«Ас-Салам» газетни охувчуларына салам булан Латип

«Ас-Салам» газетни охувчуларына салам булан Латип

Ер юзюнде, кёклерде

Тенглиси ёкъ Аллагьым ﷻ,

Сен мени де, кёплердей,

Яратгъансан тенг билип.

Тенг къулларынгны бири,

Гьатдан оьтюп гетмесем,

Женнет агьлюге гирип,

Ял табарман бир гесек.

***

Дюньяны аслам яны

Мугьамматны ﷺ уьммети…

Аллагьым ﷻ, Сени танып,

Сагъа абур – гьюрметим.

Тувгъанлы, ата бетин

Гёрмесем де арекден,

Тюгюлмен ярты етим,

Сен болгъан сонг юрекде.

Ата бет, ана тилим,

Эс тапгъанлы, Сен билип,

Юрегимни ёкъ кири.

Буса да бу яшавда

Талаша туруп гьаман,

Оьлгенде тюгюл – савда

Мен бир затдан къоркъаман:

Эсим – гьакъылым ютуп,

Ойламай ахыр – артым,

Къойсам Сени унутуп,

Не болур ахыратым?!

***

Яхшы атадан тувуп,

Тувуп яхшы анадан,

Яман неге боламан

Яшы, эки арада?

***

Герти дюньягъа гетдим,

Жан талашып, къан къусуп…

Етти болакен – етти

Жагьаннемни къапусу.

Намуслар эгиз-эгиз

Ялгъан дюньяда дертли…

Сегиз болакен – сегиз

Къапулары женнетни.

Иманлыгъа, динлиге,

Гьатта эс табып артда

Тюшгенлеге тюз ёлгъа,

Рагьмусу кёп Аллагьым ﷻ

Ахыр гюн ахыратда

Бир къапу артыкъ къойгъан.

***

– Бир дамгъасыз, тап-таза

Болмай дюньяда гьеч зат.

Воллагьи, тюгюл мингсиз

Гьатта гёзел табиат.

– Сен сёйлейген бош хабар…

Тенглешдирме тенги ёкъ,

Тап-таза, бир минги ёкъ

Мени тапгъан Ана бар!

***

Анамны гьалаллыгъын

Алып болмасам савда,

Разимен гетме чыгъып

Буссагьатгъы яшавдан.

Гьаллыгъын алмасам,

Хатиржан буса Анам,

Яшап дагъы нетемен,

Анам берген сют гьарам.

***

Ёлларда гете гюнюм –

Машинилерден тюшмеймен.

Нетсин де анам гююп,

Чиркимейли-бишмейли?

Тангда чыгъаман ёлгъа,

Гече ортада къайтаман.

Дюнья машинден толгъан,

Йылдан-йыл ёллар яман.

Уьйде анам къартыллап,

Яллыкъ тапмай, не юху,

Гьар намазны артындан

Тура дуалар охуп.

Къайдан гелсем де барып,

Шюкюр уллу Аллагьгъа ﷻ,

Анамны дуалары

Сакълай хатарбалагьдан.

***

Оьмюр гетди, Жагьбатым…

Яшлыкъдан сагъа къалгъан

Яш чагъында чыгъаргъан

Атабызны сураты.

Къалды ол давдан къайтмай…

Шо гюн – бюгюн юзюнгден,

Сабур ойлу сёзюнгден

Бир де пашманлыкъ таймай.

Къышлар булан, яй булан,

Чыракъдай янып-ирип,

Къара къалмукъ чай булан

Къайгъынг ичдинг битдирип.

***

Не затым да бар мени.

Айтсам: авлетим, ишим

Сукъланар йимик гиши;

Уьюм эркин – тюгюл тар,

Тёрде олтуруп Анам бар.

Не затым да бар, нем де,

Тек тюз иш этмегенде,

Къаршылап къабакъалда,

Къатты кюйде – сёгюшмей,

«А, яш!» – деп бир къычырма

Давлардан къайтмай къалгъан

Ата магъа етишмей.

