Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик
Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик
(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)
Пайхаммарны ﷺ янындан таймай ва бары да ишинде огъар кёмек этип, он йыл тургъан Анас ибн Малик етишдирген шу гьадисни имам аль-Бухари гелтире: «Расулуллагьны ﷺ башы, къоллары ва аякълары уллу болгъан». «Ихьяу улюму ддин» деген китабында имам аль-Гъазали булай яза: «Пайхаммарны ﷺ яякълары уллу болмагъан, ону бети узун да яда, терсине, бек дёгерекли де болмагъан».
Абу Хурайра етишдирген шу гьадисни имам аль-Байгьакъи гелтире: «Расулуллагьны ﷺ гёрюнюшю адамланы арасында инг де гёзел, инг де арив болгъан. Ол орта бойдан бираз бийик, генг имбашлы, яякълары салланмагъан ва алгъа чыкъмагъан. Башындагъы чачы къара болгъан, къара кирпиклери буса, сурьма сюртгендей арив гёрюнюшлю болгъан».
Пайхаммар ﷺ семиз адам болмагъан, тек къаркъарасы токъ болгъан ва къарт болгъанда да ону гёню салланмагъан, жагьил адамныкидей болгъан. Ону къалын сакъалы, бек арив юзю, къаркъарасы да гёзел ва исбайы болгъан. Ол юрюйген кюй саламатлы, юваш болса да, къырыйында юрюйген гиши ондан озма бажармай болгъан. Бийик адамланы арасында ол олардан бийик йимик гёрюне эди, амма олар ону янындан тайгъанда шо адамланы бийиклиги гьис этиле болгъан.
Пайхаммар ﷺ жамиятда олтурагъанда, ону имбашлары оьзгелени имбашларындан оьрде бола эди. Ону бети айны ярыгъыдай нюрлю эди. Кёбюсю заман ону къараву ерге бакъгъан кюйде болгъан. Асгьабалары булан бир ерге бара буса, къойчу сиривню арты булан барагъандай, ол оланы алгъа чыкъма къоя болгъан. Шолайлыкъда ону простойлугъу ва ювашлыгъы билине. Сыртыны артында буса, малайиклер тизиле болгъан. Пайхаммар ﷺ оьзюню артында юрюмекни гери ура болгъан (пачаланы хасияты – артында адамлар жыйылып юрюмек). Эгер ол башгъа экев булан бара буса, ортада бола болгъан. Асгьабалар Пайхаммарны ﷺ алдында, сол ва онг янында юрюй болгъан.
Пайхаммар ﷺ юрюйген кюйге къарап, ол арыгъаны яда талгъаны билинмей болгъан. Ол юваш кюйде, алгъасамай, аягъыны ортасын басып, тавдан тюшегендей юрюй болгъан.
Пайхаммар ﷺ ким булан ёлукъса да, салам биринчи бермеге къарай болгъан. Шолайлыкъ булан Есибизни алдындагъы ону простойлугъу ва саламатлыгъы билине.
Расулуллагьны ﷺ къыйматлыкъларыны арасына Есибиз Къуръанда Пайхаммарны ﷺ къаркарасын толу суратлайгъаны, къылыгъын эсгерегенлик де гире. «Аль-Бакъара» сураны 144-нчю аятында Аллагь ﷻ Пайхаммарны ﷺ бетин эсгере (баянлыкъны маънасы): «Бетингни (гьей Мугьаммат ﷺ) кёкге бакъдырагъанынгны (вагьйу тюшерге къарап) Биз гёребиз…» Башгъа аятда Пайхаммарны ﷺ гёзлери эсгериле (баянлыкъны маънасы): «Сен гёзлерингни (агьамиятын) Биз башгъалагъа (имансызлагъа) берген яхшылыкълагъа бакъдырма…» («Та-Ха» деген сура, 131-нчи аят). Пайхаммарны ﷺ тилини гьакъында Къуръанда булай айтыла (баянлыкъны маънасы): «Гьакъ кюйде, Биз ону (Къуръанны) сени тилинг учун енгил этгенбиз (арап тилде тюшюргенбиз)…» («Марьям» деген сура, 97-нчи аят). Пайхаммарны ﷺ къолу ва бойну эсгериле (баянлыкъны маънасы): «Ва (гьей Мугьаммат ﷺ) къолунгну бойнунга ялгъама (къызгъанч болма), тек артыкъ да ачма (кёп харжламакъ булан)…» («Аль-Исра» деген сура, 29-нчу аят). Ону аркъасын ва тёшюн эсгере туруп, Есибиз булай айта (баянлыкъны маънасы): «Биз сени тёшюнгню ачмадыкъмы дагъы (пайхаммарлыкъны нюрю учун)? Ва аркъангдагъы авурлукъдан эркин этмедикми дагъы…» («Аль-Инширях» деген сура, 1–3-нчю аятлар). Есибиз Пайхаммарны ﷺ юрегин эсгере (баянлыкъны маънасы): «Инамлы ругь (Жабрайыл) шону булан (Къуръан булан) юрегинге тюшдю…» («Аш-Шуара» деген сура, 193–194-нчю аятлар). Пайхаммарны ﷺ гьакъында умуми кюйде айта туруп, Есибиз булай дей (баянлыкъны маънасы): «Гьакъ кюйде, сен (гьей Мугьаммат ﷺ) – лап яхшы къылыкъны есисен» («Аль-Къалям» деген сура, 4-нчю аят).
(Давамы гелеген номерде)
