Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик
Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик
(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)
Бурайдат бин аль-Хусайб булай хабарлай: «Аллагьны Элчиси ﷺ Мадинагъа гелгенде, ону янына Салман уль-Фариси гелип, уьстюнде янгы бишген кабахурма булангъы тепсини алдына салды. Пайхаммар ﷺ: “Гьей Салман, бу недир?” – деп сорады. Ол: “Муну сагъа асгьабалар садагъа гьисапда берди”, – деп англатды.
Пайхаммар ﷺ: “Алып гет шону, неге тюгюл биз садагъаны ашамайбыз”, – деди. Салман тепсини къайтарып, артындагъы гюн Пайхаммарны ﷺ янына янгыдан тепси толтуруп янгы бишген кабахурма гелтирди.
Расулуллагь ﷺ янгыдан: “Гьей Салман, бу недир?” – деп сорады. Бу гезик Салман ﷺ: “Бу сагъа менден савгъат”, – деди. Пайхаммар ﷺ асгьабалагъа багъып: “Сиз де ашагъыз”, – деп оланы да чакъырды. Шо заман Салман Пайхаммарны ﷺ янына артындан таба гелип, яврункъалакъларыны арасындагъы пайхаммарлыкъны мюгьюрюн гёрюп, шоссагьат имангъа геле.
Салман бир ягьудини къулу болгъан ва Пайхаммар ﷺ айтылгъан багьасын берип, ону азат эте. Пайхаммар ﷺ ягьуди булан сёйлешип, кабахурма чачажакъ бола, Салман буса, шолагъа къаражакъ. Расулуллагь ﷺ къолу булан, биринден къайры, бары да кабахурма терекни орната, шо бирин Умар орната. Пайхаммар ﷺ кабахурма емиш бердими деп сорагъанда, бирисинден къайры къалгъан бары да терек берди деп айта. Пайхаммар ﷺ емиш бермеген шо терекни къазып чыгъартып, янгыдан орната. Шо йыл бу кабахурма да емиш бере» (ат-Тирмизи).
Аллагьны Элчиси ﷺ садагъа гьисапда берилген ашдан ашамажагъын, савгъат этип берилгенин буса, къабул этежегин Салман оьзлени кешишлеринден билген. Олай да, олардан ол Яратгъаныбызны кёп сюеген Элчисини ﷺ аркъасында, яврункъалакъларыны арасында, пайхаммарлыкъны мюгьюрю барны да билген.
Пайхаммар ﷺ гечени къарангысында гюндюз йимик алай арив гёре болгъан. Олай да, Пайхаммар ﷺ намаз къылагъанда арт сыдраларда тургъан адамланы, алдындагъы затны йимик, гёрмеге болгъан. Анас ибн Малик етишдирген кюйде, Пайхаммар ﷺ булай айтгъан: «Гьей адамлар! Мен сизин имамыгъызман (намазда), сиз менден рукугь ва сужда этегенде алгъа чыгъасыз, гьакъ кюйде, мен сизин алдан гёрегенде йимик артда тургъанларыгъызны да гёремен» (Муслим).
Пайхаммар ﷺ кёкге къарап, къалгъан адамлар янгыз алты яда етти юлдуз гёре буса, 12 юлдуз гёре болгъан. Ол шолай гючлю кюйде гёрге болгъан. Булай тамаша гёрмеге болагъанлыкъны огъар Есибиз берген.
Пайхаммар ﷺ къарангы уьйде, майчыракъ якъмай туруп, олтурмай болгъан. Юхлама ятагъанда ол майчыракъны сёндюре ва тангда майчыракъ янагъанны ол ушутмай болгъан.
Пайхаммар ﷺ терек яда от болсун, яшыл затгъа къарамагъа сюе болгъан. Олай да, ол агъагъан сувгъа къарамагъа сюе болгъан. Пайхаммарны ﷺ медицина китапларында айтылагъан кюйде, яшыл затлагъа ва агъагъан сувгъа къарамакъ юрекден пашманлыкъны тайдыра.
Пайхаммар ﷺ цитронгъа (татли лимон) къарамагъа сюе болгъан. Шону ашамакъ ва ийисин сезмек савлукъну беклешдире, бавур иссиликни басылта, оьт (желчь) чыгъыв, къусув токътата.
«Аль-Минан» деген китапда язылгъан кюйде, Мугьаммат аль-Ханафи дейген белгили алимни жыйынларында жинлер де ортакъчылыкъ эте болгъан. Сонг жинлер гелмеге токътагъанда: «Неге гелмейсиз?» – деп сорагъанда, олар: «Биз сизин тепсигизде цитрон гёрдюк, бизге буса, бу емиш бар уьйге гирмеге гери урулгъан», – деп англатгъан.
Пайхаммар ﷺ къызыл алмагъа къарамагъа сюе болгъан.
Юхлама ятагъанда Пайхаммар ﷺ сурьма къолламакъны арив гёре болгъан. Ол кисточканы бояв булангъы хабаны ичине эки керен чомуп, сонг бир керен башгъа хабаны ичине чомуп (натижада чомув жутсуз бола), гёзлерине сюрте болгъан. Гьадисни башгъа риваятында айтылагъан кюйде, Пайхаммар ﷺ эки де гёзюне сурьманы уьчер керен сюрте болгъан. Эки де риваятда Пайхаммар ﷺ сурьманы жутсуз (нечётный) керен сюртегени айтыла. Атир ийислени де ол шо кюйде жутсуз керен себе болгъан.
Пайхаммар ﷺ къайда болса да – уьйдеми, ёлдамы башгъа тюгюл, оьзю булан юрютюп, беш затдан айрылмагъан: гюзгю, сурьма учун хаба, таракъ, тиш тазалайгъан шётке (сивак) ва уллу таракъ (гребень).
(Давамы гелеген номерде)