***

Анам саякъ сёзден сакъ…

Оьзю айтагъан кюйде,

Зувгьан тартып астаракъ

Янтайып тура уьйде.

Уьйде оьзю-оьзюне

Дуалар охуй, токътай.

Тек бир зат да гёзюне

Гёрюнмей, дей, мен ёкъда.

Мен ёкъда билмей оьзю

Сююнюп, не къуванып,

Ёлгъа гёзю тигилип

Къаравуллай уланын.

Мен, той деймен, яс деймен,

Элни намусу битмей.

Анама етме, гьейлер,

Кёбюсю заман етмей.

Йыллар, аямай ону,

Чёкючлеп янчгъан тююп.

Айда бир гелмей къалсам,

Тура къарсалап-гююп.

Къуванчы ёкъ къангъанча,

Къайгъысы-дерти терен…

Ол бир керен янгъанча,

Мен яллайым минг керен,

Ишим де тюшсюн отгъа!

Муна бюгюнден башлап,

Машинни салып хотгъа,

Бары да затны ташлап,

Етип барып алгъасап,

Ёл къаратмай бозартып,

Анамны гёнгюн алсам,

Дюнья малындан артыкъ!

 

 

 

 

ПРИТЧИ

 

О голубе и мужской бороде

Проделал голубь путь немалый,

Пока до речки долетит.

Кружил над речкой он усталый –

Воды хотелось очень пить.

Засыпан берег детворой,

Опасно сесть, у речки стать.

В толпе мальчишек озорной

Камнями могут забросать.

Вдали сидел не стар, не мал

Мужчина с пышной бородой,

Лепёшку черствую водой

Ковшом ладони запивал.

Решился сесть к нему поближе

Его доверясь бороде.

Он знал, спускаясь ниже-ниже,

Надежней места нет нигде.

А то же – камень вместо крошки,

И выбил голуби он глаз.

Крик отчаянный, истошный

Собрал неравнодушных нас.

Как это было в жизни часто,

На месть поспешны мы, увы!

Наш сход решил единогласно,

Лишить мужчины головы.

Вердикт услышав голубь сизый,

Не доволен крайней мерой;

Едва держась, теряя силы,

Изрек:

– Такое не приму.

Я бороде его поверил...

Сбрейте бороду ему.

 

О халифе Умаре и свече

Халиф Умар полмиром правил –

Полмиром, принявшим Ислам,

И много доброго оставил

О жизни праведной он нам.

Один пример: сосед пришёл

В конце его служебных дел,

А он, измотанный, еще

Над бумагами корпел.

Присесть соседу предложил,

Свечу большую потушил…

Зажёг другую тотчас он.

Сосед весьма был удивлен.

Прежде чем, начать беседу

На немой вопрос соседа,

Какой в его глазах заметил,

Халиф Умар легко ответил:

– Свеча, какую погасил –

Святая собственность казны,

Для дел державных деловых.

С каждый днём все больше их,

Они подвластным все важны.

Решаю их по мере сил.

А это – личная свеча,

Зажёг которую сейчас.

Её держу гостей встречать –

От дел своих свободный час.

…У нас, по совести прожить,

Как Халиф Умар, едва ли

Низам удастся научит

Власть имущих без морали.

 

 

О завещании отца

Однажды в Мекке мне паломник

Такую притчу рассказал.

После притчи этой, помню,

Раздумья полный ночь не спал.

…По притче, кто-то умирал,

Наследство детям завещал.

А полказны достоин тот,

Кто ночь в гробу с ним проведет.

…В могилу старца положили,

Снявши груз с сыновьих плеч.

А вот с отцом, дрожа за жизни,

Никто не склонен рядом лечь:

Стоят с поникшей головой:

Ни тот не хочет, ни другой…

Пока немая сцена длилось,

У ближней речки, по косе

В видавший виды шубе рваной

Верхом на стареньком осле

Неспешно ехал ветхий странник.

Старший сын:

Вот это, братья – Божья милость!

