яйылгъан ва макъталгъан хасиятлардан санала.
Уллулагъа этилеген абур-сый – оланы топлагъан сынавун къабул этегенлик бола. Жагьиллени уьйретеген уллу наслу терен гьакъылы ва бажарывлугъу булан яшлагъа хыйлы пайдалы насигьат бережеги ачыкъ. Гиччилеге этилеген рагьму буса, чагъына гёре айырмай, гьар кимге де гьюрмет ва абур булан янашагъангъа кюрчюлене. Демек, шону ичине гиччилеге агьамият берилегенлик, оланы гьайы этилегенлик, масъалалары чечилегенлик, оьсмекге болушлукъ этмек гире.
Адамлагъа гьюрметли янашмакъ – жамият аралыкъланы багъыйлы, гелишли этмек бола. Айлана якъда абур-сый яйылгъан заманда уллу чагъындагъыланы яш наслу булангъы аралыкъларын ёрукълу эте, агьлюде гьюрмет ва татывлукъ болдура, школада, ишде ва оьзге ерлерде илиякълыкъ, яхшы янашыв тувдура. Адамлар бир-бирине гьюрметли янашагъанда гьар инсанны къыйматлыгъын ва тарыкълыгъын белгилейген бола. Натижада адилли ва алгъа барагъан жамият тува.
Тюрлю чагъындагъы адамлар булан къатнавда, олар булан иш гёрювде бир-бир гьалланы гьакъында эсде сакъласа яхшы.
- Эмпатия: бу сёзню маънасы – оьзюнгню башгъа адамны ерине салмакъ ва шолайлыкъ булан ону гьислерин, тарыкъ-герегин, сынавун англама къарамакъ.
- Чыдамлыкъ: башгъа адамлагъа чыдамлы янашмакъ ва оланы англама къарамакъ. Айрокъда сынаву ёкълагъа яда о-бу ишлени кютмек учун артыкъ заман тарыкълылагъа.
- Къулакъасмакъ: уллу болсун, гиччи болсун, башгъа адамланы пикрусуна агьамият бермек ва гьюрмет гёрсетмек. Гьар кимге де оьзюню ойларын айтмагъа имканлыкъ бермек ва башгъаланы пикрусуна къулакъасмакъ бек агьамиятлы иш.
- Къыйышып ишлемек: гьар-бир гюпде тюрлю чагъындагъы адамлар булан ёрукълу кюйде загьмат тёкмек ва адам арада гелишип ишлемек: бир якъдан инсан оьз сынавун ва билимин гёрсетер, башгъа якъдан – гьар кес ортакъ ишде къошумун этме бажарагъанын англамакъ болур.
- Кёмек ва ян тутув: адамлагъа кёмек этмек, янын тутмакъ, айрокъда къыйынлы гьалгъа тюшгенлеге. Масала, уллу чагъындагъылагъа электрон алатланы къолламагъа кёмек этмек яда гиччи яшлагъа охувунда англамайгъанын англатмакъ булан табылмакъ.