Во сне б такое не приснилось…

(на незнакомца указал)

Вон кого нам Бог прислал,

Как ягнёнка Ибрахиму

На закланье вместо сына.

Его попробуем завлечь

Вместо нас в могилу лечь.

Ему, пусть будет, половина.

Братья странника догнали

И остановиться попросили,

В объятья братские зажали,

Про дела его спросили.

Странник:

Живу вон сколько я на свете,

Меня с таким с почтеньем так

Ни раз еще никто не встретил.

В кармане был бы хоть пятак,

Его бы с вами поделил,

Но им Господь не наделил.

Старший сын:

Не нуждаемся – не надо.

Мы могли б тебе помочь,

Согласишься, если рядом

Побыть с отцом в могиле ночь.

Странник:

Мягко же стелете солому…

А с чьим отцом?

Средний сын:

С нашим милым.

Странник:

С покойным мне в могилу лечь?

Младший сын:

Ложишься там ты вместо сына –

О том с тобой ведем мы речь.

Старший сын:

За это с самого утра

Твоею будет половина

Всего отцовского добра.

Странник:

Как мне деньги эти кстати…

Живу я жизнью бедняка.

На шубу новую мне хватит?

И на молодого ишака?

Средний брат:

Отец богат. И очень даже,

Добром огромным он владел.

Младший брат:

Сегодня если не откажешь,

Изменишь за ночь свой удел.

Купить ты сможешь даже дом

В ауле, городе любом.

Если дом – жена нужна,

А будет, значит, и жена…

Пойдут по очереди дети…

Старший сын:

Тебе такое счастье светит!

Странник долго рассуждал,

Не дурак – не отказал.

Согласиться лишь осталось…

И сделка тут же состоялась.

 

Латип Гьажакъаев

2026-09-01 (Раби уль-аввал 1448 г) №9.


Тиштайпалар бош заманын йибереген кюйлер

Гьар къатынгиши де яхшылыкъ гелтиреген ва жагьлыгъын артдырагъан билимге ес болма сюедир. Бош заманын пайдалы кюйде йиберме бажарагъан тиштайпа оьз пагьмусун арагъа чыгъарма да, къазанмагъа да бола. Биревлер не булан машгъул болмакъны биле, башгъалар не этейим деп токъташып битмеген. Хасиятына ва...


«Кепли китапны» айланасында кавлу лакъыр

Къумукъ тилде китап чыгъагъанда шат болабыз, айрокъда проза буса, неге тюгюл шиърулар аз-кёп буса да заманда бир чыгъа, тек ана тилибиздеги проза нече де аз. Пагьмулу журналист ва язывчу Рашит Гьарунов язгъан «Кепли китап» деген асарны охугъан адам ушатмай къалмасгъа мен бек инанаман. Гертиден де,...


Танг намаз ва адамны савлугъу

Шексиз кюйде, юху – Есибиз Аллагь ﷻ бизге берген уллу ниъматланы бириси. Авур гюнню йиберип, ишлеп арыгъанда, тангала да загьмат тёкмеге болардай жагьлыкъ учун, инсан юхлап, гюч топламакъны гьайын эте. Юху къаркъараны савлугъу ва гьалны яхшылыгъы учун тарыкълы. Юху юрекни парахат эте,...


Герти байлыкъ

Бырын заманларда бир юртда Ансар дейген гиччи улан яшай болгъан. Бу яшны юреги таза болгъан: ёлда барагъанда, гьар ёлукъгъан адамгъа, ол: «Ассаламу алейкум», – деп айтып, къолун ала болгъан. Ансарны гёзлери айлана якъны ярыкъ этегендей нюр яя.   Бир гезик муну алдына...


Бусурман гиши билмеге тарыкъ аслу илму

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде).   Капир адамны ва мунапикъни де гьисапдан сонг гьукмусу нечик болажакъ?   Капирни ва мунапикъни гьукмусу гьисапдан сонг, даим жагьаннемге гирип ондан уьзюлмей къатты авуртдурагъан азапда турмакъ. Аллагь ﷻ оланы Къуръанда булай сифатлай (маънасы):...